MÜHENDİS VE MAKİNA / CİLT 18 - SAYI 205 - ŞUBAT 197i»
c — 2) Karde
İplikler
Toplam Telef
Randıman
Hazırlama
% 6
% 85
Fitil
% 2
% 85
Eğirme
% l
% 90
Bobin
% l
% 80
39
c — 3) Makinalarm Verimleri Aşağıdaki Gibi Kabul Edilmiştir:
TABLO : II
İPLiK TİPLERİ
Maklna
Kapasiteleri
Ne 6/1- K
Ne 8/1 -K
Ne 20/1 -P
Ne 20/2 -P
A — KARD
810 kg/sa.
675 kg/sa.
630 kg/sa.
540 kg/sa.
(27 adet)
(30 kg/sa -kard)
(25 kg/sa -kard)
(20 kg/sa -kard)
(20 kg/sa -kard)
B — FİTİL
768 kg/sa.
720 kg/sa.
630 kg/sa.
630 kg/sa.
(960 iğ)
(0.80 kg/sa -iğ)
(0,75 kg/sa -iğ)
(0,70 kg/sa -iğ)
(0,70 kg/sa -iğ)
C — EĞİRME
800 kg/sa.
690 Kg/sa.
530 kg/sa.
530 kg/sa.
(23,000 iğ)
(0.035 kg/sa -iğ)
(0.030 kg/sa -iğ)
(0.023 kg/sa -iğ)
(0.023 kg/sa -iğ)
D — BOBiN
2000 kg/sa
1000 fcg/sa
600 kg/sa.
600 kg/sa.
(500 iğ)
(4.0 kg/sa -iğ)
(2.0 kg/sa -iğ)
(1.2 kg/sa -iğ)
(1.2 kg/sa -iğ)
2. Modelde Kullanılan Değişkenler:
Değişkenlerin sayısı,
imalât safhalarının adedi ile imâl edilebilen Stan-
dart iplik tiplerinin sayılarının toplamı kadardır. (1)
Modelimizdeki değişkenlerin sayısı böylece sekiz
olur:
Xf— Ne6/1-K ipliğinden yılda imâl edilenmiktar(Kg/yıl)
X —Fitil
6
X —Eğirme »
X —Bobin X2~Ne8/1'Kipliğinden yılda imâl edilen miktar (Kg/yıl)
Xs—Ne20/1-Pipliğinden yılda imâledilenmiktar(Kg/yıl)
X4—Ne20/2-Pipliğinden yılda imâledilenmiktar(Kg/yıl)
3. Gaye Fonksiyonu:
Gayemiz kân maksimize etmektedir. Bu fonksi-
yondaki katsayılar, üretilen iplik tiplerinden herbiri-
ninı kâra olan katkılarına eşittir. Bu katkılar bulu-
nurken, her birliğin satış fiyatıyla o malın imâlatı
için gereken toplam değişken masrafların farkı alı-
nır. Bu tür bir tekstil işlemesinde muhtelif değişken
masraf kalemleri:
Hammadde,
Enerji - işletme malzemeleri - yakıt,
Değişken işçilik,
istihsal vergisi,
nın yıllık output'u
(Kg/yıl)
e) Diğer
*
(Kg/yıl)
olarak saptanır ve maliyet muhasebesi
,
(Kg/yıl)
aşağıdaki gibi oldukları anlaşılırsa, ka
»
(Kg/yıl)
da aşağıdaki gibi olur.
Ne 6/1 -K
Ne 8/1 -K Ne 20/1 -P Ne 20/2 -P
Satış Fiatı TL/kg.
Ne 35.00 K
Ne 36.50 K Ne 47.00 P Ne 49.00 P
Hammadde
19.00
19.00 24.00 24.00
Enerji - Yakıt
1.50
2.00 3.00 4.00
Değişken işçilik
0.50
0.70 1.25 1.50
Istiksal vergisi
10.50
11.00 13.00 14.50
Diğer
0.50
0.50 1.00 1.50
Toplam değişken gider
32.00 TL/kg.
33.20 TL/kg. 42.25 TL/kg. 45.50 TL/kg.
Fark:
Kâra katkı katsayıları
3.00 TL/kg. 3.30 TL/kg. 4.75 TL/kg. 3.50 TL/kg.
Böylece Gaye fonksiyonu: KÂR = 3.00 X, + 330
X, + 4.75 X, + 3.5 X, olacaktır.
234
(1) X ,X , X ,X denklemleri bu safhadaki imalât miktarının bir
5678
önceki safhadaki imalât miktarından daha fazla olamıyacağı
şartlarını modele yerleştirebilmek gayesiyle kullanılacaktır.)
4. Kısıtlayıcı Denklemler:
4.1) Makina Zamanlan:
Makinalarm yılda 6750 saat çalıştığı, randımanla-
rı ve verimleri daha önce verilmişti. Misâl olarak Ne
40
MÜHENDİS VE MAKİNA / CİLT 18 - SAYI 205 - ŞUBAT 19T4
6/1-K ipliğini alırsak, X^ Kg Ne 6/1-K ipliği imâl
edebilmek için:
KarddaX1/810 saate
FitildeXj/768 saate
Vaterde Xt/860 saate
BobindeX1/2000 saate ihtiyaç vardır.
Herhangi bir imâl safhasında yılda üretime ayrıla-
bilir saatler toplamı = 6750 x Randıman olacaktır,
öyleyse makina zamanlarıyla ilgili kısıtlayıcı denklem-
leri yazarsak:
1/2000 X1+ 1/1000 X0 + 1/600 X3 -f 1/600
X4z. 6750 X . 80
olur.
4.2)Hammadde Miktarındaki Kısıtlama:
Hammadde (veya diğer bir girdi) temininde mik-
tar yönünden bir kısıtlama (Tahdit veya tahsis) var-
sa bu kısıtlamanın modele işlenmesi gerekir. Misâl
olarak ham pamuğun yılda en fazla 5000 Ton temin
olunabileceğini kabul edersek :
Penye ipliklerde l Kg. mamul iplik için yaklaşık
1/0.81 Kg. l Kg. mamul karde iplik içinde yaklaşık
1/0.91 Kg. ham pamuk kullanılacağından
(Bu katsayılar kabul edilen telef yüzdelerine bağlı
olarak bulunmuşlardır.); X]/0.91 + X.,/0.91 + X3/0.81 +
X4/0.81 ^ 5.000.000 olur.
4.3)Pazar Kısıtlamaları:
Pazarlama yönünden,
Ne6/1-K iplikten en fazla satılabilecek miktar = 2000 Ton/Yıl
Ne8/1-K » » » 2500
Ne 20/1-P » - » 3000
Ne20/2-P » » » » » 1000
olduğunu kabul edersek, modelde şu kısıtlayıcılarda
yer almalıdır.