Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə38/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   34   35   36   37   38   39   40   41   ...   143

Pij Quarti: Ac pro potiori cautelâ vniuersam Socie-



tatem prædictam, omniaque, & singula illius, Do-Greg. 13.

mos etiam Probationis, & Collegia vbilibet consisten-

tia, præsentia, & futura, eorumque personas, fru-<-P>@@

<-P>ctus, redditus, & prouentus etiam bonorum Ecclesia-

sticorum, sæcularium, & Regularium quorumcumque

illis pro tempore vnitorum, aliasque res, & bona quæ-

cumque, à quibusuis decimis, etiam Papalibus, prædia-

libus, personalibus, quartis, medietatibus, & aliis fru-

ctuum partibus, subsidiis etiam caritatiuis, & aliis or-

dinariis oneribus, etiam pro expeditione contra infide-

les, defensione patriæ, ac aliàs quomodolibet, etiam ad

Imperatorum, Regum, Ducum, & aliorum Principum

instantiam pro tempore impositis, etiam si in illorum

impositione caueretur, quòd nulla prorsus exemptio cui-

quam aduersus illa suffragaretur. Ita quod Socetatis,

eiusque Domus, etiam Probationis, Collegia, fructus,

res, & bona præfata, semper ab illis absque declara-

tione desuper faciendâ, excepta essent, & esse censeren-

tur, perpetuò liberauerit, & exemerit, &c. Quæ

omnia statim confirmat, ita subdens: Nos igitur,



qui votiuum ipsius Societatis profectum sincero pater-

næ charitatis affectu libenter amplectimur. Eâdem au-

ctoritate conedimus, quòd singulæ Litteræ prædictæ,

cum exemptionibus, ceterisque omnibus, & singulis, in

eis contentis clausulis, & decretis. &c. Quæ omniaQuid illis|non prohi-|bitum.

ita intelligenda sunt, vt non procedant in ne-

cessitatibus illis, de quibus dictum n. 102. tunc e-

nim perinde est ac si Religiosi opifices conduce-

rent, quorum opera damnis illis aut periculis re-

medium præstaretur.

  141 Quia verò vocari Clericos in casibusAn vocan-|di, quate-|nus Cleri|nomine|veniunt|in fauora-|bilibus.

dictis fauorabile est, & in fauorabilibus Cleri

nomine veniunt Religiosi: dubitari meritò

potest an debeant etiam vocari. Et quidem cùm

necessitates sunt, de quibus nuper, dubitari ne-

quit, ex adductis num. 136. Nam quod omnes

tangit, ab omnibus debet approbari. Quando

autem tales non sunt, non videtur esse talis obli-

gatio: fauores enim tunc exhibendi, quando

vtilitatem aliquam secum afferunt, quæ ab iis,

quibus fauor fit, debeat aliquantulùm æstimari.

Quod tamen in præsenti non accidit: quia voca-

tio hæc valde periculosa esse Religiosis potest:

qui si pro Rege, aut Republica statuerint, Cleri-

corum offensionem incurrent: si autem pro Cle-

ricis, alterius partis indignationi obnoxij rema-

nebunt. Quod tamen non ita euenit quando

quis ius defendit suum; & grauamen proprium

conatur amoliri. Vocati ergo, se vrbanè excusent:

si autem instantia perseueret, nec eam possint de-Si concur-|rant, quo-|modo se|gerent.

clinare, accurrant, & Deo iudice coram oculis

mentis habito, quod conuenientius duxerint

modestè, & sine contentionis turbine prolo-

quantur. Deus autem veritatis vindex, & zeli

Christiani promotor, quidquid eis auctoribus

actum fuerit, bono exitu coronabit. Et de his sa-

tis.


CAPVT XIV.

An Proreges Indici ex Regiis bonis

possint facere donationes.




