PsiKİyatrik uyumlandirimda aşamali çalişma şemasi



Yüklə 0,95 Mb.
səhifə1/19
tarix15.01.2018
ölçüsü0,95 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19

ISSN - 1302-6631

ANADOLU PSİKİYATRİ DERGİSİ


Anatolian Journal of Psychiatry

Cilt. 9 Sayı. 3 Eylül 2008

(Ek sayı. 1)

Vol. 9 No. 3 September 2008

(Suppl.1)

ÜÇ AYDA BİR YAYIMLANIR




YAYIN YÖNETMENİ

Prof.Dr. Orhan DOĞAN

YAYIN KURULU

Prof.Dr. A. Ertan TEZCAN

Doç.Dr. Nesim KUĞU

Uzm.Dr. E. Erdal ERŞAN



1. PSİKİYATRİK REHABİLİTASYON ÇALIŞTAYI

TÜRKİYE’DE GÜNDÜZ HASTANESİ VE PSİKİYATRİK REHABİLİTASYON UYGULAMALARI:

DURUM SAPTAMASI VE ÖNERİLER

EK SAYI YAYIN YÖNETMENİ:

Prof.Dr. Mustafa YILDIZ



A2 Katılımcılar Listesi

_____________________________________________________________________________________________________

PSİKİYATRİK REHABİLİTASYON ÇALIŞTAYI: KATILIMCILAR LİSTESİ


  1. Prof.Dr. Melike GÜNEY (Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, ANKARA)

  2. Prof.Dr. Bülent COŞKUN (Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, KOCAELİ)

  3. Prof.Dr. Zehra ARIKAN (Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, ANKARA)

  4. Prof.Dr. Mehmet Z. SUNGUR (Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, İSTANBUL)

  5. Prof.Dr. İsmet KIRPINAR (Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, ERZURUM)

  6. Prof.Dr. Mustafa YILDIZ (Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, KOCAELİ)

  7. Prof.Dr. Köksal ALPTEKİN (Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fak. Psikiyatri AD, İZMİR)

  8. Doç.Dr. Ayşen ESEN DANACI (Celal Bayar Üniv. Tıp Fak. Psikiyatri AD, MANİSA)

  9. Doç.Dr. Medaim YANIK (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Başhekimi, İST.)

  10. Doç.Dr. Aslı SARANDÖL (Uludağ Üniversitesi Tıp Fak. Psikiyatri AD, BURSA)

  11. Yrd.Doç.Dr. Çınar YENİLMEZ (Osman Gazi Üniv. Tıp Fak. Psikiyatri AD, ESKİŞEHİR)

  12. Yrd.Doç.Dr. Alev KILIÇOĞLU (Dumlupınar Üniv. Tıp Fak. Psikiyatri AD, KÜTAHYA)

  13. Yrd.Doç.Dr. Buket CİNEMRE (Akdeniz Üniv. Tıp Fak. Psikiyatri AD, ANTALYA)

  14. Yrd.Doç.Dr. Ömer BÖKE (Ondokuz Mayıs Üniv. Tıp Fak. Psikiyatri AD, SAMSUN)

  15. Yrd.Doç.Dr. Osman VIRIT (Gaziantep Üniv. Tıp Fak. Psikiyatri AD, GAZİANTEP)

  16. Uzm.Dr. Almıla EROL (Atatürk Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniği, İZMİR)

  17. Uzm.Dr. Bora BAŞKAK (Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, ANKARA)

  18. Uzm.Dr. Hülya ENSARİ (İzzet Baysal Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniği, BOLU)

  19. Uzm.Dr. Sevilay ÖZCAN (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, ADANA)

  20. Uzm.Dr. Erhan KURT (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

  21. Uzm.Dr. Mehtap ARSLAN (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

  22. Uzm.Dr. Derya İ. AKBIYIK (Ahmet Andiçen Kanser Hastanesi Psikiyatri Kliniği, ANKARA)

  23. Uzm.Dr. Aslıhan YAPICI (Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi, MANİSA)

  24. Dr. Kenan TEMİZ (İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, MALATYA)

  25. Dr. Özlem YILDIZ (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

  26. Dr. Sezgin ERDİMAN (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

  27. Hem.Dr. Sibel COŞKUN (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

  28. Hem. Medine ERYILDIZ (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

  29. Hem. Tülay YILMAZ ATIŞ (Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, İSTANBUL)

30. SHU Meltem ORAL (Atatürk Üniv. Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, ERZURUM)

Anatolian Journal of Psychiatry 2008; 9(suppl.1):A2

ANADOLU PSİKİYATRİ DERGİSİ


Anatolian Journal of Psychiatry

ISSN - 1302 - 6631

Cilt. 9 Sayı. 3 (Ek sayı. 1) EYLÜL 2008

Vol. 9 No. 3 (suppl.1) SEPTEMBER 2008






İÇİNDEKİLER

Katılımcılar listesi ………………………………………………………………………..………….. A2


Önsöz .………………………………………………………………………………………………... A4

Psikiyatrik rehabilitasyonda gündüz hastanesinin yeri: Ankara Üniversitesi deneyimi

Melike GÜNEY ……………………………………………………………………………….. 1
Psikiyatrik rehabilitasyon yönelimli gündüz hastanesi uygulaması: Kocaeli Üniversitesi deneyimi

Mustafa YILDIZ ……………………………………….……………………………………… 9

Psikiyatrik rehabilitasyonda olgu örnekleri

Mustafa YILDIZ, Ayla EROL, Reyhan ELÇİM, Suna CANDAN, Şebnem EFENDİ,

Eylem ÖZTEN ……………………………………………………………………………….. 14

Bakırköy RSHH Gündüz Hastanesi ve rehabilitasyon merkezi hasta profili ve çalışma programı

Ayla YAZICI, Sibel COŞKUN ………………………………………………………………. 21

Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde Türkiye’de ilk defa uygulanan korumalı

ev projesi

Mustafa N. NAMLI …………………………………………………………………………... 24

Şizofrenide optimal tedavi: Randomize, kontrollü, uzunlamasına bir çalışma

Mehmet Z. SUNGUR ……………………………………………………………………….. 27

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği

Orhan DOĞAN ……………………………………………………………………………….. 33

Psikiyatrik rehabilitasyonda sivil toplum örgütleri ile kurumların ilişkisi

Ayşen ESEN DANACI ………………………………………………………………………. 38

Bağımlılık ünitesi gündüz tedavi programı

Zehra ARIKAN …………………………………………………………………………….…. 41

İstanbul’da toplum ruh sağlığı örgütlenmesi örneği

Medaim YANIK …………………………………………………………………………….… 43

Ruh sağlığı hizmetleri içinde gündüz hastanesi uygulamaları ve izleme çalışmaları

Bülent COŞKUN ……………………………………………………………………….…….. 46

Türkiye’de psikiyatrik rehabilitasyonla ilgili yasal düzenlemeler

Erhan KURT ……………………………………………………………………………….…. 51

Amerika Birleşik Devletleri’nde gündüz hastanesi uygulamaları

Meltem ORAL ………………………………………………………………………………… 58

İngiltere’de psikiyatrik hizmetlerin sunumu

Halis ULAŞ …………………………………………………………………………………… 61

Şizofreni hastaları için bakım, rehabilitasyon ve topluma kazandırma projesi

Alev KILIÇOĞLU ……………………………………………………………………………. 65

Tartışma ve öneriler

Yöneten: Köksal ALPTEKİN …………………………………………………………..…… 69



Anadolu Psikiyatri Dergisi 2008; 9(ek sayı.1):A3

A4 Önsöz

_____________________________________________________________________________________________________




ÖNSÖZ
Son yıllarda ciddi ruhsal bozuklukların tedavilerini tamamlayan reha-bilitasyon hizmetlerine yönelik ilginin artması ile birlikte ülkemizde gündüz hastanesi (GH) denemeleri de gerçekleşmeye başlamıştır. Bu sevindirici gelişme ile alana ilgi duyan meslektaşlarımızın sayısı artarken, maalesef alanda çalışacak nitelikli insan gücünün bulun-maması önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sorunu gidermek için gösterilen bireysel çabalar olmakla birlikte, ülkemizde kaynakları düzenli ve ekonomik kullanan bir girişim henüz bulunma-maktadır.
Modern zamanlarda psikiyatrik rehabilitasyonla ilgili girişimlerin tarihi dünyadaki gelişmelere paralel olarak ülkemizde de 1970’li yıllarda başlamıştır. Dr. Faruk BAYÜLKEM’in üstün çabaları ile Bakırköy Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde başlatılan psikiyatrik rehabili-tasyon çalışmaları ve Sağlık Bakanlığına bağlı Ruh Sağlığı Dispan-serleri sonraki yıllarda çeşitli nedenlerle giderek gücünü yitirmiş ve etkisizleşmiştir.
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 1988 yılında başlatılan GH uygulamaları halen sürmektedir. 2004 yılında Kocaeli Üniversitesi’n-de kurulan GH’ne 2006 yılında Bakırköy, 2007 yılında da Akdeniz Üniversitesi katılmış ve böylece Türkiye’de psikiyatri eğitimi veren kurumlara bağlı olarak çalışan GH sayısı dörde çıkmıştır. Türkiye’de GH uygulamalarındaki yasal sorunlar ve maddi kaynak sorunları henüz çözülememişken, bu hastanelerin işleyiş biçimleri de hala olgunlaşma sürecindedir.
Türkiye Psikiyatri Derneği Psikiyatrik Rehabilitasyon Bilimsel Çalış-ma Birimi olarak ülkemizde psikiyatrik rehabilitasyon ve GH uygula-malarıyla ilgili çalışma yapmış, emek vermiş, kafa yormuş ve yeni planlar yapmakta olan bilim insanlarını bir araya getirerek bir durum saptaması yapmak istedik. 12 Ocak 2008 tarihinde gerçekleştirilen bir günlük toplantıda deneyim ve bilgiler paylaşıldı, gerçekleştirile-meyen hizmetlerin önündeki engellerin aşılması için çözümler üretildi ve geleceğe yönelik önerilerde bulunuldu. Toplantıda gerçekleştirilen sunumlar ve tartışmalar birimimiz tarafından çok önemli bilgi kaynak-ları olarak değerlendirildiği için Anadolu Psikiyatri Dergisi Ek Sayı olarak basılmasına karar verildi.
Elinizdeki bu ek sayıda çalıştayda sunulan bildiriler ve tartışmalar yer almaktadır. Toplantı için gereken desteği sağlayan Pfizer İlaç Şirke-ti’ne ve özellikle programın aksamadan gerçekleşmesinde önemli katkısı olan Pelin Tırnakçıoğlu’na çalışma arkadaşlarım adına teşek-kür ederim.
Prof.Dr. Mustafa YILDIZ

TPD Psikiyatrik Rehabilitasyon BÇB Sorumlusu

KOÜ Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Öğretim Üyesi



Anatolian Journal of Psychiatry 2008; 9(suppl.1):A4

Güney 1

_____________________________________________________________________________________________________

Psikiyatrik rehabilitasyonda gündüz hastanesinin yeri
Melike GÜNEY

Prof.Dr., Ankara Üniversitesi, ANKARA



_____________________________________________________________________________________________________


Nöroleptik ilaçların bulunması ve sosyal psikiyat-rinin ortaya çıkmasıyla birlikte 1950'lerde psiki-yatrik tedavilerde devrim sayılabilecek değişme-ler olmuştur. Bu değişmeler kronik psikotik hastaların yıllarca yattıkları kurumların boşaltıl-ması hareketi ile başlamıştır. Bu hareket 1955-1977 yılları arasında Amerika Birleşik Devlet-leri'nde (ABD) genel psikiyatri hastane nüfusun-da 2/3'lük bir azalma sağlamış, batıda 560.000 olan hasta sayısı 184.000'e inmiştir. 1950'lerde tüm olguların %49'una bakan devlet hastanele-rinde bu oran 1955-1977 yılları arasında %9'a düşmüştür. Özel psikiyatri hastanelerin sayısı da 312'den 185'e inmiştir. Kurumların boşaltılması hareketi ruh sağlığı hizmetlerinde başka birim-lerin gelişmesine yol açmış, çeşitli bakım birim-leri ortaya çıkmış ve sayıları artmıştır.1-3
1950'lerde başlayan kurumların boşaltılması hareketi kronik psikotik hastaların tedavisini hastane dışına çekmiştir. Öte yandan dünyanın birçok ülkesindeki ekonomik krizlerden ötürü uzun süreli hastane yatışları demode olmuş, hatta yasaklanmıştır. Bunun ardından, kronik hastaların tedavisi genel olarak kısa hastane yatışları, krize müdahaleler ve taburculuktan sonra polikliniklerde verilen ilaç tedavileri ve yetersiz psikososyal hizmetlerden oluşmuştur.4-6
Uzun süreli yatışların devrini tamamlamasından sonra, kısa süreli yatışların etkili olduğunu gösteren çalışmalar yapılmıştır. Ancak daha sonra sık depreşmelerin oluştuğu görülerek hastaların bir kapıdan çıkarken öteki kapıdan girdiği anlaşılmış, bu duruma ‘revolving door syndrome’ adı verilmiştir. Bu sendrom ‘hastane-ye yatış, taburculuk, yeniden yatış’ anlamına geliyordu; hem hastalar ve aileleri, hem de klinisyenler için umut kırıcı olmuştu. Ayrıca bu kronik hastalar sosyal ilişkilerde çok yetersiz oldukları için uzun yatışlar da, kısa yatışlar da onlar için uygun değildi.7,8
Hastanelerde, akut belirtileri olanlar, toplumda yaşaması tehlikeli ve sakıncalı olanlar yatırıl-maktaydı. Poliklinikler ise, özellikle kronik psiko-tik hastalara sosyal ilişkiler ve rehabilitasyon açı-sından üst düzeyde yarar sağlamıyordu. O halde bu hastalar için bir geçiş dönemi gerekli idi. İşte gündüz hastaneleri (GH) uzun süre has-tanede yatmasına gerek olmayan kronik hasta-ların hem hastane içi, hem poliklinik tedavisine alternatif olan bir gereksinmeden doğmuştur.9-12
İlk GH 1933'de Moskova'da kurulmuştur. Ancak Rusya'da psikotik hastalar için yeterli alt yapının olmaması nedeniyle, bu başlangıç programlı bir çalışmaya dönüşememiştir. 1935'te Boston'da kurulan Adams House ve İngiltere'de Lady Chicester Hastanesi günümüzdeki gündüz hastanelerine çok benziyordu. İlk resmi program 1947'de Kanada Montreal'de Allen Memorial Enstitüsü'nde yapıldı. Program hastane içi 24 saatlik bakıma alternatif olarak hazırlanmıştı ve hastane bakımını azaltmayı amaçlıyordu. Bir yıl sonra 1948'de İngiltere Bierer'de gündüz hasta-nesi, yataklı servisler ve poliklinikler arasında bir geçiş modeli olarak gündeme geldi. Program grup ve bireysel psikoterapi, sanat terapisi ve psikodrama gibi kreatif tedavileri de kapsayan psikoanalitik bir yaklaşım içeriyordu.2,3
ABD’de, ilk kısmi hastane programı 1948'de Yale Üniversitesi'nde kuruldu ve bunu 1949'da Meringer Kliniği ve 1952'de de Massachusset-tes'de bir ruh sağlığı merkezi izledi. Bu hasta-nelerin programları hastanede yatanlar arasın-dan seçilen ve hastane dışında tedavi olabile-ceklere uygulanmak üzere özgün ve multidisipli-ner programlardı. 1963'ten başlayarak Amerika Ruh Sağlığı Merkezleri Birliği kısmi hospitalizas-yon programlarının yerleşmesini ve 1980'de de bu programların 250.000'den fazla hastaya ulaş-masını sağlamıştır. Bu programlar gündüz ve daha seyrek olarak da gece ve hafta sonu prog-

Anadolu Psikiyatri Dergisi 2008; 9(ek sayı.1):1-8

2 Psikiyatrik rehabilitasyonda gündüz hastanesinin yeri

_____________________________________________________________________________________________________


ramlarını içerir; ancak gece ve hafta sonu prog- ramları önem kazanmamıştır. Birçok psikiyatri kliniğinde akut belirtileri olmayan ve yatmasına gerek olmayan kronik hastalar polikliniklerde 1-2 aylık aralarla en çok yarım saatlik görüşme süre-sinde, büyük olasılıkla rotasyon nedeniyle her seferinde değişen doktorlar tarafından izlenmek-tedir. Oysa kronik ruh hastalarının tedavisinde hastanın yatışından itibaren kendisini izleyen aynı ekiple güvene dayalı bir ilişkiye gereksin-

mesi açıktır. Bu grupta hasta-klinisyen ilişkisinin sürekliliği çok önemlidir. Ayrıca poliklinik tedavi-lerinde psikofarmakolojik tedaviler ön plandadır ve kronik hastaların biyopsikososyal boyutu ihmal edilmektedir. Oysa günümüzde geçerli olan biyopsikososyal modele göre özellikle kro-nik ruh hastalarının tedavisinde medikal biyolojik tedavilerin yanı sıra, ruhsal-toplumsal rehabili-tasyonlar da çok önemlidir. Zira bu hastaların hemen hepsi toplumsal ilişkilerinde yetersizlikler gösteren, işlevselliklerini kaybetmiş ya da yete-nekleri atrofiye uğramış kişilerdir. Taburculuktan sonra poliklinik tedavisine alternatif yoğun bir geçiş tedavisine gereksinmeleri vardır.
GÜNDÜZ HASTANESİNİN AMAÇLARI
1. Yatırılarak tedaviye alternatif olmak,

2. Yatırılarak tedavi olan hastanın hastane dışı tedaviye geçerken ve ailesine dönerken geçiş döneminde gerekli olan bir tedavi biçimi oluş-turmak,

3. Taburculuktan sonra dış dünyada artacak olan toplumsal ilişkiler ve ruhsal-toplumsal stres-lerle risk altına girecek olan hastanın ayaktan izleminde ve tedavisine alternatif oluşturmak,

4. Seçilmiş uygun hasta gruplarına ruhsal-top-lumsal destek sağlamak için sürekli bir program oluşturmak ve hastaların ruhsal-toplumsal reha-bilitasyonunu sağlamaktır.


ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ KLİNİĞİNDE GÜNDÜZ HASTANESI UYGULAMALARI
Kliniğimizde ilk kez 1988 yılında başlanan GH uygulamaları, 1994'ten itibaren temelde aynı kavramlara dayalı olmak üzere farklı bir ekiple sürdürülmektedir. Ekip iki psikiyatrist (ekibin başı olan bir öğretim üyesi ve bir asistan doktor), bir klinik psikolog, iki hemşire, bir SHU, bir uğraşı tedavicisi ve iki intern doktordan oluşmakta olup, maksimum hasta sayısı 14-16'dır. Tedavi ekibi ve hastalar terapötik bir topluluk oluşturur.
Hastalar haftada 4 gün, saat 9.00-16.00 arasın-da klinikte bulunur. Kahvaltı ve öğle yemeklerini birlikte yer. Haftada 20 saat olmak üzere çeşitli terapötik etkinliklere katılır. Programımızda bireysel terapi ve etkileşimli grup psikoterapisi, etkileşimli sanat tedavi grupları, beden hareket-leri ve dans tedavisi, aile grupları, sosyal beceri eğitimi için yapılandırılmış grup egzersizleri, rol

oynama, uğraş tedavisi, spor saatleri, müzikli çay saati toplantıları, şehir içi geziler ve piknik gibi sosyal etkinlikler bulunmaktadır.


Hastalar poliklinik, özel muayene, mediko-sosyal merkezi, sağlık kurulu gibi ayaktan servislerden ya da taburculuğa yakın kapalı psikoz katların-dan gönderilir; bazen de kendiliğinden gelir. Hastalar GH’ne kabul edilmeden önce tedavi ekibi tarafından değerlendirilir. Hasta seçiminde göz önünde bulundurduğumuz ölçütler şunlardır:

- Hastalığın alevli dönemde olmaması,

- Zeka geriliği ve ciddi bir bedensel sakatlığın olmaması,

- Programa katılma için gönüllü olma,

- Ankara'da oturuyor olma, ya da kalacak bir yerinin olması,

- Ödeme gücünün olması (resmi/kişisel),

- Rehabilitasyon gerektiren kronik bir psikiyatrik hastalığın olması.
Hastalarımızın %60'ı kronik şizofreni hastasıdır, çoğu rezidüel olgulardır. Geri kalanlar paranoid psikoz, şizoaffektif bozukluk, affektif bozukluk ve borderline kişilik bozukluğundan oluşmaktadır. GH’nde kronik psikotik hastaların ruhsal-toplum-sal rehabilitasyonunda temel amaçlar şunlardır:
- Pozitif belirtilerin azaltılması veya tamamen ortadan kaldırılması,

- Negatif belirtilerin azaltılmasına yardımcı olun-ması,

- Hastaların önceki tedavilerle elde ettiklerini sürdürebilmeleri ve nükslerin engellenmesi,

- Hangi düzeyde olursa olsun, hastaların kaybet-tikleri ya da zarar görmüş olan beceri ve yete-neklerinin yeniden kazandırılması,

- Hastaya zarar veren, çevreye uyumunu bozan ve çevrenin tolere edemediği davranış bozukluk-larının kontrolü ve düzeltilmesi,

- Hastanın çevresinde yeni düzenlemeler yapıl-masına yardımcı olunması ve onların bu düzen-lemelerden doyum sağlamalarının sağlanması,

- Hastanın durumu ile ilgili bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve kendisine yardım edecek şekil-de cesaretlendirilmesi,

- Aile üyeleri ile düzenli iletişim sağlanarak onlardan gerekli bilgilerin alınıp verilmesi,



- Profesyonel desteğin zaman içinde en aza indirilmesi.
Psikiyatrik rehabilitasyonda fiziksel rehabilitas-yonda olduğu gibi, insanlara onların öğrenme, kompanse etme ve uyum yeteneklerini dikkate

Anatolian Journal of Psychiatry 2008; 9(suppl.1):1-8

Güney 3

_____________________________________________________________________________________________________


alarak yaklaşmak gerekir. Amaç, yaşam kalite-sini yükseltmek ve bağımsız bir yaşam geliştir-meye yöneltmektir. Bu yüzden hastanın kişisel yetenek, beceri ve motivasyonu ile ilgilenilme-lidir.
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (AÜTF) Psiki-yatri Anabilim Dalı Gündüz Hastanesi Psiko-Sosyal Rehabilitasyon amaçlarını multidisipliner ve bütüncül tedavi stratejileri ile sağlamaya çalışmaktadır.
1. Psikofarmakolojik Tedaviler
Kronik psikotik hastaların tedavisinde vazgeçe-mediğimiz etkili tedavilerdir. Psikotik belirtilerin, anksiyetenin ve depresif belirtilerin giderilmesin-de ve böylece kişilerarası ilişkilerin kurulmasın-da psikolojik dengenin sağlanmasında yararlı olduklarına ilişkin elimizde yeterli kanıt vardır. Farmakolojik tedavileri uygularken hastalara ilaç kullanma becerisini kazandırmaya çok önem veriyoruz. İlaçları bırakmak %50 oranında depreşmeye neden olmaktadır. Kapalı servisler-de yatırılan hastalarda ilaçlar kısa sürede alevli belirtileri giderir, hastayı dengeler; ancak hasta taburcu olurken kendisine söylenmiş olsa da, ilaçları yaşam boyu kullanacağını algılayacak durumda değildir. Hasta düzenli olarak ayaktan kontrole gelmiyorsa, ilgisizlik, yan etki, unutkan-lık nedeniyle ilacı düzenli olarak almaz. Biz ilaç-ların düzenli kullanılmasını sağlamak için hafta-da bir kez ilaç bilgilendirme saati yapıyoruz. Hastalara yan etkiler konusunda açıklama yapı-yor, düzenli ilaç alanları övüyor, ilaçların unutul-maması için çeşitli önerilerde bulunuyoruz. Örneğin, ilacı yemek yerken, diş fırçalarken almaları, günlük dozu sabah bir ilaç fincanına veya ayrı bir kutuya koymaları, ilacı almayı unuttu ise, günlük ilaç sayısını kontrol etmeleri söyleniyor. Hastanede çeşitli afişlerle de anım-satma yapıyoruz. Örneğin, ilgi çekici bir resmin altına ‘İlacınızı düzenli alıyor musunuz?’ yazıyo-ruz. Evde de çok kullandıkları eşyaların üzerine ilaçla ilgili çeşitli yazılar yazabileceklerini söylü-yoruz. Örneğin, sigara paketinin, buzdolabı kapı-sının üzerine ilacın faydaları ve unutulmaması gerektiği yazılabilir. Ancak alınan tüm önlemlere karşın, ilaçlar tek başına depreşmeyi önleyemi-yor; düzenli ilaç kullananlarda da depreşme olmaktadır. İlaçlar hastaları dengeli duruma geti-rir, ama sosyal yaşamsal becerileri ve sorunlarla başa çıkabilmeyi tek başına ilaçlarla öğreteme-yiz. İlaçların düzenli kullanılması, ruhsal-toplum-sal terapötik yaklaşımlarla birlikte daha etkili olmaktadır. Bunun için bütüncül bir model uygu-luyoruz. Diğer tedavi stratejilerimiz şunlardır:
2. Grup Tedavileri
GH’ için tıbbi tedavinin yanında en başarılı psikoterapi yönteminin grup tedavileri olduğu araştırmalarla saptanmıştır. Destekleyici nitelikte etkileşim grupları kliniğimizde 1970'lerden beri uygulanmaktadır.13 Bir psikiyatrist, bir klinik psikolog ve bir hemşirenin katıldığı ve haftada 2 kez yapılan 50 dakikalık oturumlarla sürdürülür. Bu grubun işlevleri şöyle özetlenebilir:

- Grup aile biriminin bir temsilcisidir,

- Grup dış dünyanın da bir temsilcisidir,

- Grup hastanın kişisel tedavi planını koruyan bir sistemdir,

- Grup dinamiklerini kullanarak bireyin toplumsal sistem içinde ne yapıp yapmaması gerektiğini saptar,

- Grup, hastaya toplumsallaşma fırsatı verir. Kendilik değerinin artmasına ve hastalığı hak-kında anlayış kazanmasına yardım eder.



3. Aile Grupları
Hastanın aile üyeleri ile hem hasta hakkında bilgi almak, hem de bilgi vermek üzere düzenli olarak yapılan gruplardır.14 Bu gruplarda hasta-nın tedavi şekli ve alınan sonuçlar hakkında aile aydınlatılır. Aileye rehberlik edilmesi, tedavi ve rehabilitasyonda önemli olduğu kadar ‘yüksek expressed emotion’ olan ailelerde aşırı duygu dışa vurumunu azaltarak nüksleri önlemeye yardım eder. Aile ile ilgili stratejilerimiz şunlardır:
a. Hastalığın aile tarafından daha iyi anlaşıl-ması: Bunun için en önemli basamak, hastanın davranışlarının onların kişilik özelliği olarak değil, hastalığın özellikleri olarak yorumlanması-nı sağlamaktır. Burada kullandığımız araç bilgi-lendirmedir. Gerek hasta ve yakınları için hazır-lanmış özel el kitapçığı dağıtarak, gerekse aile gruplarında sözel olarak bilgilendirme yapıyoruz. Bu şekilde aşırı duygu dışa vurumunun özellik-leri olan eleştirellik, düşmancıllığın azaltılması ve aile üyelerinin hasta ile empati yapması olası olabilmektedir.
b. Aile içi stresin azaltılması: Aile üyelerine has-tanın davranışları ile başa çıkabilmesi için somut önerilerde bulunmaktayız. Bu şekilde karşılıklı iletişimin kolaylaşması sağlanabilmektedir.

- Aile üyelerinin önce birbirini ilgi ile dinlemesi ve bu şekilde empati yapabilme olanağı bulmasına,

- Birbirine pozitif öneri ve isteklerde bulunmayı öğrenmelerine,

- Olumsuz duygu ve düşüncelerini, karşısında-kini suçlamadan, yapıcı şekilde bildirmelerini öğrenmelerine yardım etmekteyiz.


c. Aile ile plan yapılması: Aile üyeleri ile tek tek


Yüklə 0,95 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə