Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə80/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   76   77   78   79   80   81   82   83   ...   143

uit decem, potuit sex, aut minus aliquid assigna-

re. De Commissarij autem voluntate verosimili-

ter posse præsumi, quia ille in suæ commissionis

exercitio id præcipuum attendit, vt ad Regios

sumptus contra infideles maximam pecuniæ co-

piam per licitas compositiones exhibeat: atqui

hoc compositione tali conuenienter assequitur,

quæ si non fiat, maximum Rex noster emolu-

mentum amittet: ergo meritò potest de illius

voluntate præsumi. Vbi communis illa & fre-

quenter vsurpata Scriptorum doctrina quadrat,

si quando aliàs, de præsumptione, ratihabitio-

ne, coniecturis: pro quo videri possunt Docto-

res, quos adducit P. Thomas Sancius Lib. 3. de

Matrimonio Disput. 35. num. 15. & Glossa in Cap.

Ratihabitionem, de regulis iuris. Hîc enim Re-

gium interesse vertitur sine damno tertij, quod

summum habet pondus, vt nihil videatur posse

in contrarium, quod momenti sit alicuius, ad-

duci.

  237 Alia ex temporis circumstantiâ desum-Secunda|ex temporis|circum-|stantiâ.



pta. Cùm enim Rex noster calamitosis tempori-

bus magnâ indigeat pecuniæ copiâ vt bella pos-

sit ingruentia vndique sustinere, incredibile est

compositionem istam, quæ absolutè fieri potest,

sibi gratam non futuram, & consequenter Com-

missario, qui, vt diximus, in hanc maximè curam

incumbit. Vnde quod de ratihabitione dictum,

plus hac additâ circumstantiâ vrget. Et licet plu-

res sint, qui ratihabitionem de futuro consensu

sufficientem non esse dicant, vt vidimus n. 216.

id tamen est in materiâ Sacramentorum, quandoRatihabi-|tio de fu-|turo quan-|do valeat.

ex consensu alterius valor eorum pendet, vt in

Confessione, & Matrimonio, non verò in aliis,

quorum valor stare potest independenter ab om-

ni aliâ voluntate præter voluntatem conferentis:

vt videri potest apud P. Sancium suprà num. 17.



& 24. Præterquam quòd ratihabitio in casu isto

potest non tantùm de futuro, sed etiam de præ-

senti censeri: quia Commissarius in eâ est semper

moraliter voluntate, vt Regiis commodis suo ser-

uiat officio, & nihil contrarium velit. Et vt de-

mus in actuali voluntate non esse, de præteritâ

est valde verosimilis coniectura, saltem cùm offi-

cium auspicatus est, & Dei, ac Regis seruitioDe præte-|rito item.

suam industriam dedicauit. Ratihabitionem au-

tem de præterito ad similia sufficere, communis

resolutio est: & in ordine ad audiendas Confes-

siones, in quo omnium maxima difficultas est,

sufficientem esse docent plures, quos adducit &

sequitur P. Sancius suprà num 21. & iuxta hunc

explicandi modum verosimilior dicenda est sen-<-P>

@@0@

@@1@De Regiis prouentibus ex Bulla Cruciatæ. 219

<-P>tentia eorum, qui affirmant absolutè ratihabitio-

nem etiam de futuro in Confessario sufficere, vt

non velint illam esse defuturo, licèt de futuro vi-De futuro|notanda|explicatio.

deantur exponere, sed de præsenti, aut præterito;

quia semper minister huius Sacramenti ordina-

rius in eâ fuit voluntate, vt omni rationabiliter de

suâ voluntate præsumenti licentiam velit conce-

dere; quæ voluntas moraliter perseuerat, quia

non est credendum velle illum tot sacrilegia fieri,

& oues suas adeò grauia animarum subire dispen-

dia. Cuius indicium est expressa ratihabitio,

quando factum agnoscit, vt non tunc valere a-

ctus incipiat, sed valor illius præteritis compro-

betur.


  238 His ratio tertia iungebatur, ex eo quòdTertia ra-|tio ex casus|raritate, de|quibus le-|ges non tra-|ctant.

casus esset extraordinarius, & de quo non sit ar-

bitrandi facultas denegata. Vix enim tale aliquid

vnquam accidit, vt scilicet ingens adeò summa in

compositionem venerit. Quando autem casus

extraordinarius est, non solent de illo communes

leges procedere, sed aliquod iudicibus arbitrium

reseruatum. Legislator enim non potuit omnes

casuum contingentias præuenire, & si vellet le-

gem ad omnes extendi, damnosa esset multoties

dispositio: quod tamen non est admittendum

in eo, qui de communi bono specialem solicitu-

dinem gerit; qui etsi secùs vellet, minimè in eo

esset audiendus, cùm lex ad præiudicialia ne-

queat extendi. Pro quo videndus P. Suarez Lib.

6. de Legibus Cap. 7. num. 3. 11. & 13. & P. Palaus



Tomo 1. Tractat. 3. Disput. 1. Puncto 3. §. 2. Et cir-

ca huiusmodi casus versatur Epikeia, quæ corre-

ctio legis dicitur, quia iuxta Aristotelem Lib. 3.Et pro qui-|bus Epi-|cheia, cuius|explicata|conditio.

Ethicorum, cap. 10. legem emendat in eo, in quo

illa peccat. Quod ita intelligendum est, non vt

lex peccare possit omnem actum contingentem

comprehendens, verè enim non comprehendit,

nisi rationabiles, & communi bono congruentes;

sed quia supplet id, quod lege caueri non potuit,

quia non potuit ad omnes actus descendere: vn-

de generalitatem illam, secundùm quam loqui-

tur, limitat, & ita quasi emendat. Quod benè ci-

tati Doctores explicant, & alij apud ipsos, atque

ante omnes Diuus Thomas 1. 2. quæst. 96. art. 6.

alibi datus, sed hîc etiam audiendus, dum sic in

Corpore loquitur: Quia legislator non potest omnes

singulares casus intueri, proponit legem secundùm ea,D. Thom.

quæ in pluribus accidunt, ferens intentionem suam ad

communem vtilitatem. Vnde si emergat casus, in quo

obseruatio talis legis sit damnosa communi saluti, non est

obseruanda, &c. Luculentiùs autem 2. 2. quæst.

120. quæ est de Epikeia, in cuius Articul. 1. sic

loquitur: Legislatores attendunt ad id, quod in pluri-

bus accidit, secundùm hoc legem ferentes: quam tamen

in aliquibus casibus seruare est contra æqualitatem ju-

stitiæ, & contra commune bonum quod lex intendit,

&c.

  239 Addebatur & quarta: nam dubitariQuarta ex|probabili-|tate, ratio-|num &|auctoritate|ita sentien-|tium.

nequit pro parte hac probabilem rationem exta-

re, cui probabilitati auctoritas sic iudicantium

maius pondus conciliabat: hoc autem sufficiens

est ad dispensationem legis in iudice inferiori, vt

tradunt P. Azor Lib. 7. cap. 29. Quæst. 6. P. Tho-

mas Sancius Lib. 8. de Matrimonio, Disput. 17. num.

8. Diana Parte 1. Tractat. 10. Resolut. 33. & alij.

Quia non est credendum aliam esse Pontificis

intentionem circa suas leges, ac Dei circa suas, in<-P>@@

<-P>quibus permittitur inferiori dispensare. Quæ sunt

verba P. Sancij. Quod autem de Pontifice dici-

tur, de inferioribus aliis iudicibus etiam accipien-

dum, in quibus eadem ratio militat, vt scilicet le-

ges suas non prorsus indispensabiles esse velint

& diuinis in hoc illas anteferre. Videndus etiam

P. Suarius Lib. 6. citato, cap. 8. & P. Palaus suprà

num. 4.

  240 Tandem ex eo pars ista firmabatur,Vltima ex|occasione|vlteriorum|compositio-|num.

quia benigno hoc compositionis modo moueri

alij possent ad eamdem postulandam. Quod

quidem non oberat quominùs casus iste deberet

rarò contingens iudicari; quia vt aliquot com-

positiones tales fierent, specialis concursus cir-

cumstantiarum inerat, nusquàm aliàs visus, &

vtinam nec videndus. Hinc ergo maius commo-

dum compositionis eam magis verosimilem effi-

ciebat; immò & necessariam, quia magna vtilitas

pro necessitate computatur: vt est communis

scriptorum doctrina, & amissio lucri pro damno

habetur: vnde & ratione illius benigna est in-

terpretatio legis facienda, vt docent P. Suarez

suprà, num. 14. & P. Palaus num. 3. In nostro au-

tem casu non vnius tantùm lucri iactura erat, sed

plurium, vnde Commissarij lex potuit benignè

interpretari.

  241 Propter quæ à Commissario ProuincięIuxta dicta|est facta cō-|positio.

de los Charcas, qui Commissario Generali im-

mediatè subest, licèt in nonnullis obsequi Lima-

no debeat, cum Regij Auditoris, & Quæstoris

eiusdem Tribunalis Consilio, compositio modo

dicto facta est, ad rationem scilicet, sex pro cen-

tum. De quo cùm ad Limanum Tribunal fuisset

scriptum, Regius Auditor in eo adstans, omnibus

scilicet antiquior, prorsus abnuit, & ita cum facti

improbatione rescriptum: eò quòd forma in tali-

bus compositionibus à Generali Commissario

proposita, non fuerit obseruata; & ita nec secu-

ritati conscientiæ se componentis consultum:

sicut neque saluti corporis infirmi consuleret, qui

decretum à medico pharmacum commutaret, &

quid pro quo, vt vulgò dicitur, impartiret. Ni-

hilominùs quod factum cùm fundamentis addu-

ctis fuerat, non potuit penitus infirmari. Vnde

quod improbatum tunc, similis compositionis

opportunitate succedente, ab ipso Limano Tri-

bunali factâ compositione probatum, re scilicet

meliùs ponderatâ. Nec scio id à Generali Com-

missario reprehensum, qui fortè neque de hoc

certior factus, quia vbi dubium non est, sed pro-

babili ratione proceditur, non est necessarium

ad superiorem recurrere, & illius iudicium explo-

rare: licèt conueniens esse possit ad modum pro-

cedendi securiorem. Quod est P. Suarij doctrinæ

conforme suprà num. 4. & 6. vbi enim ex verosi-

milibus Theologiæ aut Iuris principiis agitur, re-

cursus ad superiorem non est necessarius, si præ-

sertim de illius potestate agatur. De quo hæc

satis.


Sextum, circa Bullam defunctorum.


242 ILlud speciale in Indiis circa illam occur-Taxæ die$unclear|versitas in|Indiis pro|diuersitate|personarii

rit, quod ad differentiam taxæ, & per-

sonarum spectat, pro quibus applicatio facienda:

& pro quo sic statutum. Y la Limosna de las Bul-



las de Difuntos Españoles, à quatro reales, ô su valor,<-P>

@@0@

@@1@220 Thesauri Indici Titulus V. Cap. XXVIII.

<-P>por el alma de qualquiera persona, hombre, ô muger

Español. Y los Indios, y Morenos, y Españoles pobres, y

los que siruen à otros, Frayles, y Monjas, dos réales por

cada persona difunta. Demanera que en las dichas

Bullas de Difuntos no ha de auer mas que las dichas dos

tasas, y diferencias. Vbi quidem non prorsus ex-

pressum an Hispanus sumens Bullam pro Indi

animâ aut Æthiopis, eleëmosynam eamdem tri-

buere debeat, quam pro animâ Hispani debet:

solùm enim dicitur debere quatuor regales tri-

buere pro animâ Hispani defuncti. Verùm licèt

non exprimatur, ex eo videtur non obscurè de-

duci; quandoquidem pro animâ Hispani tantùm

illa maior taxa constituitur. Et ita aduertit P.

Mendus Disput. 36. num. 6. Potuit autem hoc itaIndorum in|eâ bono cō-|sultum.

disponi, quia cùm pro Indiis illa sit taxa constitu-

ta, Indorum bono est tali assignatione consul-

tum: vt scilicet Hispani in benefaciendo Indis

reddantur promptiores. Vbi & dubitari potestNō Hispa-|nis defun-|ctis an pro-|desse possit.

an Hispanorum nomine illi tantùm veniant, qui

verè tales sunt, & ad quos tantùm beneficium di-

rigatur: sic enim neque Italis, neque Belgis Bul-

la prodesse poterit; vel si potest prodesse, an sit

satis pro ipsis minorem taxam erogare.

  243 Ad quod mihi videtur vti certum re-Resolutio|affirmati-|ua.

spondendum. Hispanorum nomen non esse po-

situm taxatiuè, sed per contrapositionem ad In-

dos: quod est iuxta Indorum ipsorum loquen-

di morem, qui Europæos omnes, albos scilicet

homines, & ex iis progenitos, Hispanos vocant,

& communi nomine Viracochas. Et verò Bulla

Defunctorum extra Indias ad Hispanorum ani-

mas non arctatur, quia id ex nullâ ipsius clausulâ

colligi potest: ergo neque illa, quæ pro Indiis

conceditur, quæ minùs ampla non est, & ita

quemadmodum qui in Hispaniâ aut Siciliâ de-

git, potest illam pro anima eius, qui in Indiis de-

functus est, sumere, ita è conuerso. Nec mo-P. Mendũ|contrariũ|non docere.

ueat quemquam id, quod habet P. Mendus supra,



num. 5. posse scilicet hanc Bullam sumere eos

qui pro se possunt Bullam viuorum accipere,

& pro eorum animabus, qui viuentes Indul-

gentiis fungi valerent. Cùm enim exteri non

possint pro se Bullam sumere, non videtur iuxta

prædictam doctrinam pro eisdem posse Bullas

sumi, vt defunctis prosint. Non inquam mo-

ueat, quia Auctoris dicti alia est valde diuersa

mens: cùm enim se referat ad ea, quæ dixerat

Disp. 4. de iis, qui Bullæ indulgentiis frui possunt,Pro Cate-|chumenis|an sumi|queat.

ex illis tantùm colligitur non posse sumi pro

Catechumenis: sic enim ipse tenet, aliis contra-

rium sentientibus; sicut nec pro aliis Bullam,

quæ viuorum est, ad effectum aliquem post ipso-

rum mortem. Hoc ille vult, & non aliud; vnde

ineptè ad casum præsentem aduocatur. Quòd

verò minor taxa possit pro exterorum animabus

tribui, nullo modo potest admitti: quia aliàs

Bulla defunctorum fauorabilior esset respectu

exterorum, quàm Hispanorum; cùm tamen con-

trarium esset potiùs asserendum: quia cùm ipsi vi-

uẽtes vtantur Bullâ, & suas pro eâ facultates im-

pendāt, æquissimũ est vt defuncti, si aliqua futura

est inæqualitas, maius beneficium assequantur.

  244 Circa Indos autem, pro quibus abIndorum|nomine an|veniant|mixtim ge-|niti.

Hispanis minor taxa requiritur, dubitari potest

quinam veniant eo nomine: vbi quæstio ea-

dem coincidit, an Hispanorum nomine illi in-<-P>@@

<-P>telligendi sint, qui ex Europæis, & Indis mixtim

sunt progeniti, an verò Indorum nomine cen-

seantur. Circa quod in primis dico natum ex

Europæo & Indâ, aut ex Indo & Europæâ, quo-

ad hunc effectum non esse Hispanum censen-

dum (vt hoc nomine Europæos omnes com-

plectamur.) Sic P. Quintanadueñas de PræceptisQui affir-|mant, &|nonnullorũ|fundamen-|tum.

Ecclesiæ, Tractat. 6. Singulari 6. generaliter statuens

sic genitos omnibus Indorum priuilegiis gaude-

re, vnde & eo, de quo loquimur: & ante eum

Ludouicus Miranda in Manuali Tomo 1. quæst. 43.



articul. 2. §. Præter. & in specie nostri casûs P.

Mendus suprà, num. 8. qui ex eo probant: nam

ex Indo genitus, Indus est; quia filij patris se-

quuntur originem. L. Assumptio. 6. §. Filius. D.



Ad municipal. & alibi vbi scribentes. Si autem

mater Inda sit, inde etiam computatur origo, vt

est compertissimum. Vnde & consanguinitas

pariter ex lineâ maternâ ac ex paternâ ducitur: &

similia ex vtraque impedimenta oriuntur. SedQuod clau-|dicare o-|stenditur.

certè fundamentum hoc videtur claudicare, &

dum vnum probat, aliud destruit. Qui ex Indo

genitus, Indus censeri debet: ergo qui ex Hispa-

no, debet haberi Hispanus: atqui Hispanus ab-

solutè talis, priuilegiis Indorum non fruitur: ergo

neque mixtim genitus, si absolutè talis est. Nec

satisfacit P. Quintana dum tantùm probat geni-

tum ex matre Indâ esse mixti sanguinis verè &

propriè. Quis enim de hoc dubitat? cùm sit sub-

iectum quæstionis. Quòd autem fœminæ ad ge-

nus spectent, & consanguinitatem fundent, etiam

est indubitatum. Ast hoc non obstante, ex Indo

genitus & matre Hispanâ Indus absolutè dicitur:

ergo & Hispanus ex parte Hispano & Inda ma-

tre progenitus.

  145 Ideò meliùs probari potest; quia exMelior ra-|tio ex mix-|tione, ex|qua fit, vt|mixtũ ab-|solutè sim-|plex non sit,|ex quo cō-|stat.

Hispano patre genitus, & multò magis ex Hi-

spanâ matre absolutè Hispanus non est, si ex ma-

tre Indâ aut Indo patre veniat origo: ergo cùm

tantùm pro Hispanis maior taxa Bullæ exigatur,

non debent eo nomine comprehensi judicari.

Antecedens ostendo: nam mixtum non est ab-

solutè simplex, ex quo æqualiter est composi-

tum, neque eius nomine absolutè gaudet, vt est

penitus exploratum, præsertim in viuentibus:

genitus enim ex asino & equâ, non est asinus,

neque equus, sed mulus; ex sue & apro, neque

sus, neque aper est, sed hybrida: ex pardo &

leæna, non pardus, nec leo, sed Leo-pardus.

Et sic in aliis: ergo similiter in casu, de quo lo-

quimur. Quæ certissima persuasio apud India-

rum incolas in caussâ fuit, vt pro sic natis specia-

lem gratiam à Sede Apostolicâ eorum salutis so-

liciti curatores exposcerent, vt Indorum possent

priuilegiis quoad iucunda matrimonia frui. VbiResponsio-|nes aliquæ|confutatæ.

nequit dici vulgarem illum fuisse sensum, de quo

non curandum, iuxta ea, quæ adducit P. Quin-

tana suprà singulari 7. num. 7. Quia sic existiman-

tes & petentes, non vulgares homines, sed valde

sapientes & experti fuerunt. Nec responderi vl-

teriùs potest priuilegia ista ad tollendos scrupu-

los postulata: nam si eâ ratione id tantùm factum

fuisset, ante postulationem fuisset vtique practi-

catum virorum sapientium Consilio, vt in aliis

accidit: & specialiter comprobari potest in Pri-

uilegio Pij V. ad recitandum diuinum Officium

totum manè ratione itineris, occupationis, aut<-P>

@@0@

@@1@De Regijs prouentibus ex Bulla Cruciatæ. 221



<-P>maioris deuotionis, & Matutinum ante solis oc-

casum, de quo in Priuilegiis Societatis. V. Horæ



Canonicæ. De hoc autem inferiùs ex professo a-

gendum, vbi de Indorum priuilegiis: ad institu-

tum enim præsens ratio adducta sufficit, quæ est

penitus manifesta.

  246 Quod autem de mixtâ Hispanorum &De Æthio-|pibus idem|quod de|Indis.

Indorum generatione est dictum, similiter est de

generatione mixtâ Æthiopum asserendum pro-

pter eamdem rationem: natus enim ex Hispa-

no patre & matre Æthiopissa, neque Hispanus

neque Æthiops est; neque reipsâ neque com-

muni æstimatione. Nec ad casum, in quo sumus,

necessaria est quæstionis illius non ita expedita

discussio, an scilicet Æthiopes priuilegiis Indo-

rum gaudeant, de quâ, Deo dante, inferiùs Titulo

12. n. 129. cùm modò sit satis scire illos non esse

Hispanos absolutè, & ita pro defunctorũ anima-

bus quæ sumitur Bulla, minori est taxâ regulanda:

sicut & de quacumque aliâ mixturâ dicendum.

  247 Illud profectò difficilius, an ex HispanoDifficultas|peculiaris|de Quarte-|ronibus.

patre, & mixtim genita matre, siue Indicus, siue

Æthiopicus, aut quilibet alius sanguis sit, natus

filius Hispanus censendus sit; & ita priuilegio

dicto nequeat frui: vel etiamsi Hispanus dicatur

propter mixtionem dictam, idem sit illi conce-

dendum. Circa quod aliqui affirmatiuè prorsusAffirman-|tium quo-|rumdam|fundamen-|ta.

respondent, quatenus de omnibus priuilegiis lo-

quuntur: & id probabilitate non carere existi-

mat P. Quintana Singulari 7. citato, pro eoque

aliqua fundamenta adducit. Primum ex eo quòdPrimum.

isti verè Indorum filij sunt, eâ receptissimâ lo-

quendi formâ, quâ & aui & proaui vocantur pa-

rentes: sic enim & Abrahami & Dauidis filius

dicitur in Euangelio Christus. Secundum; quiaSecundum.

in istis est ratio eadem, quæ in Mestiziis, Indicus

scilicet sanguis, ad quem Pontifices attenderunt,

cùm gaudere illos priuilegiis Indorum in matri-

moniis indulserunt. Tertium; quia Pontifices inTertium.

priuilegiis solùm requirunt vt sint mixtim proge-

niti, quod de prædictis verificatur, & licet Mesti-

zios vocent, id non est taxatiuè intelligendum,

sed demonstratiuè, & exempli gratiâ; exempla

autem non arctant regulam, iuxta communem

doctrinam, de quâ suprà. Quartum; quia licètQuartum.

Pontifices tantùm ad postulata respondere so-

leant, & sic ad postulationem pro Mestiziis Pau-

lus V. & alij fauorabilem præstiterint responsio-

nem; cùm tamen illi ad priuilegij fruitionem so-

lùm exigant quòd sint mixtim progeniti; huic

est regulæ potiùs attendendum. Quintum; quiaQuintum.

vulgaris opinio, quæ pro Indis eos non habet,

non est curanda, quia frequenter erronea. Ex

quibus non solùm prædictos, qui scilicet tres par-

tes Hispani sanguinis habent, sed etiam qui tales

dicuntur ob quartam additam portionem, quia

ex matre Quarteronâ, similiter priuilegiis gaude-

re eisdem ibidem arbitratur; licèt cum formidine,

& ita rem doctioribus expendendam & iudican-

dam relinquit, addens in fine communissimam

doctrinam de priuilegijs Principum latissimè in-

terpretandis.

  248 Sed certè adducta momenti sunt per-Negatiua|sententia|statuitur.



Dostları ilə paylaş:
1   ...   76   77   78   79   80   81   82   83   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə