Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə104/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   100   101   102   103   104   105   106   107   ...   143

6. num. 7. Probari potest primò ex ipso vsu; qui

cùm eorum est, qui in arte sint periti, & à doctis,

& piis approbatur, nihil est vlteriùs dubitandum.

Deinde: res pretio æstimabiles, prout magis, &

minus sunt humanis vsibus vtiles, possunt habere

pretij varietatem; atqui hoc in Barris contin-

git, vt experientiâ constat, & modò à 42. vsque

ad 35. valor earum est imminutus, eò quòd

immensa quantitas vitiatæ monetæ in Barras

redacta sit, sic metallo à cupri superfluitatibus

expurgato; ergo licita est in illis contractatio.

  27 Neque obest valorem habere deter-Nec obsta-|re determi-|nationem|valoris per|legem.

minatum per legem: nam id non tollit quò mi-

nùs per cambium permutari possit pretio variato:

hoc enim & in monetâ accidit, cuius pretium

maximè omnium determinatum est; & nihilomi-

nùs per cambium permutari potest variato valore;

quia vnum genus monetæ alio esse vtilius potest;

& ita communiter admittunt Doctores, & videri

pro eo potest specialiter P. Lessius Lib. 2. Cap. 23.



Dubit. 2. Cardinalis Lugo Tomo 2. de Iustitiâ, Disp.

28. num. 8. vbi ait omnes Doctores Theologos,

& Iuristas eiusmodi lucrum approbare. Indiuisi-

bilitas ergo valoris legalis non tollit varietatem

ratione maioris, aut minoris vtilitatis, quam lex

non attendit, nisi in ordine ad aliquos effectus.

Sic ergo cùm quis monetam cudere vult, Barræ

debent secundùm valorem legalem admitti, &

cùm Rex soluit similiter, qui salaria non in pecu-<-P>

@@0@

@@1@De Contractu Barrarum argentearum. 289

<-P>nia, sed in pasta, vt dicitur, soluit Officialibus ma-Vnde pretij|indiuisibi-|litas desu-|matur.

ioribus; & quidem totum hoc pretij negotium

qualiter debeat accipi vsus declarat, iuxta quem

deprehendi facilè potest, vbi indiuisibile sit, vbi

latitudinem habeat, non obstante indiuisibilitate.

  28 Non est autem certum id, quod initioBarras non|esse mone-|tam.

difficultatis dicebatur, Barras scilicet esse mone-

tam: id enim plures negant; ex quibus D. Esca-

lona pag. 127. num. 2. & probari quidem potest:

quia Regium signaculum non adiicitur vti mo-

netæ, sed vt constet habere legem valoris, aut va-

lorem legis, & quintam partem esse Regi solutam.

Sic enim & argenteis vasis, aut aureis solet appo-

ni, quando accidit illa quintari, vti annis præce-

dentibus est ordinatum, licet id generaliter non

potuerit executioni mandari. Cùm ergo ex Re-

gio signaculo videatur tantùm assumi assertionis

prædictæ fundamentum, videtur sanè leuissimum:

ex materiâ enim ineptè arguitur quandoquidem

argentum, licet materia accommodata monetæ

sit, ex se tamen ad illud est prorsus indifferens:

sicut plumbum, & cuprum, ex quibus etiam mo-

neta fieri potest. Accedit, valde improportiona-

tam molem videri, vt moneta esse possit, idque

sine exemplo: vnde vt moneta deberet credi, o-

portuisset id omnino apertè declarari; cùm ta-

men oppositum videamus.

  29 Dicò secundò. Siue Barræ dicendæ sintNec satis-|fieri si so-|lutio in iis|fiat.

monetæ, siue non, qui debet, non satisfacit in

foro conscientiæ Barras tribuendo, si creditor

illis non sit contentus. Constat quia solutio talis

esse debet, vt constituat æqualitatem, cùm sit a-

ctus iustitiæ commutatiuæ: atqui stare potest, vt

non sit æqualitas Barras pro solutione tribuen-

do, quia possunt illæ minoris esse pretij, & mi-

nùs vtiles notabiliter creditori, quàm pecunia; er-

go non fit satis per eas obligationi solutionis; &

hoc licet moneta sint, quia debitor debet soluere

in monetâ, quæ licet non sit eiusdem speciei, ha-Non in|qualibet|moneta|fieri illam|posse.

beat tamẽ eumdẽ valorem fixum in ordine ad v-

tentiũ cōmoditates: vnde solutio magnę quantita-

tis nequit apud multas regiones fieri in pecuniâ

æreâ, propter incommoditatem accipientis, quod

in Italia ita seruari affirmat Bonacina Disp. 3. de



Contractibus, q. 2. Puncto 1. n. 2. & in Lusitaniâ cer-

ta tātùm pars admittitur, vt ibidem lege dispositũ,Quid in|Hispaniâ.

de quo P. Rebellus. Parte 2. Lib. 11. Quæst. 2. n. 7.

Sed quidquid de æreâ monetâ sit, propter legem

Hispaniæ quæ solutionem fieri posse ait in qua-

cumque moneta, etiamsi aurea, vel argentea non

sit, dummodo sit in Regno vsualis, vt videri po-

test. L. 6. Tit. 14. Lib. 6. Compilat. Omnes tamen

supponunt, aut potiùs aduertunt pecuniam de-

bere esse eiusdem valoris, ita vt Creditor tantum-Inquocum-|que euentu|monetam|æqualis|valoris esse|debere.

dem accipiat, in minuta moneta, ac in alia me-

talli pretiosioris, ita vt circa hoc nullus dubitet,

nec possit dubitare. Videndus Azeuedus ad di-

ctam legem, & Matienzus, qui cum plurimis,

quos adducit, generaliter loquitur, cùm vtiliori

monetâ soluitur, quod fieri posse statuit L. 9. Tit.

11. Libri 5. ad quam ille. Glossa 4. num. 8. & 9. illa

enim semper limitatio addenda: Modò valor non



minuatur. Cùm ergo Barra minoris valoris sit,

quando fit solutio, eadem de illâ est ratio, ac de

moneta minutiore. Vbi non obstat quod de pre-

tio legali dici potest, quandoquidem valor alius,

qui præcipuè attenditur in ordine ad contracta-<-P>@@

<-P>tionem Barrarum valde imminutus est. Quòd

autem hoc ita sit, ex eo redditur manifestum; quia

Rex ipse per Officiales suos vendere Barras solet

maiori pretio, quàm sit legale, eò quòd illud val-

de soleat accrescere inter Mercatores, vt annis

proximioribus occasione abrogandæ monetæ,

quia generaliter vitiata, omnes conati sunt, vt a-

bolitionis edictum eos minimè pecuniosos inue-

niret, & ita Barras emere certatim ambierunt;

quæ tamen occasione aliâ non multò post ad

prædictum 35. à 50. sunt redactæ.

  30 Quia verò hæc tanta pretij diminutioCirca Bar-|rarum va-|lorem pe-|culiaris|dispositio.

præiudicialis poterat esse commercio, & non ad-

mittentibus creditoribus, grauia inde debitoribus

incommoda resultare, dum ad solutionem adi-

guntur: edicto publico cautum est, vt solutiones

fieri in illis possent, sed cum aliquâ distinctione;

nam Barræ ex puro argento & numquam signa-

to vt moneta esset vsualis, factæ, valorem lege

taxatum retinere debent, quadraginta scilicet

duorum argenteorum ponderum, quæ dicuntur,

Ensayados. Aliæ vero ex argento signato, sed non

vitiato factæ, quadraginta tantùm: & huius edicti

vis hucusque perseuerat, iuxta quod potest debi-

tor creditorem compellere vt solutionem admit-

tat, sicut reipsa multi compelluntur. Mercatores

autem hoc modo solutionis vti generaliter re-

nuunt, quia id sibi minùs honorificum reputant,

eò quòd creditum videatur vacillare.

  31 Vbi quæri potest an edictum tale con-Edictum,|iuxta quod|creditores|coguntur|admittere|Barras, an|an iustum.

scientias soluentium securas reddat, quandoqui-

dem adeò grauia detrimenta creditores patian-

tur? Et simile quid extat inquirendum, etiam E-

dicto huiusmodi sublato: quoad pretium legale:

eam si quis soluat iuxta illud, creditor admittere

cogitur, quia & Rex ipse iuxta pretium tale so-

lutiones admittit, vnde non videtur in eo discri-

men posse conuenienter constitui, & iustitiam

Edicti talis verosimilem reddit, quod habet P. Re-

bellus suprà, vbi adducens ordinationem Lusita-Pro eo ad-|ducitur|sententia|P. Rebelli|circa mo-|netam.

nam, iuxta quam in quacumque monetâ satisfie-

ri posse debito monetæ præstantioris deciditur,

& teneri creditorem ad acceptandum; etsi spe-

cialis pactio de soluendo in specie certæ monetæ

præcesserit; eam defendit contra Pinellum, qui

iniustam dixit; quia iactura illa, quam creditor

subire cogitur, ex fine boni publici potest hone-

stari, & congruentiam ibidem pro eodem addu-

cit, addens num. 8. extra Lusitaniam idem posse

probabiliter defendi propter similem receptam

consuetudinem, vt testatur Glossa in l. si quis ar-



gentum C. de donationibus. Cùm consuetudo vim

legis obtineat; ipse autem oppositum probabi-Qui pro-|babilius|cum alijs|contrariũ|censet.

lius censet, vbi similis lex non fuerit, & ita non

obligari creditorem in foro conscientiæ ad ac-

ceptandam alterius materiæ pecuniam, quando

de certa materia conuentio præcessit, vt Pinellus,

& Couarruuias cum plerisque aliis asserunt, di-

centibus consuetudinem illam vbique gentium

seruari solitam, non obtinere vim legis, quia ex

vrbanitate tantùm & benignitate creditorum

profecta: quæ in dubio pari non debet extendi

vt obligationem in foro conscientiæ inducat, cùm

sit stricti iuris quoad interpretationem, vt est Do-

ctorum communis sententia. Iuxta hæc ergo:

edictum, de quo loquimur, iustificatum videtur,

saltem probabiliter, vnde qui soluunt, probabili-<-P>

@@0@

@@1@290 Thesauri Indici Titulus IX. Cap. IV.



<-P>ter etiam poterant manere in conscientiâ securi.

Circa quod

  32 Dico tertiò. Probabile videtur EdictumAssertio 3.|Edictum|ad Con-|scientiæ|forum etiā|spectare,|vt proba-|bile confir-|mans.

prædictum ad conscientiæ forum etiam spectare,

ita vt soluens securus in conscientiâ maneat. Pro-

batur ex dictis nuper, & prætereà, quia prodiit à

legitimâ potestate, & intuitu boni publici: quod

quidem si ad conscientiæ exonerationem non

prodesset, parum profectò vtile videretur, immo

nociuum potiùs esset, cùm ex eo conscientiæ

manerent nodis inextricabilibus implicatæ. Ac-

cedit, secluso edicto posse creditores cogi ad ac-

ceptandam solutionem iuxta valorem legalem, vt

Mercatores, qui iudices in consulatu fuerunt,

vti certum admittunt; quod & in solutionibus,

quæ Regi fiunt, vidimus etiam obseruari. Quoad

Barras autem inferioris materiæ valorem aliquā-

tulum immutatum, rationi videtur conforme, &

ita etiam iuxta illum admittendas consequenter

potuit imperari. Vt autem tam lex, quàm edi-

ctum æquitati consonum vlteriùs ostendi possit,

est ratio; quòd scilicet non videtur in eo nota-

bilis esse iactura: nam sicut creditor compellitur

ad acceptandam solutionem, ita & ille compelle-

re suum creditorem potest, vt similiter acceptet.

Quod si creditorem non habet, potest Barras

seruare, & expectare tempus, in quo valor illa-

rum augeatur: hoc enim frequenter euenit, vt

ex adductis constat. Solùm videtur esse incon-Inconue-|niens ob-|iectum.

ueniens in multis piis operibus, quæ hoc pacto

videntur deteriorari: sunt enim pro illis census

instituti, qui si oblatis Barris, quando illæ infe-

ferioris pretij vulgaris sunt, redimantur, redditus

cessant, quia non sunt, qui Barras etiam viliori

pretio velint; vel si volentes sint, in eo contractu

nimiumquantùm deperditur. Quòd si in tem-

pus, in quo plus valituræ sperantur, reseruentur,

toto eo spatio, aut Missæ, aut Orphanorum sub-

sidia, aut Monialium alimenta; aut eleëmosynæ,

duram satis cessationem habebunt. Sed hæc nonCui fit|sati

videntur vrgere, quia census talibus sunt euenti-

bus obnoxij; cùm enim redimuntur, non est

facile securum censuarium inuenire, & ita opera

pia interdum cessant, & frequentes deterioran-

tur per censuariorum mutationes: quæ iacturæ

compensantur nouorum piorum operum adie-

ctione; cùm enim quotidianæ sint hominum

mortes, multa etiam bona opera quotidiæ insti-

tuuntur. Sed occasiane dictorum insurgit.


DIFFICVLTAS III.

Contractatio Barrarum quatenus Eccle-

siasticis prohibita videatur. Vbi casus

speciales.



33 NOn dubium contractationem Barra-Ab solutè|Ecclesiasti-|cis esse|prohibitā,|cum gene-|ralibus li-|mitationi-|bus.

rum Ecclesiasticis esse prohibitam, si-

cut & rerum aliarum, quæ negotiationis nomine

in Iure comprehenduntur, & iuxta Doctorum

receptas explicationes debent practicari: adhibi-

tis etiam limitationibus, quas docti aliqui subii-

ciunt, de negotiatione per alios, non srequenti,

ex vrgenti necessitate, & si quæ sunt aliæ de qui-

bus videri potest. P. Rebellus Parte 2. lib. 9. Quæst.

vltima Sect. 2. P. Comitolus Tomo 1. Lib. 1. Quæst.<-P>@@

<-P>53. P. Lessius Lib. 2. Cap. 21. num. 6. P. Filliucius

Tract. 35. Cap. 1. Cardinalis Lugo Disp. 26. de Iu-

stitia Sect. 3. P. Fagundez Lib. 5. De Iustitia. Cap. 12.

num. 1. P. Dicastillus Lib. 2. Tract. 9. Disp. 1. n. 245.

Diana Parte 1. Tract. 8. Resolut 72. & 73. & Parte

4. Tract. 1. Resolut. 28. & Parte 5. Tract. 1. Resolut. 27.

& Parte 7. Tract. 10. Resolut. 21. & Parte 9. Tract. 7.

Resolut. 69. P. Molina Disput. 342. Bonacina Di-

sput. 3. de Contractibus, Quæst. 1. Puncto 5. num. 18.

& seqq. P. Gaspar Hurtadus, Disp. 2. de Contracti-

bus, Difficul. 17. & alij de contractibus agentes.Et in Con-|cilio Pro-|uinciali|Argenti-|no si de-|claratum.

Et id quod ex se videbatur omnino compertum,

specialiter declarandum iudicarunt Pręlati docti,

qui in Ciuitate Argentinâ ad Concilium Prouin-

ciale conuenerunt, cuius tunc erat Archiepisco-

pus Illustriss. Dom. D. Ferdinandus Arias de

Vgarte, pietate insignis, & rerum experientiâ sin-

gularis, vt de eius vitâ liber vulgatus attestatur.

  Hac ergo veritate constanti, in ControuersiamAn emi|possint vt|soluatur in|ipsis, com-|modo nota-|bili.

vocatum fuit, an Ecclesiastici emere Barras pos-

sint, non vt vendant, sed vt soluant; quod potest

dupliciter contingere: Primò, emendo pretio in-

feriori, animo quidem non vendendi, sed seruan-

di in tempus aucti valoris, & tunc eis vtiliter v-

tendi, sine venditione tamen, soluendo inquam

debita, vel emendo aliquid, quandoquidem, &

pretium esse possunt. Secundò emendo vt em-

ptis statim quis soluat; aut aliquantò post, etiamsi

pretium earum non accrescat, obligando cre-

ditorem vt solutionem accipiat iuxta pretium le-

gale, ex quo commodum non leue conseque-

tur. Et pro vtraque parte ratio aliqua statim oc-Pro affir-|mante par-|te argui-|tur.

currit, vt liceat quidem, quia in hoc non est ne-

gotiatio sacris canonibus prohibita, de quâ præ-

sertim Gelasius in Cap. Consequens 88. dist. verbis

illis: Clericis ab indignis quæstibus abstinendum, & abCap. Con-|sequens.



omni cuiuslibet negotiationis ingenio cessandum. &c.

Est autem negotiatio emptio rei, vt cum lucro

immutata vendatur: vt videri potest apud cita-Quid ne-|gotiatio.

tos; ante illos autem sit tradidit D. Thomas 2. 2.



quæst. 77. art. 4. ad 1. & 2. & in hoc vltimo sic

loquitur. Non quicumque cariùs vendit aliquid, quàmD. Tho.|mas.



emerit, negotiatur; sed solùm qui ad hoc emit: vt ca-

riùs vendat. Sic ille: cùm ergo in casu nostro; li-

cet quis Barras emerit, non ea vendat, sed eis sol-

uat, aut emat, non videtur contra prohibitionem

facere, vt colligitur ex D. Thoma nuper addu-

cto ad Tertium, vbi de Ecclesiasticis loquens, eam

illis negotiationem prohibitam docet, quæ ab ip-

so fuerat explicata, & non alia. Quibus additur:

Barras esse monetam secundùm multorum exi-

stimationem, in qua videtur esse Caramuel num.

814. & faciunt etiam quæ habet Cardin. Lugo



in Responsis moral. Lib. 6. Dub. 11. num. 6. & ita

cùm per eam solutio fit, aut aliquid emitur cum

aliquâ vtilitate, meliùs apparet in eo venditionem

non exerceri. Cumque aliàs Canones prædicti

pœnales sint, non debent vltra proprietatem

verborum extendi: iuxta vulgatam iuris regulam,

quòd pœnæ seu odia restringenda sint, fauores

ampliandi, quæ & est Scriptorum communis do-Pœnas non|extendi,|etiamsi|major ra-|tio sit. Sicut|& odia.

ctrina vnde etiamsi eadem sit ratio, vel etiam ma-

ior, non extenditur dispositio. Pro quo plura

adducit exempla Diana Parte 2. Tract. 3. Miscel-

laneo. Resolut. 66. & est satis notabilis resolutio

cōplurium apud ipsum circa præcipuam difficul-

tatem, de quâ ibidem agit, Videndus etiam Ma-<-P>

@@0@

@@1@De Contractu Barrarum argentearum. 291

<-P>rius Antoninus Lib. 1. variarum, Resolut. 69. num.

2. & Lib. 3. Resolut. 9. num. 4. vbi casui, de quo

ibidem aptatur Lib. 4. §. Totus. D. de damno in festo:

quod vbi verba non conueniunt, nec conuenit dispo-



sitio.

  34 Vt verò licitum non sit, occurrit statimPro con-|traria ar-|guitur.

ipsa species casûs, quæ negotiationem præseferre

manifestè videtur; emitur enim, & non emptione

pro necessariis vitæ, sed pro habendo lucro, in

quo maximè consistit negotiatio. Quod osten-

ditur ex D. Thomæ doctrinâ suprà, in corpore;

vbi ait duplex esse genus commutationis rerum:

vna enim est quasi naturalis, & necessaria, per

quam fit commutatio rei ad rem, vel rerum, &

denariorum, propter necessitatem vitæ, & talisNegotiatio-|nis orati|magis ex-|plicata.

non propriè pertinet ad negotiatores, sed magis

ad œconomicos, & politicos, qui habent proui-

dere, vel domui, vel ciuitati de rebus necessariis

ad vitam. Alia verò commutationis species est,D. Thom.

vel denariorum ad denarios, vel quarumcumque

rerum ad denarios, non propter res necessarias

vitæ, sed propter lucrum quærendum. Prima au-

tem commutatio laudabilis est, quia deseruit na-

turali necessitati. Secunda autem iustè vitupera-

tur, quia quantùm est de se deseruit cupiditati lu-

cri, quæ terminum nescit, sed in infinitum tendit.

Hæc S. Doctor: iuxta cuius doctrinam habe-

mus contractum, de quo loquimur, ad priorem

speciem commutationis non spectare, quia non

est propter necessitatem vitæ: ergo ad secundam,

& ita esse propriam negotiationem; quod & de-

clarat illius finis, quia est propter lucrum, licèt

prætextus alius asseratur.

  35 Neque est alicuius momenti quod dici-Euasio ex|eo quòd nō|sit venditio|nulla ostẽ-|ditur.

tur, finem scilicet non esse venditionem rei im-

mutatæ, sed vsum vtilem rei emptæ sine illâ: nam

talis emptio eò tendit vt lucrum habeatur, si enim

non attenderetur illud, neutiquam emeretur; est

autem omnino materiale, & impertinens, quòd

commutatio per propriam venditionem fiat, aut

alio modo, quandoquidem lucrum ex re immu-

tatâ prætenditur; vnde Doctores, cùm negotia-

tionem prohibitam definiunt, obseruant nomine

venditionis, permutationem etiam intelligi, quæ

venditio non est secundùm receptam emptionis

& venditionis acceptationem: nam negotiatioPer muta-|tionem ne-|gationis|nomine cō-|prehensam.

& fuit, antequam esset pecunia, & est apud gentes

plures, apud quas non est vsus pecuniæ; & quis

dubitet ante inuentos nummos negotiationem

esse potuisse, quandoquidem nummisma, vt ad-

uertit D. Thomas suprà Art. 1. in corpore, ex Aristo-

tele 5. Ethicorum cap. 2. ad hoc inuentum est, vt

esset mensura quantitatis rei datæ secundùm eius

vtilitatem? Quod etiam ex adductis constat:

nam in permutationibus potest esse lucrum, &

ita illæ seruire cupiditati, quæ terminum nescit,

& in infinitum tendit. Leue ergo videtur effugiũ,

quod ex venditione desumitur. Videatur P. Les-

sius suprà Vers. Negotiatio. Qui negotiationis no-

mine permutationem inclusam, vti certùm sta-

tuit. P. Rebellus, sect. 1. vbi id tamquam præsup-P. Rebellus.

positum indubitabile proponit, sic dicens: Quæ-

stio ergo procedit de permutatione, quæ fuit pecuniæ ad

pecuniam, aut rerum ad pecunias, aut rerum ad res,

non ad vitæ neceßitatem, seu ad lucrum, quæ propriè

negotiatio dicitur. Sic ille, quæ & est diui Syl-

uestri. V. Negotiatio num. 1. Cardinalis Lugo suprà<-P>@@



<-P>num. 21. idem cum P. Lessio vti certum supponit

in explicatione definitionis propriæ negotiatio-

nis. P. Molina Disput. 339. in principio, similiterP. Molina.

loquitur verbis illis: aut alio permutationis genere



acquirendo rem aliquam, illamque non mutatam cariùs

vendendo, aut alio aliquo modo cum lucro permutando.

similiter vers. Sequenti. & etiam immediato, vbi



Dostları ilə paylaş:
1   ...   100   101   102   103   104   105   106   107   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə