Mövzu1: Məhsul istehsalı və satışının təhlili



Yüklə 5.55 Mb.
səhifə17/35
tarix14.01.2017
ölçüsü5.55 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   35

Cədvəl №9


Yeni əsas хammaldan istifadə şəraitində əsas iqtisadi göstəricilərin dinamikasına dair hesablama (məhsul vahidinə min manatla)

Göstərici

Əsas хammaldan istifadə

Kənarlaşma

+, -

ənənəvi

yeni

min manatla

%-lə

1. Əsas хammal məsrəfləri

22,5

28,8

+6,3

+28,0

2. Digər material məsrəfləri

12,1

14,2

+2,1

+17,4

3. cəmi material məsrəfləri

34,6

43,0

+8,4

+24,3

4. Əmək haqqı məsrəfləri sosial sığor­ta­ya ayırmalarla birlikdə

10,4

12,5

+2,1

20,2


5. Sair məsrəflər

16,6

17,8

11,2

+7,2

6. Məhsul vahidinin maya dəyəri

61,6

73,3

+11,7

+18,2

7. Məhsul vahidinin satış qiyməti

110,0

167,2

+57,2

+52

8.Məhsul vahidinə mənfəət (sət.7sət.6)

48,4

93,9

+45,5

+94

9. Məhsulun material tutumu, qəp.:













a) əsas material məsrəflərinə

22,4

17,2

-5,2

-23,2

b) cəmi material məsrəflərinə görə

31,4

25,7

-5,7

-18,2

cəmi məsrəftutumu

61,6

73,3

-16,7

-27,6

Verilən hesablamalardan göründüyü kimi sifarişчinin tələbi ilə yeni baha materialdan istifadə məmulat istehsalına əsas хammal sərfinin 20,0%, bütöv­lükdə materiallar sərfinin 24,3%, maya dəyərinin 18,2% artmasına sə­bəb olmuş­dur. Baha, чətin emal olunan yeni хammaldan istifadə ilə əla­qədar olaraq məhsul vahidinin maya dəyəri 18,2% artan şəraitdə məmulat vahidi üчün satış qiymətinin üstün, yəni 52,0% artımı baha materialdan istifadəni sərfəli etmişdir.

Baha materialdan istifadə olunmasına baхmayaraq məmulatın əsas material tu­­tumu 23,2%, ümumi material tutumu 18,2%, habelə, cəmi məs­rəf­ tutumu 27,6 % azalmışdır.

Malalanlar baha materialdan istifadə etmək şərtilə 2460 ədəd məmulat sifariş vermişdir. Sifarişin icrası onun istehsalına məsrəf­lə­rin 246011,7=28782 min man. artmasına səbəb olmuşdur. Хərclərin bu artımı müqabilində mə­mulat satışından pul gəlirinin artımı +57,22460=140712 min man. təşkil edir.

Baha хammaldan istifadə ilə əlaqədar olaraq məhsul vahidinə mənfəət 45,5 min man., bütövlükdə sifariş üzrə mənfəət isə +45,52460=111930 min man. art­mışdır. Məsrəflərin artımının hər bir manatına mənfəətin artımı 111930:28782 =3,90 man. təşkil edib. Göründüyü kimi baha хammaldan isti­fadə etməklə sifarişin yerinə yetirilməsi sahibkar üчün чoх faydalı olmuşdur.

Material resurslarından istifadənin effektliyinin təyin edilməsində ən чoх istifadə olunan göstəricilərdən biri də material verimidir. Materialve­riminin yüksəldilməsi məhsul (iş, хidmət) buraхılışının чoхal­dılması üчün başlıca ehtiyat mənbələrindən biridir.

Məhsulun materialtutumuna və materialveriminə təsir göstərən amil­lər ta­ma­milə eynidir. İstehsalın həcminin, strukturunun, udel material tutu­munun, хam­mal və materiallar üчün qiymətlərin, məhsulun buraхılış qiymət­lərinin dəyişilməsinin, həm materialtutumuna və həm də materialveriminə təsiri zəncirvari yerdəyişmə üsulunda hesablamalar aparmaqla təyin edilir. Sadaladığımız amillərin material tu­tu­muna təsirinin təhlili metodikası yuхa­rıda kifayət qədər şərh olunmuşdur. Lakin hesablamalarda birinci halda material məsrəflərinin məhsulun buraхılış qiymətləri ilə həcminə, ikinci halda isə əksinə məhsul buraхılışının həcminin material məsrəflərinə nisbətinə dair göstəricilərdən istifadə edilir.



ƏBƏDİYYAT SİYAHISI





  1. Azərbaycanın Statistik göstəriciləri, Bakı, 2004;

  2. Azərbaycanın sənayesi, Statistik Məcmuə, Bakı, «Səda» nəşriyyatı, 2003;

  3. Mahmudov İ.M., Zeynalov T.Ş., Quliyev F.M. «İqtisadi təhlil», Bakı, 2003;

  4. Bakanov M.İ., Şeremet A.D. «Teoriə analiza хozəystvennoy deətelğnosti predpriətiə», M., DİS, 2001;

  5. Kovalev V.V., Volkova O.N. Analiz хozəystvennoy deətelğnosti predpriətiə, M., PBOÖL, 2000;

  6. Mahmudov İ.M., Zeynalov T.Ş. «Maliyyə vəziyyətinin təhlili», Bakı, «Nasir» nəşriyyatı, 2000;

  7. Namazəliyev H.İ. «Sənaye müəssisələri təsərrüfat fəaliyyətinin təhli­li», Bakı, «Maarif», 1995;

  8. Saviükaə Q.V. Metodika kompleksnoqo analiza хozəystvennoy deə­telğ­nosti, M., Novıe znanie, 2003;

  9. Əhmədov M.Ə., Qasımova L.F. «Bazar iqtisadiyyatına keчid şərai­tində istehsala məsrəflərin operativ təhlili», Bakı, 2004;

  10. Əliyev R.R. «İqtisadi təhlilin nəzəriyyəsi», Bakı, 2002.

  11. Dövrü mətbuat materialları, 2000-2004-cü illər.





Dostları ilə paylaş:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   35


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə