Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə114/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   110   111   112   113   114   115   116   117   ...   143

dem pœnis proximo decreto propositis, vetat, ne quis In-

dorum Parochus per se, vel aliam interpositam personam

quamcumque, cum quibusuis Indis mercaturam exercere

præsumat. Insuper neque pecora quæcumque alere præter

necessaria ad victum, aut agros colere, aut vehendis mer-

cibus animalia tenere, vel locare: neque Indos ipsos ad

mineralia sibi curanda mittere, vel eorum operam loca-

re; denique neque cum ipsis Indis negotiari, neque

cum alijs per ipsos; qui istorum quodlibet egerit, etiam

excommunicatione latæ sententiæ se nouerit innoda-

tum. Sic ibi; vbi quod ad interpositam perso-Quid cùm|per interpo-|sitam per-|sonam res|agitur.

nam attinet, juxta dicta num. 148. est explican-

dum; quando scilicet fit per illam, sed cum cau-

sæ principalis influxu, nam & caussa etiam par-

tialis principalis esse potest, vt ex Philosophia

notum. Dummodò contractus aliàs ex se illici-

tus non sit, de quo dictum, cùm de Indorum

Prætoribus ageremus. Titulo 6. cap. 1. Quod deDe alendis|pecoribus.

alendis pecoribus dicitur, ad greges pertinet, quos

Castellæ dicimus Ganado de Castilla. oues, boues,

& capreas; ista enim ad victum pertinent: non

ergo videtur prohibitum, equos alere, & propa-

gationem eorum, sicut aliorum animalium,

accurare. Prætermissum sanè illud, quia in Pe-

ruuio nullum est inconueniens ex cura huius-

modi deprehensum; si tamen equæ, & asinæ aut

è contra pariter alerentur ad mulorum, & mula-

rum generationem, maior esse difficultas posset,

quia inde animalia prodeunt prouehendis mer-

cibus apta, quorum retentionem paullò infe-

riùs Concilium vetat. Si ergo non ad eum effe-

ctum, sed ad vendendum simplicitur tenean-

tur, non videtur prohibitio circa illorum gene-

rationem vrgere.

  152 Agros colere, si conducti sint, iam vi-De culturæ|agrorum.

dimus non licere: & ita frequenter accidit in Pa-

rochis Indorum, qui proprios agros non possi-

dent. Si autem conducti non sint, & tantùm pro

necessariis ad victum coluntur, idem quod de

pecoribus indulgetur. Vnde etiamsi agri condu-

cti sint, idem per Concilium licebit. Vbi non de-

licata commensuratione procedendum est, vt nihil

amplius, quàm quod necessarium est, colligatur:

cùm enim id nequeat omnino exactè cognosci,

neque annorum sit semper vna eademque fertisi-

tas, ad copiam debet conatus dirigi, & licet aliquid

vendendum restet, id non est contrarium decisio-

ni Concilij judicandum; applicando Doctrinam,

quam habet circa emptionem, & venditionem

Cardinalis Lugo Disput. 26. num. 32. & est etiam

aliorum, quod & in pecoribus pariter asseren-De anima-|libus pro|mercibus|vehendis.

dum. Id autem, quod de animalibus pro merci-

bus vehendis additur, duo genera eorum com-

plectitur. Primum arietum peruuianorum, quos

vocant Ganado de la tierra, qui cùm ad genus Ca-

melorum accedant, vehendis mercibus aptissimi<-P>

@@0@

@@1@318 Thesauri Indici Titulus IX. Cap. XII.



<-P>reputantur. Has alere Parochi solent, & teneros

vili pretio emunt, maiori vendendos. Secundum

mulorum, & mularum cum stramentis, & or-

natu per numeros ductorum Piaras appellant.

Hæc tenere, & locare non licet; videlicet custo-

dienda, & ducenda per Indos; si autem per aliosLocatio vt|liceat.

famulos, probabile est id licere, etiamsi ad locan-

dum fuerint empta. Quod licet neget P. Molina



Disput. 342. in fine, redarguit tamen eum Cardi-

nalis Lugo num. 34. quia ipse P. Molina fatetur

posse Clericum propria prædia, vel iumenta lo-

care: postquàm autem illa emit, iam sunt propria

illius, sicut si domi nata fuissent. Quòd verò eo

animo emerit, non videtur satis; quia licet præ-

dia emerit animo locandi, id non esset illicitè ne-

gotiari; ergo & idem in iumentis erit, nisi fre-

quentia emptionis speciem negotiationis habue-

rit. Sic ille arguit.

  153 Quod ad mineralia attinet, satis perspi-De Indis|pro Mine-|ralibus non|occupādis.

cuum est: ipse autem modus loquendi indicat de

Indis propriæ Parochiæ esse sermonem, dum dici-

tur nec mitti, nec locari posse: illi ergo non pos-

sunt mitti, qui nec locari: est autem manifestum

alienæ Parochiæ Indos non posse locari à Paro-

cho, & ita nec mitti, quod satis ostendit de Indis

propriæ Parochiæ esse sermonem, missio enim ad

subiectos spectat. Si ergo Parochus minerale

habeat, non prohibetur Indorum aliorum vti mi-

nisterio, qui voluntariè voluerint laborare: ne-

queunt autem habere nisi in illis hæreditario iure

succedant, de quo D. Solorzanus Tom. 2. Lib. 1.

Cap. 16. num. 61. & in Politicâ Pag. 170. Col. 1.

fin. cum Indis denique negotiari Parochi prohi-Neque ne-|gotiandum|cum ipsis.

bentur, quod accidit dum illis vinum, & familiare

ipsis poculum, Chicha, vestes, & alia venduntur:

aut quas Indi ipsi ex propriis laboribus merces

acquisitas vendere Parochis compelluntur, in qui-

bus non solùm multa indigna, & sordida, sed et-

iam iniusta frequenter reperiuntur. Quod si Pa-

rochus matrem secum aut sororem habeat, &

earum nomine aliquid prædictorum agatur; non

ideò videntur excusandi, cùm constet lucrum eo-

rum ad ipsos pertinere. Pro quo videre potest P.

Rebellus Parte 2. Lib. 9. Quæst. 78. num. 8. Quòd si

panis vendatur publicè, vbi emi ab aliis etiam po-

test, cuius venditionis lucrum satis moderatum

esse solet, & ita etiam valde credibile ad matrem,

aut sororem pertinere, non debent conciliaris de-

creti transgressores reputari, & idem est de qui-

busdam aliis. Negotiari autem per Indos cum a-Sicut neque|per ipsos.

liis tunc accidit, cùm ab ipsis onerata animalia

ducuntur, & rerum variarum commercium agita-

tur. Dum autem, neque cum alijs per ipsos dicitur,

aliorum nomine non Hispani solùm veniunt, sed

quicumque alij, etiam Indi; quod contingere po-

test, si Parochus Indos Parochiæ suæ ad alios In-

dorum populos mittat, apud quos mercimonium

possit exerceri. Eadem enim ratio est tum aua-

ritiæ remouendæ in Parochis, tum damni tem-

poralis, & spiritualis Indorum; qui alienis com-

modis addicti propria non curant, neque instrui

plenè de diuinis possunt pro salute eorum op-

portunis.

  154 Post excommunicationis sententiamQuæstua-|riæ artes|qualiter à|Concilio|prohibitæ.

pronuntiatam sic additur: Sciant etiam Parochi

Indorum mineralium officinas siue ingenia, pannorum

quoque Lanificinas, cæterasque quæstuarias artes sibi esse<-P>@@

<-P>penitus interdictas. Neque enim qui Euangelizandi

ministerium susceperunt, Deo simul & Mammonæ ser-

uire possunt. Hæc Concilium: quæ cùm post ex-

communicationis sententiam posita sint, non vi-

dentur per ipsam comprehensa. Et quidem quæ-

stuariæ artes non sunt aliàs Clericis, etiam Paro-

chis interdictæ, quia vbi artificium interuenit,

negotiatio non est, vt sæpiùs dictum, & præser-In minera-|libus non|esse nego-|tiationem.

tim num. 33. & mineralium officinæ, siue ingenia,

licèt alias per Regia edicta Ecclesiasticis non per-

mittantur; id tamen ob alias satis congruentes

rationes est, & non quia negotiatio in illis possit

deprehendi, à quâ illi iubentur abstinere. De of-Secus in la-|nificio si la-|næ eman-|tur.

ficinis autem pro lanificio communis quidem

sententia est Ecclesiasticis non licere, quando lanę

ad opificium emuntur, vt videri potest apud P.

Molinam Disput. 342. vers. Secundum est. Cardin.

Lugo suprà numer. 43. P. Filliucium Tractat. 35.



num. 22. & alios. Si autem lanæ ex propriis gre-

gibus sint, non est ita exploratum vt videri potest,

apud Cardinalem Lugo. Numquam autem

prædictis officinis lanæ non emptæ sufficiunt,

iuxta quod potuit Concilium generaliter loqui

communem sententiam amplectendo.




§. V.

Circa Dispensationem notanda doctrina.



155 VIdendum iam restat id, quod in huncEpiscopos|dispensare|in prædictis|posse, sed|rarò cau-|sam iustam|reperiri.

locum remisimus; an liceat Episcopis

circa prohibitiones præfatas dispensare: & ge-

neraliter loquendo videtur licere, sicut dictum



num. 146. si videlicet caussa ista sit. In facti autem

contingentiâ rarò talis caussa occurret, & ita rarò

etiam poterit dispensatio iusta reperiri. Aut enim

necessitas est, & tunc non est opus dispensatione.

Aut vtilitas, & tunc per alios potest negotiari,

quod licere iam vidimus, & præter Auctores ci-

tatos id tenet Bassæus v. Clericus, num. 14. In Pa-

rochis autem Indorum neque necessitas vrget,

quia sufficientem habet sustentationem, quod &

negotiatio ipsa arguit, quæ non est nisi ex super-

abundantibus instruenda. Vtilitas autem nulla

potest esse talis, quæ præponderare queat vtilita-

ti Indorum, à Parochis ante omnes alias exquiren-

dæ, & negotiationibus istis constat impediri.

Quod quidem Concilium eleganter expressit ci-

tato Capite 5. fic dicens: Cùm Neophyti isti ea deConcilium|idem pro|damnu In-|dorum.



caussa, tum scandalum graue sustineant, tum instructio-

nis suæ iacturam non mediocrem faciant, dum ab his in

temporalibus ipsorum quæstibus occupantur, à quibus de-

bebant spiritualibus incrementis augeri. Sic ibi. Quæ

quidem rationes, & scandali scilicet, & instructio-

nis iacturæ, cùm adeò vrgentes sint, quis non vi-

deat rarissimè euenturum vt cessent, & sic possit

negotiatio sustineri? Tum etiam quia cùm di-

spensatio Parocho alicui ab Episcopo confertur,

impossibile est eum omnes circumstantias præ-

uidere in negotiatione futuras, vnde non est sa-

tis generaliter caussam aliquam dispensandi sub-

esse pro aliquo actu, & generaliter illam proce-

dere, quia impossibile moraliter est in omnibus

actibus inconuenientia cessare. Id autem Paro-

chorum conscientiæ relinquere, nimis pericu-

losum est. Deseruire tamen illud ad euitandam<-P>

@@0@

@@1@De Concilij Prouincialis auctoritate. 319



<-P>excommunicationem, erit fortè qui censeat, iux-

ta probabilem sententiam, asserentem dispensa-Dispensa-|tionem in-|iustam esse|validam, si|non sit in|lege Supe-|rioris.

tionem iniustè datam esse validam, quando non

est in lege superioris. Pro quo quam plures ad-

ducit P. Thomas Sancius Libr. 8. de Matrimonio

Disputat. 17. num. 27. Diana Parte 1. Tract. 10.

Resolut. 32. & Recentiores alij communiter. Con-

cilium autem Prouinciale in ordine ad leges con-

dendas, & consequenter in ordine ad dispensa-

tiones, non esse superius singulis Episcopis tenet

P. Arriaga Tract. de legibus, Disputat. 18. num. 57.Quod ca-|sui præsenti|non qua-|drat, ob|Concilij|Pontifi-|ciam con-|firmationẽ.

& Disputat. 29. Sect. 2. Verùm hoc non vide-

tur accommodari præsenti casui posse, quando-

quidem Concilium approbatum est à Sixto

Quinto. Quando autem approbatio, quæ &

idem cum confirmatione videtur, accedit, Con-

cilium Prouinciale iuxta auctoritatem confir-

mationis regulandum est, vt non liceat in eo,

sicut neque in iure communi, inferioribus dis-

pensare, nisi iustâ interueniente caussâ, ex cuius

caussæ defectu redditur inualida dispensatio,

vt citati tradunt, & videri potest præsertim P.

Sancius Disput. 27. ciatata, num. 30. vbi alios ad-

ducit.

  156 Sed certè, licet prædictum ConsiliumSed illam|non videri|omnimo-|dam, vnde|ex eo non|plenè con-|cludi.



approbatum sit, non tamen videtur confirma-

tum eo confirmationis genere, quo Prouincialia

Concilia ad idem auctoritatis culmen, quo Ge-

neralia, solent eleuari; iuxta quod non dubitat

Cardinalis Bellarminus Lib. 2. de Concilijs Cap. 5.

asserere ea errare non posse, & oppositum pro-

ferre temerarium esse, erroneum, & hæresi pro-

ximum. Neque etiam alio confirmationis gene-

re approbatum apparet quod inferius sit; tali ta-

men vt eius decreta nequeant in Conciliis aliis

Prouincialibus abrogari: nullum enim verbum

in approbatione extat, ex quo similis auctoritas

possit coniectari. Neque enim Bulla approba-

tionis est pro hoc expedita, sed Cardinalis Cara-

fa, nomine Congregationis Cardinalium, Conci-

lio Tridentino interpretando præpositorum Ar-

chiepiscopo Limano rescribit; Concilium dictum

à præfatis Cardinalibus, ex suo munere, & suæ

Sanctitatis iussu diligenter perlectum, sic sub-

dens: nunc Synodum prædictam ad AmplitudinemCardinalis|Carafæ|verba.



tuam remittunt; vbi visum fuit emendatam atque

aptatam, vt eo modo, qui illam acceperit, edendam, &

pro istorum populorum salute, atque Ecclesiasticæ doctri-

næ conseruatione, omnino curet obseruandam. Sic

ille: vbi quidem nullum Pontificium præceptum

elucet, & Cardinalis solius Congregationis no-

mine loquitur; nullum ex se etiam præceptum

adiiciens, sed admonitionem pro eo, quod etiam

eâ non extante ab Archiepiscopo erat diligenter

accurandum, Synodum, inquam, sic emendatam,

& aptatam edendam, & pro illius obseruatione

specialem solicitudinem adhibendam. Vbi si ex

eo quòd Pontifex Cardinalibus Congregationis

negotium remiserit, quod ab eis actum est videa-

tur approbare, immò & confirmari; talis certèConfirma-|tio simplex|quid con-|ferat.

confirmatio simplex est, per quam non velle Pō-

tificem rei naturam variare, quamplurium Do-

ctorum sententia est, quos adducit Barbosa in

collectaneis Lib. 2. Titulo 30. Cap. Porrecta 6. licetVide in-|fra n. 170.

hoc ex illo capite non deducatur.

  157 Et per hoc responderi potest ad id,Quid actu|circa præ-

quod in adnotationibus ante ipsum Concilium<-P>@@

<-P>propositis habetur specialiter circa casum præ-fatam ex-|communi-|cationem|coram Pō-|tifice.

sentem. Cum enim Procuratores Cleri Pere-

uiensis validè coram Pontifice instassent vt ex-

communicatio dicta tolleretur, Consilium Re-

gium Indiarum contra stetit, & Rex Philippus

Secundus iudicio se Concilij plenè conformans,

ad Pontificem scripsit, supplicans vt non permit-

teret tolli, sed suâ illam auctoritate confirmaret.

Cui piissimæ, & conuenientissimæ postulationi

annuisse Pontificem non videtur posse dubitari.

Confirmauit ergo, sed modo dicto, quia nihil

ampliùs necessarium videbatur. Clerus volebat

tolli, & pro eo ad Sedem Apostolicam appellauit,

cùm à Concilio, conuenientiâ prospectâ, conser-

uandam fuisset iudicatum. Post exactam noti-

tiam, & auditis partibus, ait Pontifex: non tollatur.

Manet ergo firma, sicut sententia quælibet Apo-Posse ab|alio Conci-|lio tolli.

stolicâ auctoritate roborata. Dum enim Conci-

lium aliud Prouinciale non habetur, clarum est

vim habiturum decretum tale, sicut & alia. Quod

si processu temporis Concilium aliud contrariũ

iudicauerit, quia diuersus erit rerum status, inte-

grum erit Patribus excommunicationem tollere,

quia res per easdem caussas dissoluitur, per quas

nata est, vt est regula iuris notissima. Cap. 8. quæ

sine præiudicio melius sentientium dicta velim,

neque vti certa, sed per coniecturam non peni-

tus inuerosimilem. Sed iam tollendæ excommu-Etiam su-|blatam à|Paulo V.

nicationis cura à Paulo V. sublata in Bulla, quæ

incipit, cùm sicut accepimus. Die 7. Maij. anni

1607. & affertur integra à P. Quintana Tom. 2.

Tract. 6. Singul. 5. in ea enim, aliis relictis pœnis

in suo robore, excommunicationem tollit à Cō-

cilio Limensi præsertim impositum, sicut aliàs

contra Clericos negotiatores.




DIGRESSIO.

Circa potestatem dispensandi in Decretis

Concilij Prouincialis.



158 SEntentiam circa hoc P. Arriagæ n. 115.Concilium|Prouincials|non esse|quolibet E-|piscopo su-|perius con-|tendit P.|Arriaga,|cuius fun-|damenta|proponun-|tur.

præmisimus, circa quam tamen operæ

pretium fuerit nonnihil immorari. Affirmat ille,

Concilium non esse quolibet Episcopo superius,

sed dum aliquid statuunt, quod scilicet vim sit

legis, aut statuti habiturum, vnumquemque id

circa suā diœcesim dicernere, quod in diœcesana

Synodo poterat, & sic plures esse leges, aut sta-

tuta iuxta diœcesum numerum, maiori tamen de-

liberatione ex Patrum auctoritate, in quibus sa-

pientia, probitas, & experientia solent eminere.

Vnde non solum quilibet Episcopus dispensare

in statutis, & legibus Concilij poterit, sed ea et-

iam abrogare, sicut potest illa, quæ in diœcesana

Synodo ab ipso fuerint definita. Hoc probat

Primo: quia nullus textus Canonici iuris, ex iis,

qui à Doctoribus adducuntur, id probat; immò

aliqui contrarium videntur indicare. Sicut dist.

18. in cuius initio dicitur: Episcoporum igitur Con-Dist. 8. ex|Cabilon.|Concilio.



cilia (vt ex præmißis apparet) sunt inualida ad defi-

niendum, & ad constituendum, non autem ad corrigen-

dum: sunt enim necessaria Episcoporum Concilia ad

correctionem; habent tamen auctoritatem imponendi,

& indicendi, quod aliàs statutum est, & quod genera-

liter seu specialiter obseruari præceptum est. Sic ibi.<-P>

@@0@

@@1@320 Thesauri Indici Titulus IX. Cap. XII.

<-P>ex Cabilonensi Concilio Cap. 6. Alia autem eius-

dem distinctionis Capitula nihil speciale statuunt

in ordine ad leges statuendas. Quod si Cap. vlti-

mum quidquam de legibus innuit, ad diœcesanā

est Synodum referendum. Caput verò Concilia

dist. 17. potiùs videtur ea inualidare Concilia: sicCap. Con-|cilia 7.|distinct.

enim ibi dicitur: Concilia Sacerdotum Ecclesiasticis

legibus quotannis decreta per Prouincias, quia præsen-

tiam Papæ non habent, valitudinem perdiderunt. Sic

ibi ex Symmacho Papa.

  159 Arguit secundo: ex Cap. Nullus Pri-

mas 9. quęst. 3. vbi sic dicitur: Si sine Concilio, &Cap. Nul-|lus Pri-|mas 9.|quæst. 3.



voluntate omnium Comprouincialium Episcoporum ex-

tra suam Parochiam aliquid tentauerit, gradus sui

periculo subiacebit, & quod egerit irritum erit. Quæ

decisio etsi non loquatur expressè in casu Con-

cilij, id tamen videtur supponere, quandoqui-

dem requirit omnium Consilium, & voluntatem,

quod commodè fieri non potest nisi in Conci-

lio. Tunc sic: omnium consensus requiritur:

ergo non est maior vis in Concilio, quàm in quo-

libet Episcopo. Euidens est consequentia: quia

si maior vis esset, per illam posset quilibet in par-

ticulari cogi ad acceptandas eas leges, quæ à ma-

iori parte ferrentur.

  160 Prætereà, argui tertiò potest ex eodemEx ratione|arguitur.

Nam maior hæc vis non competit Concilio ex

natura rei, supposito ordine gratiæ, & institutio-

ne Ecclesiæ à Christo; quia stat congregari E-

piscopos, & nullam in ea Congregatione maio-

rem vim esse, neque ad concedendam teneri Pon-

tificem: vt si multi seculares iudices diuersarum

Prouinciarum conuenirent ad agendum de bono

communi, non ideò ex naturâ rei, aut ex con-

cessione Principis, censerentur habere nouam iu-

risdictionem, etiamsi Princeps ipse hortatus sit

eos ad talem conuentum propter bonum publi-

cum: neque etiam talis maior vis habetur ex

concessione Pontificis; quia de illa non constat,

neque necessario est ad finem, propter quem

Concilia talia iubentur congregari: ergo nullo

modo est talis maior virtus in illis, nisi in ordine

ad correctionem, & punitionem criminum non

grauiorum in Episcopis, vt disponitur in Conci-

lio Tridentino Seßione 24. Cap. 5. de Reforma-

tione.

  161 Dico primò: In Concilio ProuincialiAssertio 1.|Contrariũ|vt certum|statuens.

maior est vis, & auctoritas in ordine ad leges, &

statuta, quàm in singulis Episcopis: & ita Con-

cilium superius est singulis Episcopis. Hoc esse

certum affirmat P. Suarez Lib. 6. de legibus Cap. 15.



num. 4. & meritò; quia Doctores omnes ita af-

firmant, aut supponunt. Firmat praxis, & Cano-

nica videntur decreta comprobare. Et quidem



Dostları ilə paylaş:
1   ...   110   111   112   113   114   115   116   117   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə