Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə79/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   75   76   77   78   79   80   81   82   ...   143

latis, Præbendariis, ac Presbyteris aliis nuper ex-

peditæ, quibus per communem Bullam Quadra-

gesimæ tempore vsus prædictorum non licebat:

licèt illæ de ouis tantùm & lacticiniis loquantur;

& de suillâ pinguedine nihil in speciali conces-

sum reperiatur. Quia verò vix erat, qui ad hunc

effectum Bullam sumeret, subdelegatus Com-

missarius publico edicto transgressionem pecca-

tum esse mortale declarauit, sub excommunica-

tionis pœnâ Confessariis iniungens, vt id pœni-

tentibus aperirent. Videtur ergo judicio Com-

missarij standum ob illius summam in negotio

isto auctoritatem. Immò circa illud videtur esse

non obscura Pontificum mens, cùm Bullas circa

prædicta concedunt, & solam hebdomadam San-

ctam excipiunt. Supponunt ergo vsum talem

minimè sine Bullæ acceptione licere: quod &

ij pro certo habent, qui concessionem talem vt

rem magni momenti, & in æstimatione speciali

habendam, postularunt.

  227 Nihilominùs in Peruuio (& idem for-In Peruuio|contrariā|consuetudi-|nem præ-|ualere.

tè in aliis Prouinciis accidit) vsus prædictorum

licitus, & omni scrupulo vacans, absque Bullæ

receptione putatur: & apud religiosos ac viros

doctos, ac conscientiæ suæ studiosos viget, etiam

post præfatas declarationes: eo fundamento,

quòd consuetudo circa hoc inueterata præualuit

siue ratione alicuius priuilegij originem habue-

rit, siue aliàs. Consuetudinem autem posse le-<-P>

@@0@

@@1@216 Thesauri Indici Titulus V. Cap. XXVIII.

<-P>legem ieiunij aliquatenus abrogare, indubita-

tum est, & ita videmus in Hispaniâ vsum ex-

tremitatum carnalium & intestinorum Sabbatis

introductum: & quod generalius est, serotinam

refectionem vbique gentium, & notabilem Cœ-

næ anticipationem. Circa quæ sine vllo con-

scientiæ remorsu proceditur, & in casu quidem

nostro Prælati non solùm vident, nec contradi-

cunt, sed etiam vsum eumdem amplectuntur:

cùm sint illi & docti & pij. Quòd cùm accidit

communis doctrina est consuetudinem esse ra-Vnde robur|in illa.

tionabilem. Pro quo videri potest Diana Parte

6. Tractatu 5. Resolut. 5. & specialiter Parte 1.

Tract. 9. Resolut. 21. vbi de consuetudine agit

contra legem ieiunij. Cùm ergo hoc certum sit,

videndum an ex adductis fundamentis tali sit cō-

suetudini derogatum.

  228 Et in primis declaratio CommissarijNeque|Commissa-|rius eam|potest im-|probare.

non videtur obstare, quia illa consuetudinis ti-

tulum non improbat, quem nec improbare po-

test, cùm ex dispositione Iuris communis habea-

tur vt lex Canonicâ consuetudine possit abroga-

ri. Vt constat ex Cap. finali, de Consuetudine,

& omnes Doctores admittunt. Solùm ergo as-

serit priuilegium iam cessasse. Atqui vsus dictus

priuilegio non innititur, cuius nec memoria oc-

currit iam ab annis plurimis, & ea ratio inualuit

quòd pisces in copiâ sufficienti non inueniantur,Quibus|fundamen-|tis intro-|ducta.

nisi in maritimis, & cibaria alia exigui vigoris

sint, regionesque istæ homines languidos red-

dant. Quæ vltima ratio iuuat pro regionibus et-

iam maritimis: sicut etiam quòd cum ita remo-

tis, atque Europæ commodis destitutis, non ita

est seuerè agendum, vt nihil de lege Ecclesiasti-

ci jeiunij fuerit remittendum: cùm sciamus in re-

gionibus aliis, indulgentias aliquas circa illam

tolerari. Sic in Belgio, diebus paucis exceptis,

consuetudo permittit lacticinia etiam in Qua-

dragesimâ, vt testatur Diana Resolut. 21. citata.

Et in Indiis nostris ex solâ consuetudine Sabba-

tis est licitus Indis carnis vsus. Quid ergo si His-

panis vsus præfatus liceat? Nec maius habere

pondus potest subdelegati edictum, de quo



suprà.

  229 Quod verò ad concessionem BullarumEx Bullis|specialibus|nihil quod|vrgeat,|haberi.

specialium attinet, responderi potest ex illis ni-

hil peculiare haberi quod vrgeat. Sicut enim

non habetur ex eo quòd in Bullis communibus

concedatur facultas ad vsum prædictum, vt osten-

dimus; ita neque in aliis pro Clero concessis,

quia illæ non sunt specialiter pro Indiis postula-

tæ, sed pro regnis etiam aliis Hispanæ Coronæ,

in quibus est Bullæ vsus introductus, & ita, sicut

& aliæ ad Indias remissæ, contendente Com-

missario posse in illis effectum habere, ex motiuo

dicto. Nec supponit Pontifex communem ie-

iunij obligationem, quæ in omnibus vigeat His-

panæ Coronæ regnis, sed quæ iuxta legem est

Ecclesiasticam, quidquid de consuetudine reg-

norum quorumdam sit, quam non tenetur scire

vt dispositio eius curret. Consuetudo enim non

est aliquid iuris, sed facti, quod legislator scire

non tenetur: cùm id solûm, quod est commu-Leges Pon-|tificias con-|suetudines|non abro-|gare.

nis iuris, debeat in scrinio pectoris retinere. Pro

quo est Cap. Licet Romanus, de Constitutionibus



in 6. vbi sic loquitur Bonifacius Octauus: Licet

Romanus Pontifex (qui iura omnia in scrinio pectoris<-P>@@

<-P>sui censetur habere) Constitutionem condendo posterio-Cap. L|Roma-|nus.

rem, priorem, quamuis de ipsâ mentionem non faciat,

reuocare noscatur: quia tamen locorum specialium, &

personarum singularium consuetudines & statuta (cùm

sint facti, & in facto consistant) poßit probabiliter

ignorare; ipsis, dum tamen sint rationabilia, per Con-

stitutionem à se nouiter editam (nisi expreßè caueatur

ipsa) non intelligitur in aliquo derogare. Sic ille. Iux-

ta hæc ergo, si Rex noster consuetudinem abro-

gari velit, Pontificis imploret auxilium, qui id

facere poterit de plenitudine potestatis. Sed an

expediat, alterius est considerationis; &, vt ego

autumo, difficilè poterit stabiliri.

  230 Et quod ad butyrum suillum, sagi-De butyre|suillo, &|sagunine.|Et quòd|sine speciali|concessione|non liceāt,|quidquid|nonnulli|censeant.

men, seu lardum attinet, non est singularis, &

sine exemplo Indica consuetudo, cùm sit eadem

in Siciliâ, teste Dianâ Resolut. 21. citata & mul-

tis aliis in locis, eodem teste loco inferiùs allegan-

do: apud quem etiam sunt Doctores aliqui asse-

rentes, stante licito ouorum & lacticiniorum vsu,

etiam licitum esse sagiminis: quod diuersimodè

probant graues Societatis Auctores: alij, quia

pinguedo non est caro, sed quid naturali aug-

mento superueniens, ex Aristotele Lib. 2. de ge-



neratione: alij autem, quia minus est, & maiori

concesso in consequentiam venit, iuxta multo-

rum doctrinam apud P. Sancium Disput. 1. citatá

n. 37. & seqq. Vtrumque autem est difficile, &

ideò iudico sagimen non licere, etiamsi oua &

lacticinia liceant, & ita virtute Bullæ non esse li-

citum illius vsum: quod tenet Diana Parte 10.



Tract. 16. Resolut. 77. mutans, vt ille ait, re meliùs

consideratâ, sententiam, quam docuerat Resolut.

21. citata. Si ergo alicubi licet, ad consuetudi-

nem est præscriptam recurrendum. SanguinemSicut ne-|que san-|guinem,|quod non|benè Ho-|stiensi tri-|buitur.

autem licere diebus, quibus præfata licent, & si

non defuerit, qui ita sit attestatus, absurdissima

mihi assertio est, neque Hostiensi attribuenda,

in Summa, de obseruantia ieiuniorum §. Quando n. 8.

de sagimine enim, & non de sanguine locutus.

Vult autem Diana citatâ Resolut. 77. non sagimi-



ne, sed sanguine legendum, & P. Azorium Lib. 7.

Cap. 10. Quæst. 8. malè sagimen pro sanguine trans-

cripsisse. Sed certè non erat cur errantem trans-

criptionem Auctori tanto bonus etiam Auctor

adscriberet: nam Hostiensis pro assertione suâ

citat Cap. Presbyter 82. dist. in quo non sanguis,

sed sagimen habetur. Nam cùm ibi de pœniten-

tiâ, quam acturus erat Presbyter fornicarius, a-

gatur, pro diebus remissionis ieiunij ita dicitur:



Tantùm autem diebus Dominicis, & præcipuis Festis,

modico vino, & pisciculis, atque leguminibus recreetur;Cap. Pres-|byter.

sine carne & sagimine, ouis & caseo vtatur. Sic ibi

Iuxta quæ non est eadem ratio de ouis & sagimi-

ne, cùm vnum, permissis alijs, constet prohibe-

ri: & sagimen quasi quod ad carnem spectans, ei-

dem societur. Quòd si inferiùs sagimen, oua, &

casus permittuntur; ideò est, quia plus aliquid

post diuturniorem pœnitentiam indulgetur. Vn-

de non benè Glossa ibi argumento id esse ait vtGlossæ sen-|tentia re-|probata.

liceat comedere de sagimine illis diebus, quibus

oua & caseum licet: pro quo adducit Cap. Deni-



que 4. diste$unclear vbi tamen de sagimine nec verbum; sedCap. De-|nique.

lacte, caseo, & ouis vti prohibentur illi, quos

Ecclesiasticus gradus exornet, in Dominicis à

Quinquagesimâ, iuxta veterem consuetudinem.

Si quid autem ex eo licet colligere, id certè est,<-P>

@@0@

@@1@De Regiis prouentibus ex Bulla Cruciatæ. 217

<-P>cùm prædicta prohibentur, etiam sagimen; pro-

pter rationem ibidem adductam prohiberi: quia

scilicet sementinam trahunt originem carnis: ne-

que expressum sagimen, quia de illo non videba-

tur posse dubitari.


Quintum, circa Bullam Compositionis. Vbi

specialis difficultas, cùm quantitas est

ingens, & supra communem compo-

sitionis modum.



231 POtest quis in Indiis compositione vti,Compositio|vt currat|in Inaiis|in qualibet|quantita-|te.

duodecim regalibus pro triginta duca-

tis, quæ dominis debentur incertis, erogatis:

quòd si debitum maius sit, plures Bullas sumere,

eadem pro singulis quantitate redditâ, vsque ad

summam nongentorum ducatorum. Quòd si

debitum amplius sit, quàm vt Bullis acceptis sa-

tis fieri eidem possit, adeundus Commissarius,

qui ad hoc specialem instructionem habet, in

quâ continetur vt compositio fiat ad rationem

decem pro centum, consideratione habitâ &

maioris culpæ, quæ in vsurpatione excessiuæ a-

deò quantitatis interuenire solet, & etiam quia

ex illâ æquum apparet, vt maius emolumentum

pro opere momenti tanti, quale Cruciata con-

cernit, accrescat; cùm & hoc non frequenter e-

ueniat, minusque videatur difficile, quandoqui-

dem excessiua quantitas relinquitur debitori.

Non est autem necessarium vt tota illa quantitas

debita ad rationem decem pro centum compo-

natur, sed compositione per Bullas factâ vsque

ad summam dictam nongentorum ducatorum,

inde alius compositionis modus assumendus.

  232 Sed quid si compositione factâ per Bul-Specialis|difficultas.

las hoc biennio prædicationis, compositio pro

summâ reliquâ in biennium aliud differatur? Po-

teritne tunc per Bullas multiplicatas fieri, vel

vtendum necessariò compositione ad rationem

decem pro centum, sicut præstandum fuerat ela-

pso biennio? Et dilatio quidem potest esse licita,

ac etiam illicita: si enim satisfactio fieri hoc bien-

nio possit, ad sequens differri nequit: immò nec

ad breuius spatium; quia restitutio statim facien-

da est, iuxta regulas, quas Doctores pro ea tra-

dunt; si autem non possit, clarum est in eo non

esse peccatum. Potest tamen esse dubium, an qui

hoc biennio, vel hoc anno, vt in Hispaniâ, resti-

tuere nequit eo modo, quo incerta restituenda

sunt, poterit tamen sequentibus, teneatur ad

compositionem de præsenti. Et dicendum non

teneri, quia compositio loco restitutionis succe-

dit: cùm ergo illa non obliget in præsenti, neque

etiam compositio: hæc enim rationem habet

gratiæ ac priuilegij, & priuilegiis vtimur cùm

volumus. Quod est P. Mendi doctrinæ confor-

me Disput. 32. num. 51. quamuis oppositum pro-

babile alicui videri posset ex illorum sententia,

qui dicunt teneri ad audiendam Missam, qui pri-

uilegium habet ad audiendam illam in OratorioPriuilegiũ|aliquando|obligat,|sed non est|obligatio|quærendi|illud.

tempore Interdicti; est siquidem sublatum impe-

dimentum adimplendi præceptum. Sed certè si-

militudo non videtur penitus congruere: nam

aliud est habere priuilegium, & eo teneri vti; a-

liud autem priuilegium teneri quærere ad satis-

faciendum obligationi; hoc enim posterius ad-<-P>@@

<-P>mittendum non est, & ita non tenetur quis pri-

uilegium Oratorij quærere ad satisfaciendum o-

bligationi Missæ audiendæ: & ita nec priuile-

gium Compositionis. Quamquàm & contra hoc

possit vrgeri: nam priuilegium iam quis habet,

ex eo quòd Bulla Compositionis publicetur:

Compositio autem ipsa est vsus talis priuilegij; &

ita per priuilegium tollitur impedimentum satis-

faciendi præcepto restitutionis, curritque doctri-

na de Missa, & aliis similibus.

  233 Si ergo dilatio licita fuit, multiplicatisProsequi-|tur resolu-|tio, cum|notanda|doctrina.

Bullis potest fieri compositio. Quòd si secun dâ

compositione factâ sit vlterior quantitas, ad quam

nequeunt Bullæ pertingere, eadem consideratio

habenda est, an scilicet eo anno vrgeat satisfactio,

an non. Si autem fuit illicita, maius est dubium;

& ex doctrinâ P. Mendi dici potest locum esse

compositioni; licet in casu nostro non loquatur

in praxi, quam allegat, sed quando compositio

culpatè differtur. Nihilominùs iunctis iis, quæ

præcesserant, huius videtur esse sententiæ; cuius

esse fundamentum potest, quia talis est Pontifi-

cis mens per Commissarium declarata, dum ad

compositionem admittitur quicumque restitu-

tionem diu deprehenditur distulisse. Sed quidem

Instructionis forma contrarium videtur persua-

dere, in quâ dicitur vt compositio per Bullas vs-

que ad summam dictam fiat, & si vlterior sit,

Commissarius adeatur, qui modum compositio-

nis attendet, & est is, quem diximus, ad rationem

decem pro centum. Hoc ergo biennio fieri ali-

ter compositio nequit: ergo nec sequenti. Illa-

tionem ostendo: nam Instructio generalis est, &

non pro hoc tantùm anno: nihil enim tale ex-

primit, & ita vt iacet est intelligenda. Item. Sic

differens grauiter peccat contra iustititiam; ergo

nequit illi prauitas sua esse proficua, vt scilicet

minori adeò contributione satisfaciat excessiuæ

obligationi. Nemo enim ex suo delicto melio-

rem suam conditionem facere potest. L. Nemo

134. Instit. de regulis iuris.

  234 Est insuper circa hoc difficultas, quo-Quomodo|sine Bullis|compositio|fieri queat,|quæ à Pō-|tifice vt|necessariæ|proponun-|tur.

modo compositio hæc fieri sine Bullis possit,

quas tamen necessarias esse Commissarij verba

significant, dum sic ait: Y mandamos precisamente,

que recibais en vos esta santa Bulla, porque asi loquiere

y manda su Sentidad, y que de otra manera nogoceis

de composicion, que por ella seos concade. Ad quod

responderi potest prædicta verba intelligenda de

compositione ordinariâ, & iuxta determinatam

quantitatem: de extraordinariâ verò aliam esse

rationem, ad quam Commissarium facultatem

habere non est æquum dubitare; licet in eius In-

structione non extet mentio Apostolicæ conces-

sionis, nisi ad compositionem per Bullarum ac-

ceptionem: quandoquidem ipse testatur sic fa-

ciendam à Pontifice constitutum. Et quidem

compositionem, quæcumque illa sit, vt Com-

missarius Pontificis facit ad conscientiarum ex-

onerationem: ergo debet extare commissio ab

eodem Pontifice facta. Et talis est, quam verba

illa in Bullâ concessionis indicant. Item concedi-

tur facultas eidem Commissario, vt dictam subuersio-Concessio-|nis tenor.

nis quantitatem à fidelibus, vt prædicitur, pro viuis

& defunctis erogandam, iuxta personarum qualitatem,

& bonorum quantitatem arbitrari poßit. Quam fa-

cultatem ad Bullam etiam Compositionis spe-<-P>

@@0@

@@1@218 Thesauri Indici Titulus V. Cap. XXVIII.



<-P>ctare sentit Trullench in illius expositione Dub.

3. in fine. Quod tamen ita compertum non est,

vt ex eo sequatur posse compositionem facere

sine Bullæ exhibitione.

  235 Sic autem fieri posse vt certum admit-Centior|compositio,|quæ sine|Bullis fit,|contra|Trullench.

tunt Scriptores; immò P. Henriquez Lib. 7. de



Indulgentiis Cap. 34. hunc compositionis mo-

dum reputat tutiorem, quia cùm pro maiori

summâ fiat, plus in illo apparet satisfactionis; mi-

nor enim restat summa soluenda, si compositio

non subueniret; sicut in Indulgentiis ea certior,

cuius maior est caussa, vt communiter Docto-

res obseruant. Sed Trullench Dub. citato num. 4.

æquè tutum vtrumque existimat, quia modus

vterque est licitus, & à Commissario Papæ au-

ctoritate dispositus, & qui per Bullæ traditio-

nem facilior pro maiori summâ in belli subsi-

dium comparandâ. Sed certè P. Henriquez proP. Henri-|quez vero-|similiùs lo-|cutus.

se habet multos; qui videri possunt circa num.

4. in Glossa. L. Y. & Z. valde enim dubitant

illi de compositione, quando minimum est id,

quod datur, & hac ratione varietas notabilis cir-

ca compositionem accidit: nam cùm annis præ-

teritis per quamlibet Bullam componerentur

quinquies mille merauedini, modò tantùm bis

mille componuntur. Erat ergo compositio prior

minùs conueniens, & animaduersa doctrina gra-

uium Scriptorum circa hoc aut dubitantium aut

apertè loquentium, potuit summa compositio-

nis augeri: licet adhuc eâ positâ, prædictorum

Auctorum assertioni non sit plenè satisfactum.

Potest ergo conuenienter dici compositionem

sine Bullâ esse tutiorem, quia ob maiorem sum-

mam fit. Quamuis autem modus alius sit minùs

tutus, cùm tamen probabilibus nitatur principiis,

sufficiens est ad conscientias tranquillandas. De-

bet enim pro Pontifice in dubio facti præsumi,Pro Com-|missario|generali|qualiter|præsume n-|dum.

vt etiam admonet Cardinalis Lugo Disput. 6. de



Iustitia num. 150. & Disput. 21. num. 95. Sed cùm

compositionis taxa non à Pontifice, sed à Com-

missario sit, non est similis obligatio ad præsu-

mendum pro illo, licet eius auctoritas validam

fundet coniecturam in re tantâ cum consilio do-

ctissimorum hominum procedentis. Vbi doctrina

citati Cardinalis Disput. 21. num. 94. opportunè

cadit: ait enim quòd licet taxa Bullæ non fiat àTaxam à|Pontifice|non igno-|rari.

Pontifice, sed illa Commissario remittatur; non

est credibile illum eamdem ignorare, & eorum

aliquem saltem errorem Ministri sui minimè to-

lerabilem in re tanti momenti neutiquam corre-

xisse. Quæ coniectura verosimilis est, sed quæ

certitudinem non inducat: cùm sit aliàs senten-

tia eiusdem Cardinalis num. 95. citato §. Distin-

guendum, Pontificem non posse compositio-

nem concedere pro omnibus debitis incertis

sine sufficienti caussa, quæ si reipsa non sit talis,

compositio erit nulla: pro quo & alios adducitSufficiens|caussa pro|compositio-|ne necessa-|ria.

§. præcedenti. Ad sufficientiam autem caussæ et-

iam quantitas compositionis conducit, vt est cla-

rum: quod totum in facto consistit, in quo ne-

quit esse omnimoda certitudo. Quidquid de

hoc sit

  236 Vlteriùs inquiro an Commissarius sub-In casu|non fre-|quenti an|Subdele-|gatus com-



delegatus possit facere compositionẽ sine Bullâ,

quando quantitas numerũ Bullarum excedit in

minori quantitate quàm sit Decima pro centũ à

Generali Commissario designata. Et commu-<-P>@@



<-P>niter quidem nequit, quia aliàs taxa esset inuti-positionem|concedere|possit in|minori|quantitate,|quâm ta-|xa habeat.

lis, quod dici nequit, cùm ab eo designata sit,

qui circa hoc supremam habet potestatem à Pō-

tifice delegatam. Difficultas ergo est pro casi-

bus rarò contingentibus, vt ille, in quo ego in-

teruentor extiti, cuius opera quantitas sexaginta

milliũ octi-regalium compositionis est beneficio

temperata. Instabat debitor in casu tali debere

sibi decimæ rigorem emolliri, non vsuro aliàs

compositionis remedio, sed aliud ad conscientiæ

tranquillitatem quæsituro. Sex ergo pro centum

offerebat, & vt possent admitti, rationes istæ suc-

currebant. Prima, hoc non esse contra disposi-Prima ra-|tio pro par-|te affirmà-|tiua, ex|præsumpta|Commis-|sarij vo-|luntate.

tionem aliquam Pontificum; sed solùm deuiare

ab instructione Commissarij, qui sicut designa-



Dostları ilə paylaş:
1   ...   75   76   77   78   79   80   81   82   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə