TüRKİye – abd ve rusya’da demiR – ÇELİk sektöRÜ TÜRKİYE'de üretim demiR-ÇELİk sektöRÜ



Yüklə 179,34 Kb.
tarix08.11.2017
ölçüsü179,34 Kb.

TÜRKİYE – ABD VE RUSYA’DA DEMİR – ÇELİK SEKTÖRÜ

1. TÜRKİYE'DE ÜRETİM DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜ


Demir-çelik sektörü ülke ekonomisi ve sanayileşmede lokomotif sektör özelliğine sahiptir. Demir-Çelik sanayiinde gözlenen gelişmeler ile kalkınma süreci arasındaki ilişki incelendiğinde ekonominin demir çelikle ilgili alt sektörlerinin gelişiminde demir çelik ürünleri önemli bir rol oynamaktadır. Bu sektörün önemi en basta tüm endüstriyel dallara girdi vermesinden kaynaklanmaktadır. Demir çelik sektörünün inşaat, otomotiv, demiryolu ve akla gelebilecek tüm cihaz ve eşya üretimine katkısı vardır. Kişi başına çelik tüketimi yıllardır ulusların ve toplumun kalkınmışlık düzeyinin bir ölçüsü olarak ifade edilirken, bu tanım son yıllarda kişi başına vasıflı çelik tüketimi olgusuna kaymış bulunmaktadır. Gelişmiş ülkelerde kişi başına demir çelik tüketimi 500 kg civarında iken bu rakam Türkiye’de 200 kg düzeyindedir. Altyapı sorunlarını çözmüş gelişmiş ülkelerde demir-çelik sanayiinin nispi öneminin azaldığı, buna karşılık gelişmekte olan ülkelerde özellikle yüksek vasıflı demir-çelik tüketiminin hızla arttığı görülmektedir. 2000 yılında Türkiye’nin toplam ham çelik üretiminin yaklaşık %63,5’i ark ocaklı tesisler, %36,5’i ise entegre tesisler tarafından gerçekleştirilmektedir. Kamu kuruluşları olan Ereğli, İskenderun ve özel sektöre ait Karabük entegre tesislere sahip demir-çelik fabrikalarıdır.

Bugün demir-çelik sektöründe üretim, yüksek fırına dayalı üretim yapan bir tanesi özel sektöre ait 3 adet entegre tesis ve 15 tanesi özel sektöre ait 17 elektrik ark ocaklı tesis olmak üzere toplam 20 tesis tarafından gerçekleştirilmektedir. Demir-çelik sektöründe yabancı sermayeli 12 firma mevcut olup toplam yabancı sermaye içinde sektörün payı %1’dir. Ürün bazında kapasitelere bakıldığında, toplam kapasitenin %83’ü uzun ürünler, %15’i yassı ürünler, %2’si vasıflı çelik ürünlerinden oluşmaktadır. 1980 sonrasında, uzun ürünleri girdi olarak kullanan inşaat sektörüne yönelik teşviklerin yarattığı beklenti ile uzun ürünlerde iç tüketimin çok üstünde bir kapasite oluşmuş, yassı ürün kapasitesi dünya ölçeklerinin gerisinde kalınmıştır. Bugün sektörün en önemli sorunu budur. Sektörde uzun ürün üretiminde yaklaşık 5,5 milyon tonluk ihracı zorunlu iç talep fazlası varken, yassı mamullerde 3 milyon ton arz açığı bulunmaktadır. Gelişmiş demir çelik üreticisi ülkelerde yassı ürün oranı %60, uzun ürün oranı %40 civarındadır. 1



Tablo 1. Türkiye’nin Ham Çelik Üretimi (Bin Ton)




1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

Uzun Ürün

9.840

10.328

10.560

11.164

11.226

11.455

11.597

Yassı Ürün

1.879

2.042

2.458

2.711

2.545

2.611

2.388

Vasıflı Çelik

355

375

344

400

377

243

339

TOPLAM

12.074

12.745

13.362

14.275

14.148

14.309

14.324

Kaynak: Demir-Çelik Üreticileri Derneği

2. RUSYA DEMİR – ÇELİK SANAYİİ


Rusya Federasyonu madencilik sektöründe önemli bir üretici ve ihracatçıdır. Dünya petrol rezervlerinin %10’u Rusya’da bulunmaktadır. Üretimdeki düşüşe rağmen dünya üretiminin %10’u yine Rusya tarafından realize edilmektedir.

Dünya üretim rakamları dikkate alındığında, doğal gaz üretiminin %30’u, anstrasitin %10’u, demir cevherinin %14’ü, demir dışı metal cevherinin %10-15’i Rusya’da üretilmektedir. Genel olarak üretim tek bir işletme tarafından gerçekleştirilmektedir.

Planlamanın başlamasıyla birlikte, yatırımların büyük bölümü ağır sa­nayiye ayrılmıştır: Demir-çelik, me­talürji, makine yapımı, kimya ve kâğıt sanayileri ile keresteciliğe ve yapı gereçlerine öncelik tanınmıştır Bu sayede, üretim araçları sürekli bir gelişme göstermiş, 1955'ten 1977'ye kadar, dökme demir ve çelik üretimi üç katına yükselmiştir.

Rusya’nın önemli maden kaynakla­rı arasında demir filizi temel rol oy­namıştır (dünya birincisi): Başlıca yataklar Ukrayna'da {Krivoy Rog top­lam üretiminin yansını sağlıyordu), Urallar'da (Magnitogorsk, Nijniy Tagil), Kazakistan'da ve liretimi hızla artırılarak Sibirya'da işletilmiştir. Kafkaslar'da, Kırım'da, Altaylar'da, Kola yarımadasında, Don'un yukarı çığırında (Kursk-Lipetsk), Batı Sibir­ya'da (Bakçar ve Kolpatçevo) da çok büyük demir yatakları bulunmuştur.

Demir-çelik sanayisi kok kömürü ya­taklarının, demir yataklarının oldu­ğu yerlerde ya da büyük sanayi mer­kezlerinde kurulmuş, bu alanda bü­yük cabalar harcanmıştır. Ballıca demir-çelik bölgesi, Rusya çeliğinin yansını sağlayan Ukrayna olmuş, Krivoy-Rog'un demiri Donbas'ın kömürüyle birleştirilmiştir. Ama Asya kesimi Karaganda ile Kuzbas (Altay­lar'da, bir demir yatağı yakınında) çevresinde gelişmiştir. Ural ise kom­binalar sisteminin yerini alan-yeni bölgesel iktisat siyasetinden zararlı çıkmıştır. 2

1990’lı yıllarda dahili piyasada metallere olan talebin düşmesi ile demir ve demir dışı metallerin ihracatında önemli artışlar olmuştur. İhracattaki bu artış, işletmelerin kontrolü konusunda yoğun rekabeti de beraberinde getirmiştir. Ancak, 1990’lı yılların sonundaki metal fiyatlarındaki düşüş ve enerji fiyatlarındaki yükseliş neticesinde sektör, üretimi arttırmak için yeniden yapılanma ve modernizasyon gereği ile karşılaşmıştır. İşletmelerin mülkiyeti konusundaki anlaşmazlıklar tamamen çözülmeden uzun vadeli yatırımlar beklenilmemektedir.



Rusya’daki kömür endüstrisi 1980’lerden eri kriz içerisinde bulunmaktadır. Kriz 1992 yılından itibaren daha da derinleşmiştir. Mevcut madenlerin 2/3’si gaz ve toz nedeniyle tehlikeli addelimektedir. Düşen verimlilik ve devlet desteğinin azaltılması nedeniyle işletmeler işçi ücretlerini ödeyememekte, güvenlik ve modernizasyon için gerekli yatırımı yapamamaktadır. Yer altındaki madenlerde verimlilik ABD’dekinin 1/12’si seviyesindedir.

Tablo 2. Rusya Federasyonu'nda Sektörler İtibarıyla Yabancı Sermaye Yatırımları

(Milyon $)

Sektörler


1997

1998

1999

Petrol ve gaz

1.657

1.880

1.700

Demir dışı metaller

340

323

414

Demirli metaller

124

204

514

Makinalar ve metal işleme

201

305

395

Ağaç, ağaç işleme, kağıt hamuru, kağıt ürünleri

134

240

193

Kimya-Petrokimya

77

52

103

Gıda sanayi

646

1.473

1.415

İnşaat malzemesi sanayi

18

26

97

Diğer imalat sanayi

-

8

27

Ulaştırma ve komünikasyon

174

589

907

Ticaret ve catering

508

1.201

1.622

Pazar işleyişine hizmet eden ticari faaliyetler

1.712

1.426

190

Finans, bankacılık,sigorta ile ilgili faaliyetler

4.416

900

114

Yönetim

-

2.477

1.481

Diğer sanayiler

351

283

388

Toplam

12.295

11.773

9.560


2.1. İhracat


Rusya Federasyonu’nun 1999 yılı ihracatı 74.3 milyar $ olarak gerçekleşmiştir. 2000 yılının 8 aylık döneminde ise ihracat 66,7 milyar $ olmuştur. Bu durum geçen yılın aynı dönemine göre %48 oranında bir artışı ifade etmektedir. İhracattaki bu artış petrol, gaz ve metal fiyatlarındaki artıştan kaynaklanmaktadır.3

1997-1999 dönemine ait demir-çelik ürünlerinin ihraç miktar ve değerlerini gösterir tablo aşağıda yer almaktadır.

(Bavul ticareti hariç)

ÜRÜNÜN ADI

1997

1998

1999

DEĞER

DEĞER

DEĞER

Demirli metaller

BDT dışı ülkeler

BDT ülkeleri


6427.8

6082.1


345.7

4763.8

4464.1


299.8

4469.7

3885.0


584.7

Pik demir

BDT dışı

BDT ülkeleri


311.8

297.9


13.9

271.6

255.7


15.9

203.1

185.5


17.5

Demir alaşımları

BDT dışı ülkeler

BDT ülkeleri


284.3

273.6


10.7

250.9

239.0


11.9

228.9

215.3


13.6


2.2. İthalat


Rusya Federasyonu’nun 1999 yılı ithalatı bir önceki yıla göre %30,5 oranında azalarak 41 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2000 yılının 8 aylık döneminde ise ithalat 27,5 milyar dolar olmuştur. Bir önceki yılın aynı döneminde ise ithalat 25,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu rakamlardan da anlaşılacağı üzere, ithalat hacminde bir gelişme görülmemektedir. Hane gelirindeki iyileşmeye ve rublenin değerlenmesine rağmen, ithalatta bir gelişme olmamıştır bu durum, halen ithal ikamesi etkisinin geçerli olduğunu ve tüketicinin yerli ürünler kullanmaya devam ettiğini göstermektedir.4

1997-1999 döneminde Rusya Federasyonu tarafından ithal edilen demirli metallerin miktar ve değerlerine ilişkin bilgiler aşağıda yer almaktadır.



Tablo 3. Rusya Federasyonun İthal Ettiği Demirli Metaller

(Bavul ticareti hariç) (milyon dolar)

ÜRÜNÜN ADI

1997

1998

1999

DEĞER

DEĞER

DEĞER

Demirli metaller

790.3

769.8

468.5

BDT dışı ülkeler

241.9

218.8

115.3

BDT ülkeleri

548.4

551.3

353.2


2.3. Türkiye – Rusya Federasyonu Ticari İlişkileri


  • 25 Mart 1967 yılında iki ülke arasında imzalanan bazı sınai tesisler kurulmasına ilişkin anlaşma ile Türkiye’ye Sovyetler Birliği tarafından 200 milyon dolar proje kredisi verilmiş ve anlaşma ile aşağıdaki tesislerin kurulması öngörülmüştür:

  • İskenderun Demir Çelik Tesisleri,

  • Seydişehir Alüminyum Fabrikası,

  • Artvin Levha Fabrikası.

    • 27 Aralık 1972 yılında İskenderun Demir Çelik Fabrikalarının tevsiine, 5 Haziran 1979 yılında ise Orhaneli Termik Santrali’nin kurulmasına ilişkin kredi anlaşmaları gerçekleştirilmiştir.5



Tablo 4. Türkiye’nin Rusya Federasyonu’ndan İhraç Ettiği Metaller.

GTİP

MADDE ADI




1998


1999


2000

(Ocak-Tem.)

430310

Kürkten giyim eşyası-aksesuarları

29.285.831

30.500.770

6.224.439

080530

Limon

13.130.066

29.581.269

11.686.708

420310

Deri-köseleden giyim eşyası

27.572.367

20.965.675

14.430.190

340119

Diğer sabunlar

25.781.482

17.540.436

9.751.822

080510

Portakal

10.034.058

16.070.343

5.276.287

620342

Pamuktan,pantolon, tulum, şort (erkek)

21.419.775

12.641.888

11.300.879

610821

Kadın iç çamaşırı

37.535.276

11.142.580

3.589.094

200290

Domates konserveleri-asitsiz(diğer)

20.110.459

10.967.768

5.090.712

261000

Krom cevherleri-konsantreleri

8.052.646

9.976.100

6.674.350

580410

Tüller-diğer file mensucat

14.314.074

9.477.836

6.591.384

620462

Pamuktan pantolon,tulum (kadın için)

18.985.394

9.418.980

4.935.575

392321

Etilen polimerlerinden çanta, torba

30.374.722

9.184.616

4.753.805

240110

Tütün( sapları koparılmamış)

12.445.127

9.003.805

9.044.199

611030

Suni/sentetikten kazak, hırka, yelek

33.907.214

8.115.898

1.049.655

210210

Canlı mayalar

18.344.212

8.100.702

5.864.757

610910

Pamuktan tişörtler, fanilalar

35.675.863

7.221.343

4.865.862

620891

Pamuktan sabahlık, bornoz (kadın için)

1.643.059

6.798.737

7.254.780

170410

Sakızlar

32.171.574

6.633.157

4 .773.457

610462

Pamuktan tulum, şortlar (kadın için)

15.726.410

6.551.426

1.635.904

260800

Çinko cevherleri-konsantreleri

1.600.925

6.290.888

4.456.335

070200

Domates

33.972.718

5.439.659

10.780.472

Kaynak:T.C. Moskova Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

Türkiye'nin Rusya Federasyonu'na İhraç Ettiği Belli Başlı Ürünler ($)


GTIP

MADDE ADI





1998


1999


2000

(Ocak-Tem)

271121

Doğal gaz

503.638.528

609.011.628

666.277.906

270900

Petrol yağlan

60.454.617

257.271.201

91.644.131

720449

Diğer demir çelik döküntü-hurdaları

231.305.742

229.038.787

87.700.010

270112

Bitümenli taşkömürü

165.454.297

153.310.931

101.996.731

271000


Petrol-bitümenli minerallerden üretilen yağ

26.800.918


108.762.018


153.797.884

720712

Demir alaşımsız çelik

77.905.638

89.106.453

102.636.255

480100

Gazete kağıdı

66.204.647

68.011.254

50.169.575

720839

D/C 'den yassı hadde ürünler

64.752.000

67.081.396

72.588.454

760110

Alaşımsız alüminyum

86.964.575

66.438.884

56.960.987

790112

Alaşımsız çinko

45.573.763

42.555.923

24.797.861

740311


Arıtılmış bakır katotlar-katot parçaları

43.811.102


42.150.343


32.423.249

440320

Kozalaklı iğne yapraklı ağaçlar

38.931.828

39.940.141

29.667.475

120600

Ayçiçeği tohumu

84.032.518

36.576.495

44.701.872

390210

Poligropilen (ilk şekillerde)

25.214.696

27.368.517

15.073.118

470321


iğne yapraklı ağaçlardan odun hamuru

14.257.345


25.198.494


26.217.582


720711

Demir/ alaşımsız çelik

50.701.145

24.877.375

27.107.236

310210

Üre

19.707.507

24.863.080

20.926.426

760120

Alüminyum alaşımları

14.075.552

21.771.484

16.941.310

720838

D/C'den yassı hadde ürünler

26.851.122

21.142.364

46.878.487

310230

Amonyum nitrat

19.905.763

20.879.898

27.062.791

Kaynak:T.C. Moskova Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

3. ABD DEMİR – ÇELİK SANAYİ


ABD sanayisi günümüzde, bir yandan nüfus artışının, bir yandan da ulusal savunma, nükleer araştırma ve uzay araştırması gereksinmelerinin etkisiyle, büyük bir ilerleme içindedir. Ama bu gelişme, çeşitli dallara, eşit olmayan bir biçimde dağıtılmıştır. Çelik, gemi yapımı ve demiryolu malzemesi üretimi dalları, ABD’nin genel iktisadına oranla durgunluk içindedir; buna karşılık yaşama düzeyinin yükselmesi, tüketim sanayisinin hızla gelişmesini ve çeşitlenmesini desteklemekte, askeri siparişler de, uçak ve uzay araçları yapımı, kimya sanayisi, elektronik gibi dalların gelişmesini hızlandırmaktadır. ABD, demir – çelik sanayisi bakımından dünyada birinci (SSCB’nin parçalanmasından sonra) sırada yer almakla birlikte, bu da günden güne gerilemektedir. Yüksek fırınlar, Apalaş dağlarından çıkarılan kömür ile superior gölü bölgesinde elde edilen demirin toplandığı Pittsburgh’da, Clevelandda, Garly’da Apalaş dağlarının güneyinde Alabama’da , demir işleme merkezleriyse, Atlas Okyanusu kıyısında, Trenton yakınındaki Morrisville’de, Baltimore yakınındaki Sparrows Point’te Labrador ve Jamaika’dan getirilen çok zengin filizlerin işlendiği Houston ve Teksas’da yer alır.

Üretim açısından uzun süre ön sırada yer almış olan demir-çelik sanayisinde görülen gerileme, üretim yöntemlerinin yenilenmemesinden ve günümüzde daha düşük ücret ödeyen, dolayısıyla rekabet gücü yüksek olan rakipler karşısında, teknoloji açısından geri kalmış olmaktan kaynaklanmaktadır: ABD, günümüzde çelik satın almak zorundadır. Bununla birlikte hurda demirden ve zenginleştirilmiş maden filizinden elde edilen elektrik çeliği üretiminin artmasının, bu durumu bir ölçüde düzelteceği beklenmektedir.

1998 yılı değerlerine göre dünyada üretilen net 785 milyon tonluk çeliğin 137 milyon tonunu ABD üretmektedir. Amerikan için çelik sanayi, ülke sanayiinde otomotiv, petrol ve gıdanın arkasından en büyük sanayi dalını oluşturmaktadır.

Sanayide temel rol oynayan maden filizleri bol ve çeşitlidir. En büyük demir filizi yatakları Superior Gölü havzasındadır. Kalınlığı 100 m’ye yaklaşan bu açık tavanlı yataklardan uzun süre demir kapsamı en yüksek olan hematif ve demir kapsamı az olan takonit, Duluth ve Büyük Göller yoluyla demir-çelik sanayi merkezlerine gönderilmektedir.6

Ham çelik olarak 137 milyon ton üretim yapan ABD, son ürün olarak da üretimde 98 milyon tonluk bir değere ulaşmıştır. Kurulu tesislerin kullanımı, 158 milyon ton olarak bildirilen ham çelik kapasitesi baz alındığında %86.8 olarak gerçekleştirilmiştir.

Üretilen ham çeliğin büyük bir kısmı ya bazik oksijen konverterlerinden (%61) ya da Siemens – Martin ocaklarından ‘%16) elde edilmiş, bu üretim için gerekli sıcak maden (Sıvı ham demir) yüksek fırınlardan sağlanmıştır. Ham çelikten son ürüne ortalama verim %71,5’tir.

Amerikan çelik sanayiinin düşük kapasite kullanım oranlarında yabancı çelik şirketleri, ABD pazarının en büyük hissesini elde etmişlerdir. Son 3 yılda ithal, pazarın %17,9’unu oluştururken yerli sanayii ortalama 92 milyon ton üretmiştir.

Amerikan çelik şirketleri 137 milyon tonluk bu çıktı düzeyine ulaşabilmek için yaklaşık 600.000 kişi çalıştırmışlar, 12,4 milyon dolar ücret ve maaş ödemişlerdir. Bu arada 40.000 maden işleme tesisi sağlanmış, 26 milyon dolar tutarında malzeme, donanım ve hizmet alınmış ve neticede 1.3 milyon dolar kazanmışlardır.7

Bugün ABD, kendi çelik ihtiyacını karşılayamayan tek büyük sınai ülkedir. Sonuç olarak, sadece yerli ekonominin normal çelik ihtiyacını karşılamak için bazı dışalımlar gerekmektedir. Çelik ithalindeki büyümeye bağlı olarak Amerikan çelik şirketlerinin üretim ve ürün satışındaki istihdam, önemli ölçüde düşmüştür. Bu eğilimin birçok sebepleri vardır. En önemlisi çelik ithalindeki büyümedir. İthalin her milyon tonunun 4000-5000 çelik sanayinde çalışan sayısına denk olduğu varsayılırsa, buna göre son 20 yılda ithalin cari seviyesi yaklaşık 100.000 çalışan yerine geçmiştir.8

Çalışmayan çelik işçilerine ödenen işsizlik ödeneği dikkate alındığında, ABD ekonomisinde dışalım nedeni ile işgücü için iki kere ödeme yapılmaktadır. Biri çelik için ihracatçıya ödenen para, biri de sanayide açıkta olanlar için işsizlik ödentisidir.

Özellikle son yıllarda ithale yakından bağlı olarak birçok çelik üretim tesisleri ve belirli çelik fabrikaları kapanmıştır. Kapanmaların istihdam üzerindeki tüm etkisi tam olarak belirlenememektedir. Çünkü etkilenen personel başka yerlerde iş bulabilmektedir.

4. DÜNYADA ÇELİK METALURJİSİ VE DEMİR-ÇELİK SANAYİSİ


1946 yılında 1938 yılındaki düzeyine (111 milyon ton; kısaca 111 Mt) dü­şen dünya ham çelik üretimi, 1950yılında 200 Mt, 1968'de 500 Mt, 1974'te 700 Mt olmuş, 1975 yılında 645 Mt'a düştükten sonra (enerji bu­nalımı), 1979'da 745 Mt'a yükselmiş, 1986'dan sonra üretimde yeni bir düşme görülmüşse (1987'de 734 mil­yon ton) de, 1988'de yeniden 782 Mt'a çıkmış, 1989 ve 1990'da da 780 Mt üretilmiştir. Modern demir-çelik sanayisinin doğuşundan bu yana, dünya üretiminin dörtte üçünü dört devlet ya da topluluk sağlamıştır.

1979'da, 149 Mt'la (dünya üretimi­nin % 20,1'i) önde gelen S.S.C.B'ni, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (140 Mt ve % 18,8'lik oranla dokuz ülkeyi kapsar), A.B.D. (123 Mt, % 16,5) ve Japonya (111 Mt, % 15) izle­miştir. Bu dörtlünün egemenliği ya­kın geçmişte daha güçlü olmuştur: 1979 yılındaki % 70,3'e karşılık, 1951'de % 88,6, 1960'ta % 80,8, 1974'te % 76,3. Avrupa Kömür ve Çe­lik Topluluğu içinde, İtalya dışındaki ülkelerde 1970 yıllarından bu yana bir üretim durgunluğu gözlenmiştir. Demir-çelik sanayisi artık, yalnızca sanayileşmiş ülkelerin tekelinde ol­maktan çıkmıştır. 1974'ten sonra, Doğu ülkeleri ve en gelişmiş Üçüncü Dünya ülkeleri, özellikle de Polonya, Romanya, Çin (1974 yılındaki 26 Mt’ a karşılık, 1989'da 59,1 Mt'la dör­düncü), Kuzey Kore ve Güney Kore, Hindistan, Brezilya bu alanda ilerle­mektedirler. Demir-çelik sanayisi, maden sıkıntısı çekme tehlikesinden uzaktır: Dünya kaynaklarının 780 milyar ton kadar olduğu sanılmakta­dır; bu, güncel tüketim hızıyla 85 O yıl yeterli hammadde demektir, İsveç dı­şında, Batı Avrupa'daki en büyük maden yatağı Lorraine'dedir; ama, ortalama demir kapsamı yalnızca yaklaşık % 28-30'dur.9



KAYNAKÇA


  • İnternet’ten alınmıştır.(www.igeme.gov.tr.)

  • Rusya Fedarasyonu, Ülke Raporu, İGEME Yayını.

  • Gelişim Hachette, Cilt: 1, Alfabetik Genel Kültür Ansiklopedisi.

  • Gelişim Hachette, Cilt: 3, Alfabetik Genel Kültür Ansiklopedisi, s.770.

  • Serdar TON, Demir – Çelik Sanayiinde Verimlilik, MPM Endüstri Şubesi, Ankara, 1983.


İÇİNDEKİLER

TÜRKİYE – ABD VE RUSYA’DA DEMİR – ÇELİK SEKTÖRÜ 1

1. TÜRKİYE'DE ÜRETİM DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜ 1

2. RUSYA DEMİR – ÇELİK SANAYİİ 2

Sektörler 3

2.1. İhracat 4

2.2. İthalat 4

2.3. Türkiye – Rusya Federasyonu Ticari İlişkileri 5

MADDE ADI 7

3. ABD DEMİR – ÇELİK SANAYİ 8

4. DÜNYADA ÇELİK METALURJİSİ VE DEMİR-ÇELİK SANAYİSİ 9

KAYNAKÇA 11


i


1 İnternet’ten alınmıştır.(www.igeme.gov.tr.)

2 Rusya Fedarasyonu, Ülke Raporu, İGEME Yayını, s. 15-22.

3 Rusya Fedarasyonu, Ülke Raporu, İGEME Yayını, s. 30, 31.

4 Rusya Fedarasyonu, Ülke Raporu, İGEME Yayını, s. 31, 32, 33.

5 Rusya Fedarasyonu, Ülke Raporu, İGEME Yayını, s. 36, 40, 42.

6 Gelişim Hachette, Cilt: 1, Alfabetik Genel Kültür Ansiklopedisi, s. 3796.

7 Gelişim Hachette, Cilt: 1, Alfabetik Genel Kültür Ansiklopedisi, s. 164, 165.

8 Serdar TON, Demir – Çelik Sanayiinde Verimlilik, MPM Endüstri Şubesi, Ankara, 1983, s. 52-55.

9 Gelişim Hachette, Cilt: 3, Alfabetik Genel Kültür Ansiklopedisi, s.770.





Yüklə 179,34 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə