14.Konus və onun səthi üzərində L,M və N nöqtələri verilmişdir həmin
nöqtələrdən keçən müstəvi ilə konusun kəsişmə xəttini qurun.
Həlli.
Məsələnin həllində konusun təpə
nöqtəsini proyeksiya mərkəzi, oturacaq
müstəvisini isə proyeksiya müstəvisi
qəbul edərək, verilmiş L, M, N
nöqtələrinin L1 M1 N1 mərkəzi
proyeksiyalarını quraq. Verilmiş
konusun kənar doğuranlarını SA1 və
SB1 qəbul edərək əvvəlcə kənar
doğuranların LMN müstəvisi ilə kəsişmə
nöqtələrini quraq. Bunun üçün [М1N1]
[LıAı]= Pı və [SPı] [MN] = P qurub
[LP) [SA1] = A tapırıq. Konusun
istənilən SE1 doğuranını çəkib B1E1 ilə
L1A1 və M1N1 düz xətlərinin R1 və K1
kəsişmə nöqtələrini qursaq [R1S] [LA] = R və [R1S] [MN] = К taparıq. KR
düz xəttini çəkərək əyrinin [SB1] (KR) = В və [SE1] [KR] =E nöqtələrini
tapırıq. Verilmiş nöqtələrin konus səthi üzərində olmasından aydındır ki, kəsikdə
ellips alınacaqdır. Ellipsin daha bir sıra nöqtələrinin qurulması qaydasını izah edək.
Konusun SC, və SD] doğuranlarını çəkib C1D1 ilə MıN1-in T1 kəsişmə
nöqtəsindən T1S çəksək T = [T1S] [NM] nöqtəsini qurarıq. Sonra ellipsin [MR]
[SCı] = С nöqtəsini qurub CT şüasını çəksək ellipsin daha bir [CT] [SD1] = D
nöqtəsini qurarıq. Analoji qayda ilə prosesi davam etdirməklə ellipsin istənilən
sayda nöqtələrini qura bilərik. Qeyd edək ki, kəsiyin kifayət sayda nöqtələrinin
qurulması onun dəqiqliyini artırmağa imkan verir.
15.b,c tərəfləri və bu tərıflərin qarşısındakı bucaqlıarın
< 𝑪−< 𝑩 fərqinə görə
üçbucaq qurun.
Analiz. Tutaq ki, ABC
axtarılan üçbucaqdır
(şəkil 11). AC b, AB
c olsun. BC tərəfi
üzərində, ABC
üçbucağının yerləşdiyi tərəfdə bu üçbucağa konqruent olan ABC üçbucağı quraq.
Onda AC c, AB b və C - B ABA olar.
Deməli, ABC üçbucağının qurulması, BAA üçbucağının qurulmasına gətirilir.
Axtarılan üçbucağın AB tərəfi ABC və BAA üçbucaqları üçün ortaq, BC tərəfi isə
BAA üçbucağının AA tərəfinə paraleldir. BAA üçbucağının BA b, BA c
tərəfləri və onlar arasında qalan C - B bucağı məlumdur. Ona görə də onu iki
tərəfi və onlar arasında qalan bucağına görə qurmaq olar.
Qurma. Qurma aşağıdakı ardıcıllıqla aparılır.
1. Verilmiş C - B bucağına konqruent olan bucaq qururuq.
2. Qurduğumuz bucağın tərəfləri üzərində b və c parçalarına konqruent olan
parçalar qurub, BAA üçbucağını alırıq.
3. B nöqtəsindən keçib, AA tərəfinə paralel və onunla eyni istiqamətli olan BD
şüasını qururuq.
4. (A, C) çevrəsi ilə BD şüasının C kəsişmə nöqtəsini tapırıq. Alınan ABC
üçbucağı axtarılan üçbucaqdır.
İsbat. Aldığımız BCAA dördbucaqlısının, qurmaya görə diaqonalları konqruent və
oturacaqları paraleldir. Deməli, bu dördbucaqlı bərabəryanlı trapesiyadır, ona görə
yan tərəfləri konqruentdir, yəni ABC üçbucağında AB c, AC b olar.
Trapesiyanın diaqonallarının kəsişmə nöqtəsini M ilə işarə etsək və trapesiya
bərabəryanlı olduğundan, Δ BMA Δ CMA və BMC üçbucağı bərabəryanlı olar.
ABC BCA və ABA ACA olduğundan, ACB - ABC ACA -
BCA - ABC C - B Deməli, doğrudan da aldığımız ABC üçbucağının AB
və BC tərəfləri uyğun olaraq b və c parçalarına, C - B bucağı isə ACB və ABC
bucaqlarının fərqinə konqruentdir.
Dostları ilə paylaş: |