142 DIco primò. Sine Regis beneplacitoAssertio 1.|Proreges|non posse|donationes|facere ex|bonis Re-|giis.

nequeunt Proreges ex illius bonis

facere donationes. Sic Ioannes Lo-

pez in Repetitione Rubricæ de donationibus inter vi-



rum & vxorem §. 66. n. 30. Ioannes Matienzus in

Lib. 5. Recopilat. l. 3. Tit. 3. Glossa 2. num. 3. Dom.

Solorzanus Tomo 2. Lib. 4. Cap. 10. num. 31. &<-P>

@@0@

@@1@Proreges non posse facere Donationes ex Regiis bonis. 99



<-P>in Politica. pag. 878. Col. 1. Et alij. Quod pro-

batur ex generali Doctorum consensu, qui af-

firmant ei, cui libera administratio commissa

est, non posse facere donationes: quod de Pro-

curatore Cæsaris specialiter statutum l. 1. §. 1.

D. de officio illius & generaliùs alibi: pro quo

Martienzus plures Textus iuris ciuilis adducit.

Videatur P. Lessius Lib. 2. Cap. 18. num. 77. &

etiam Dom. Solorzanus Lib. 4. Cap. 4. num. 27.Ratio pro|illa.

& ratione videtur manifestâ conuinci. Quia nul-

lus vult patrimonium suum minui, sed augeri:

neque illius administrationem alteri præbet, nisi

vt tueatur & augeat: quod iuxta naturalem est

hominum institutionem, iuxta quam etiam iu-

dicandum. Quâ ratione furtum non licet, quia

inuito domino res aufertur: ergo neque donatio,

in quâ militat eadem ratio.

  143 Dico secundò. Non possunt etiamAssertio 2.|Nec de bita|Regi, re-|mittere.

Proreges debita Regi, remittere. Id constat:

quia debitum remittere est donare. l. Si quis dele-

gauerit. D. de donationibus. Et notat Martienzus

suprà.

  Dico tertiò. Non possunt item Regia emo-Assertio 3.|Neque e-|molumen-|ta eiusdem|negligere;|vbi & pro|eo limita-|tio.

lumenta negligere, liberalitatis intuitu, nisi quan-

do eo pacto negotium Regis vtiliùs peragitur.

E. g. Vectigal, quod ex argento in Hispaniam

transmittendo soluendum lege præcipitur, & est

valde moderatum, remittere nequeunt, simu-

lantes se illius quantitatem ignorare. Et sic in a-

liis. Vnde sicut & in casibus prædictis ad resti-

tutionem tenentur, iuxta generalem doctrinam

de Officialibus Regiis pro rebus huiusmodi sala-

rium accipientibus. Cùm enim ex iustitia ad cu-

ram & custodiam teneantur, ex illius violatione

obligatio resultat damni integrè reparandi. Vi-

dendi P. Lessius Lib. 2. Cap. 32. num. 26. Pater

Gaspar Hurtadus de Iustitia & Iure Disput. 5. Dif-



ficultate 10. & alij apud ipsos. De quo & nos a-Vide Tit.|4. n. 77.|& Tit. 5.|num. 5.|8. 16. 18.|19. & 24.

libi. Tunc autem vtiliter negotium Regis agere-

tur, si nolentibus mercatoribus aliquando ar-

gentum transmittere ob timorem non leui suspi-

cione conceptum, vel registro exponere; eisdem

significetur de rigore aliquid remittendum. Tũc

namque plus habebit Rex, quàm si iuxta rigo-

rem legis ista versarentur. Donationes autem

esse licitas quando ab administratore fiunt, & in

domini commodum cadunt, communis senten-

tia est, pro qua videri potest P. Lessius citato n. 77.

& ea, quæ Dom. Solorzanus congerit Libr. 2.



Cap. 4. num. 59. & nos etiam aliquid Titulo 1.

num. 8. Cauendum tamen ne Proreges commo-

do potiùs suo quàm Regio prospiciant, indul-

genitæ suæ pretium non leue recepturi. Quo e-

uentu fraudata Regi emolumenta restitui debent.Obligatio|inde resti-|tutionis.

Indulgentia enim talis non suo, sed Regis no-

mine exhibetur, qui non vult semper vassallos

suos nimiùm grauari. Et ita Proreges ad id ratio-

ne officij tenentur, pro quo & salarium satis co-

piosum accipiunt, vnde non possunt vlteriùs ali-

quid extorquere.

  144 Dicò quartò. Ad donationes faciendasAssertio 4.|Regis vo-|luntatem|præsumptā|sufficere.

satis est præsumpta Regis voluntas. Colligitur ex

iis, quæ adducit Matienzus suprà bonis Texti-

bus & Auctoribus contestata. In aliis certè præ-

sumpta, seu tacita voluntas Superioris est suffi-

ciens, etiam in iis, qui voto ad non donandum

adiguntur: quales sunt Religiosi. Pro quo vi-<-P>@@

<-P>dendi P. Lessius Lib. & Cap. 18. citatis num. 85.

& P. Fragosus Tomo 2. Disput. 24. §. 12. num. 7.

vbi alios adducit. In quo si bonâ procedatur fide,Si renuat|quomodo|facienda|restitutio.

& adhibito Auditorum consilio, timendum ni-

hil. Quòd si Rex fortè non annuat, donationis

factæ conscius, & restitutionem iniungat; resti-

tuat Prorex, & Auditores pariter, qui consilio

suo donandi auctores extiterunt: immò illi soli.

At in foro conscientiæ neutri, cùm bonâ fide

processerint, neque ex eo sint locupletiores red-

diti, vt suppono: nam si tales facti, aliter iudi-

candum. Donatarius autem retinere rem dona-

tam potest, cùm Rex eam redhibendam nolit:

sin autem velit, obsequendum ipsi, & restitutio

ex obligatione graui conscientiæ facienda. Res

enim illius erat, & possessio alteri contra eius est

tradita voluntatem.

  145 Dico quintò. Quod apprehenditur exAssertio 5.|Apprehen-|sa ob pœ-|nam com-|missi ne-|queunt de-|linquenti-|bus resti-|tui.

auro, argento, & aliis in pœnam commissi, ne-

quit prioribus dominis reddi, neque in eo Pro-

reges gratiam facere possunt, cùm nequeant rem

ad Regium iam fiscum pertinentem ab eo tolle-

re, & alteri condonare. Hoc videtur certum:

& qui damnum passi, id sibi imputent, qui ob

immoderatam cupiditatem, quod multis con-

gessêre sudoribus, certo periculo non sunt veriti

deuouere. Si naufragio amisissent, sibi certè im-

putarint, qui maris non sunt periculis à lucri cu-

pidine reuocati. Si latronum incursu: dolendum

equidem, sed remedio nullo; cùm tamen sibi

consulere auaritiæ moderamine potuissent. Non

ergo iam mirum si registrum detrectantes, quo

salua esse omnia possent, irremediabili amissione

multentur, & amantes periculum, pereant in

illo.

  146 Quia tamen cùm res ita accidunt, nonPotest ta-|men be-|nignè circa|illa iudica-|ri.



ita esse aperta transgressio solet, vt locus penitus

reo ad recuperationem nullus relinquatur, vnde

& lis solet super talibus excitari. Tunc licebit

Proregi rem ita peragere, vt neque Rex suis iu-

ribus, nec miser inter angustias deprehensus om-

nino spolietur. Cùm enim in delictis probatio-

nes esse debeant luce solis clariores, & in dubio

sit reo potiùs fauendum quàm actori, etiamsi

actor Fiscus sit, iuxta hæc poterit benigna sen-

tentia pronuntiari. Cauendum tamen ne mani-

bus adhæreat macula, de quo Sanctus Job san-

ctissimè gloriabatur. Iob. 31. v. 1. Si enim adhæ-

reat, adhærebit etiam restituendi obligatio, &

vsque ad æternæ damnationis pœnam, si eidem

satis non fuerit factum, adhærebit.

  147 Dicò sextò. Proreges Indici nequeuntAssertio 6.|Stipendia|non posse|augere, &|quædam|alia.

tutâ conscientiâ stipendia pro libitu augere: in

augmento enim illo donatio interuenit, cùm id,

quod non est debitum, tribuatur. Nequeunt et-

iam militiæ stipendia famulis assignare, qui mi-

nimè in militiâ seruiunt, & dicuntur Plazas muer-

tas. Non seruientibus enim stipendia non deben-

tur, & ita donationes tantùm sunt ex Regio pa-

trimonio infideliter & iniustè in rebus talibus

dissipato. Quis autem hîc de obligatione resti-

tutionis dubiter, vbi adeò est iniustitia manife-

sta? Sic circa similia poterit discursus efformari.

Pro sumptibus extraordinariis videatur Dom.

Solorzanus Lib. 4. Cap. 3. num. 45. & in Politicâ



pag. 769. §. Lo duodecimo.

@@0@

@@1@100 Thesauri Indici Titulus III. Cap. XV.

CAPVT XV.

Proreges Indici quomodo Excommunica-

tioni deferre teneantur.



148 DIco primò. Proreges Indici pos-Assertio 1.|Proreges|posse ex-|communi-|cari ab or-|dinarijs, ne-|que in hoc|Regum|gaudere|priuilegijs.

sunt, sicut & alij, ab Ordinariis ex-

communicari. Pro hoc videndus

Dom. Solorzanus Lib. 4. Cap. 10. n. 66. & seqq. &

in Politicâ pag. 883. §. Lo que mas. Vbi ex pluri-

bus Auctoribus ostendit solis Regibus priuile-

gium istud competere, vt à solo Pontifice ex-

communicari possint. Et ab eo adductis adden-

di P. Gaspar Hurtadus Tractatu de Excommunica-

tione Disput. 12. Difficult. 2. §. Subditus. P. Palaus

Tomo 6. Disput. 1. Puncto 6. num. 3. P. Bauny To-

mo 1. Disput. 2. Quæst. 6. Dub. 9. P. Layman Lib.

4. Tract. 6. Cap. 1. num. 4. quamuis non desint,

qui hoc etiam Regibus negent: sic enim tenent

Marius Alterius Tom. 1. de Censuris pag. 37. Col. 2.

& P. Fagundez Præcepto 2. Lib. 1. Cap. 3. num. 21.

Proreges autem non gaudent priuilegus ab Apo-

stolicâ Sede concessis dubitari nequit: Tum quia

quæ à iure communi exorbitant, nequaquam ad con-

sequentiam sunt trahenda. Quæ est iuris regula. 28.

in Sexto. Tum etiam quia cùm hoc ipsum priui-

legij rationem habeat, quòd scilicet Regum pri-

uilegio gaudere possint, illud debent ostendere:

quod statutum in Cap. Cùm personæ, de Priuile-Cap. Cùm|personæ.

giis, in Sexto: Atqui tale priuilegium non osten-

ditur: ergo nihil est, quod Ordinariorum pos-

sit sententiam prohibere. Item. Ex repræsenta-

tione Regiæ personæ argui nequit, quia hoc ip-

sum est, quod contendimus; priuilegium scilicet

Apostolicum non posse ad repræsentantem per-

sonam eius, cui est concessum, extendi, & qui-

dem repræsentatio hæc non tollit inæqualitatem

Regiæ, & Proregiæ personæ, & ita est in illis

diuersa ratio: & Rex quidem poterit Proregi suo

repræsentationem sui conferre, non tamen in

eum priuilegium Apostolicum transferre, quia

neque ex generali concessione, neque ex particu-

lari aliquâ, hoc habetur. Habet Rex priuilegium

comedendi carnes in diebus vetitis: poteritne il-

lud suo conferre Proregi? Quis hoc nisi per sum-

mam inscitiam affirmarit?

  149 Quod vrgeri potest ex Cap. Ne aliqui,

vbi suprà. Cùm enim ibi Clemens Quartus deVrgetur ex|Cap. Ne|aliqui ex-|tensionem|prohibente.

priuilegiis eorum agat, qui excommunicari, aut

interdici nequeunt; addit tamen priuilegia talia

non extendenda, cuiuscumque præeminentiæ,

dignitatis, & conditionis sint, Regibus, Reginis,

& eorum filiis, ac Religiosis cœtibus exceptis, sic

decernens: Ad Ordinariorum sententias & proces-

sus edicto perpetuo prohibemus extendi. Sic ille. Pri-

uilegium ergo Regium in materia censurarum,

non est ad Proreges, etiamsi præeminentiam

singularem habeant, extendendum. Et multò

minùs ad Regios alios Ministros, vt nonnulli

contendunt, contra quos benè disputat Diana.



Parte 2. Tract. 1. Resolut. 9. Probat autem idem

Textus ineptè fieri extensionem de personâ ad

personam; cùm neque in persona eâdem exten-

sio locum habeat in ordine ad id, quod licet ver-

ba videantur exprimere, ratio tamen non patitur<-P>@@

<-P>ampliari: Ne aliqui de indultis Apostolicis confidentes,Clementis|4. verba.

alios confidentes in suo iure molestent, & Ordinario-

rum iurisdictionem contemnant pariter & eludant, vt

loquitur Pontifex: quod tamen de Regiis perso-

nis, & Religiosis non est cœtibus præsumendum:

cùm de Proregibus aliter existimandum multi-Ex Inqui-|sitorum|prohibitio-|ne non|benè ar-|gui.

plici experimento doceamur. Et ex præfati Ca-

pitis determinatione fit satis obiectioni, quæ ex

Inquisitorum iurisdictione instrui potest: illi e-

nim, vt ex Concordatis constat, nequeunt Pro-

reges Indicos excommunicare. Ex hoc enim

priuilegio ad Ordinarios fieri Consequentia ne-

quit, propter rationem & decisionem Pontifi-

cis. Neque ex eo fiet vt Inquisitorum iurisdi-

ctionem contemnant aut eludant; id enim est

Regiis cautionibus abundè prouisum: & dum-

modò illi intra suos se contineant terminos, sem-

per illos Proreges veneratione eximiâ prose-

quuntur.

  150 Dico secundò. Quod Assertione præceden-Assertio 2.|Excommu-|nicationem|dictam va-|lidam fu-|turam, sed|rarò liei-|tam.|P. Bauny.



ti est dictum, de excommunicatione intelligen-

dum est quantùm ad valorem: quæ tamen nisi

in casu specialissimo licita non erit. Probatur

ratione, quam pro Regibus adducit P. Bauny



suprà ita scribens: E re tamen est communi eos hoc

tempore quoad hanc pœnam non subesse Ordinariis ob

turbarum motum certum, si publicè, deque loco supe-

riore excommunicati renuntientur ab Episcopis. Sic il-

le. Atqui turbarum motus ob excommunica-

tionem Proregum etiam vrget, & præsertim in

Indiis, in quibus à supremis Principibus non

potest statim commodum remedium adhiberi:

ergo illorum excommunicatio generaliter lo-

quendo libita non est. Id quod de publicâ de-

nuntiatione dicendum pariter ob simile funda-

mentum. Casus autem specialis non potest as-

signari, cùm ex circumstantiis pendeat, quas

quidem Prælati, adhibito sapientium, pruden-

tium, expertorumq́ue virorum consilio & pri-Quid in|ea ferenda|obseruan-|dum.

uatis semotis affectibus, ponderabunt: illud

præ oculis habentes, quod Innocentius Quar-

tus in Concilio Lugdunensi obseruandum præ-

scribit verbis illis: Cùm medicinalis sit excommuni-Cap. Cùm|medici-|nalis.



catio, non mortalis; disciplinans, non eradicans: dum

tamen is, in quem lata fuerit, non contemnat; cautè

prouideat Iudex Ecclesiasticus, vt in ea ferenda osten-

dat se prosequi, quòd corrigentis fuerit & medentis.

Sic ille. Et habetur in Cap. Cum medicinalis, de

sententia excommunicationis in sexto.

  151 Vbi non est sensus, vt aliquis sinistrèQuomodo|sit medici-|nalis.

interpretari posset, quando quis contemneret,

seuerè cum illo per excommunicationem agen-

dum, etiamsi medicina in tormentum animæ &

corporis suo vitio conuertatur: sed excommuni-

cationem esse medicinalem ex naturâ suâ, nisi

quis contempserit medicinam, & ita illi non pro-

sit, sicut Ecclesia prodesse desiderat. Sed talis

esse contemptus potest, vt de medicinâ sperari

nequeat, & ita satiùs fuerit ab illa penitus absti-

nere. Sic enim & in medicinis corporalibus ac-

cidit, vt quando non iudicantur profuræ ob pes-

simam ægri dispositionem, ab iis debeat adhiben-

dis temperari. Pro quo videri potest P. Suarez

Tomo 5. in 3. p. Disputat. 4. Sect. 5. num. 10. vbi

præfatum Caput doctè explicat, ostendens quo-

modo excommunicatio medicina sit, & id spe-

cialiùs ei conueniat comparatione aliarum pœ-<-P>

@@0@

@@1@Nonnullæ circa Proreges Resolutiones. 101



<-P>narum, quas Ecclesia infligere potest: Nam perEt speciali-|ter compa|tione alia-|rum pœna-|rum.|P. Suarez.

se intendit (verba illius sunt) non solùm præcauere fu-

tura peccata, sed potiùs per se primò curare peccatum à

peccato commisso, & liberare illum abstatu, in quo per-

manet ratione talis peccati. &c. Quando ergo de tali

bono effectu spes nulla est, aut satis infirma, con-

tra charitatem est, & videtur etiam contra iusti-

tiam, quæ rectam iurisdictionis administratio-

nem præscribit, illam applicare.


CAPVT XVI.

Circa nonnulla alia ad Indicos Proreges

spectantia postremæ, & breues reso-

lutiones.


152 PRima sit, non posse illos tollere iusProreges|non posse|tollere ius|quæsitum.

quæsitum priuatis, pro suo libitu. Et

certè pro libitu erit, etiamsi Assesso-

ris consilium accedat, si illud manifestata volun-

tas, cui tutò contradici non possit, extorserit. Et

quod ad ius attinet, benè obseruat Dom. Solor-

zanus Lib. 4. cap. 10. num. 72. & in Politicâ pag.

883. §. En quanto. Et ratio est clara; quia hoc

nec illis concessum est, nec concedi licitè potuit.

De consilio autem etiam constat: quia coactum

iudicium non potest vocari consilium, quod om-

nino liberam exigit voluntatem. Et ad hoc iniu-

stitiæ genus pertinet, quando factâ alicuius offi-

cii prouisione, & titulo tradito, dispositio reuo-

cato titulo reuocatur. Iam enim ius quæsitum

fuerat, & nisi noua aliqua superueniat causa, quæ

indignitatem prouisi constituat, manifesta illi ir-

rogatur iniuria. Si enim talis esset in donatione

gratuitâ; multò id certius habetur in prouisione

secundùm justitiæ leges consummatâ.

  153 Secunda, sine justis causis non posseNeque di-|lationes de-|bitoribus.



Dostları ilə paylaş:
1   ...   34   35   36   37   38   39   40   41   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə