Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə110/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   106   107   108   109   110   111   112   113   ...   143

alicuius lucri iactura redditur dubia, iuxta du-

bium debet augmentum pretij moderari; spei e-

nim habenda ratio est, vt num. 100. diximus, pro

quo & videndus P. Molina ibidem adductus. EtSpes non|certa etiā|æstimabilis,

Cardinalis Lugo. num. 95. vbi & P. Salas addu-

cit, iuxta quos spes non certa est pretio æ-

stimabilis. Iuxta quæ etiam locum habere potest<-P>

@@0@

@@1@306 Thesauri Indici Titulus IX. Cap. IX.

<-P>decisio. Cap. In ciuitate. vbi de dubio valoris, si ita

contrahitur, & Caietani sententia, quæ proba-

bilitate penitus non caret, potest sustineri: si au-

tem lucri iactura nulla sit, quia nec spes amplio-

ris pretij in posterum futuri, ex eo titulo iustifi-

cari venditio nequit, vnde, aut quærendus alius,

aut si desit, non admittendus contractus; & ordi-

nariè esse solet periculum solutionis, qui suffi-

ciens est, vt aliàs diximus, & inferiùs dicemus. Cap.

10. Etsi non sint defuturi, qui Caramuelis am-

plectantur doctrinam, dicentis num. 755. pecu-

niam numeratam plus valere quàm numeran-

dam, & ita Mercatores viliori pretio vendere

paratâ pecuniâ posse, quàm parandâ. De quo

aliàs.


Circa lucrum cessans in mutuo difficultas.


105 IN capitibus citatis non sunt de mutuoIn mutuo|locum ha-|bere respe-|ctum lucri|cessantis.

locuti Pontifices, in ordine ad lucrum

cessans, sed de venditione; vnde dubitari potest

an liceat in illo aliquid accipere ratione cessantis

lucri, & sunt qui negent; ij videlicet, qui ab-

solutè negant in contractu quolibet, in quo dif-

fertur solutio, & in speciali illi, quos adducit

P. Molina Disput. 315. vers. Innocentius, qui ta-

men cum multis aliis contrarium tenet, pro quo

etiam videri potest Cardinalis Lugo Disput. 25. n.

87. P. Bauny lib. 2. de Contractibus Tract. 6. q. 84.

apud quem alij, P. Gaspar Hurtadus, Disput. 3. de



Contractibus difficult. 9. Cap. 10. Caramuel n. 750.

quam plures congerens. Et multò plures. P. O-

ñate Disputat. 107. num. 37. qui circa conditio-

nes pro eo necessarias solidè & diligenter excur-

rit. Liceat Auctorem laudasse domesticum; li-

cet laus eius consu matissimo in opere satis eluce-

scat. Pro quo est etiam praxis receptissima, &

ratio clara: quia mutuum esse tantùm exigit, vtRatio pro|eo aperta.

ratione illius nihil exigatur; atqui hoc serua-

tur in casu, de quo loquimur, quia pro mu-

tuo absolutè nihil exigitur: ergo nihil fit contra

illius rationem; cessatio autem lucri onus spe-

ciale est, quod mutuum ex se non dicit, neque

mutuans tenetur illud gratis subire, quia est pre-

tio æstimabile, & nulla lex obligat, nisi in casu

necessitatis non communis, ad illud; immò si

onus tale mutuantem premeret, id enim est con-

tra rationem, mutui vniuersaliter acceptam. Mu-

tuum enim per Dei prouidentiam, & humanæ

naturæ reciprocam affectionem inductum est in-

ter homines, vt vnus, alium in necessitatibus com-

munibus amicabiliter adiuuaret; vnde lex ista nul-

lum debuit grauamen adiicere, quo homines à

benefaciendo retardarentur. Vnde sciens alium

mutuo indigere, non tenetur ad exportandam

pecuniam, aut rem aliam in eius domum, sed sat

est petenti dare, quia onus illud exportationis,

præsertim suis expensis faciendæ, difficillimam

redderet subuentionem. Ergo similiter, non est

obligatio subeundi iacturam lucri, quia si ita es-

set, valde molesta, & ita etiam difficilis mutuatio

redderetur. Vix enim homines adduci possunt

ad mutuandum, etiam eâ sublatâ obligatione,

iuxta praxim communissimæ opinionis: quid er-

go esset si tale sibi onus subeundum persuade-

rent?
@@


  106 Hoc ergo fundamento præiacto, &Difficultas|speci alis|pro Indijs|respectu|eorum, qui|non habent|pecunias|expositas|negotiatio-|ni. Et ta-|lem non|esse datio-|nem ad|damnum.

communibus circa illud ac fauorabilibus senten-

tiis suppositis, pro quibus citati consulendi, vt

circa Indias aliquid specialibus dicam, video in

foro vsitatissimum contractum huiusmodi, qui

dicitur Dar à daño, dare ad damnum. Vbi licet

damnum dicatur, non est equidem damnum e-

mergens, de quo posteà, sed mutuum cum præ-

mio ob lucrum cessans, quia in eo proportio

habetur ad lucrum, quod quis esset per ne-

gotiationem habiturus: quod communiter, vt



suprà dixi, septem aut octo non excedit. Sed illud

difficile, quoòd sic dantes negotiationi non va-

cant, nisi illi, quæ in huiusmodi mutuationibus

exercetur, quia videlicet si isti mutuum sine præ-

mio lucri cessantis datur, amittetur lucrum, quod

ex mutuo alteri dato esset sic tribuens habiturus.

Per hoc autem non iustificari contractum istum,

ex eo constat; quia in tantùm admittitur præ-

mium ob lucrum cessans, in quantùm per nego-

tiationem posset tale lucrum haberi: atqui mu-

tuum dare non est negotiari, sicut nec benefi-

cium conferre: ergo ratione vnius mutui non

dati alteri, nequit in mutuo alio lucri cessantis

præmium reportari. Qui discursus est iuxta com-

munem doctrinam, admittentium pro lucro ces-

sante posse præmium accipi. Prætereà, sumptâ

mutuatione respectu huius, & illius, atque om-

nium, quibus fieri potest, sine respectu ad ali-

quam aliam negotiationem, ex eâ quis lucrum

recipit. Ergo absolutè mutuum est caussa lucri;

quod tamen nullâ ratione potest admitti. Item.

Hæc præstatio mutui dicitur licita accepto præ-

mio lucri, quia per aliam præstationem lucri

præmium haberi poterat. Tunc vltra. Illa alia

præstatio esset licita; quia amitteretur lucrum re-

spectu huius; ergo absolutè loquendo per hanc

potest lucri præmium accipi, sine respectu ad a-

liam. Patet illatio. Nam propterea in mutuo po-

test præmium lucri cessantis sumi, quia cessat

quod per negotiationem haberi poterat, vnde

negotiatio sine respectu ad negotiationem aliam

ex se lucri præmium habere potest: sic se habet

mutuatio ista respectu alterius; ergo erit per se

lucratiua. Tandem: tota collectio mutuatio-

num, quæ ab hoc fieri possunt, nullum extra

se lucrum respicit, & omnes sunt eiusdem ratio-

nis, ergo sicut collectio nullum respicit lucrum,

ita neque mutuationes in particulari, quia non

habent aliam rationem particulariter sumptæ ac

in communi: vnde hoc videtur penitus indubi-

tatum.

  107 Peccant ergo grauiter & cum restitu-Vnde pra-|xis sic dan-|tium iusti-|ficari possit.



tionis onere, qui ex hoc tantùm titulo lucrantur

in mutuo; quia vsurarius contractus est; pro quo

videri potest P. Lessius in Resolutionibus post-

humis verb. Mutuis Casu. 1. sed quia multi in hoc

genere contractationis sunt, in quo sine con-

scientiæ remorsu procedunt, & multi eos secu-

ros reddunt; essetque valde peri ulosum velle

hunc lucri conquirendi modum abrogare; quæ-

rendum an ille alium deposcit sustineri & vide-

tur quidem ex eo quòd non est penitus alienus à

propria negotiatione. Qui enim pecunias ha-

bet, licet Mercator non sit, desiderat eas sibi esse

proficuas capitali integro; aliàs breui ad pericu-

lum indigentiæ reducendus. Sic ergo desiderans,<-P>

@@0@

@@1@De lucro cessante in mutuo. 307



<-P>& in eo genere non expertus, videt Mercatori-

bus pecunias à Mercatoribus aliis dari cum

præmio aliquo, & ipse etiam offert nihil cupiens

iniustum, sed faciliorem eum lucrandi modum

existimans. Quòd si non inueniret sic volentem

accipere ad damnum, vt dicitur, alium modum lu-

crandi quæreret, licet nullum in speciali apud se

excogitauerit; dum necessitas non occurrit. In

hoc ergo non videtur conscientiæ interuenire

grauamen; & probari potest ex eo quod tam-

quam probabile admittit P. Lessius Lib. 2. Cap. 20.Obseruan-|da doctri-|na.

num. 95. iunctis præcedentibus probationibus,

ex explicationibus à num. 90. & absolutè appro-

bat Cardinalis Lugo num. 94. quòd scilicet si

pecuniam quis destinauerit negotiationi, non ab-

solutè, sed dumtaxat sub conditione, vt si dicat

Vellem negotiari, nisi multi mutuum peterent; possit

tunc præmium lucri cessantis peti, quia reuerà

lucrum cessat ex negotiatione, quæ mutuatariis

deficientibus quæreretur. Id quod tenere etiam

viros alios doctissimos affirmat P. Lessius. Et

reuerà tenet P. Amicus suprà. num. 121. & Mal-

derus. 1. 2. pag. cit. Dicto. 5. Potest ergo idem

ob eamdem rationem in casu nostro dici.

  108 Neque obstare potest sic mutuantesNon ob-|stare mu-|tuatarium|esse roga-|tum.

ordinariè quærere mutuatarios, & ita in eorum

gratiam à negotiatione non abstinere, sed pro-

prij commodi respectu. Id enim efficere poterit

vt præmium lucri sit minus, non autem vt non

debeat esse proportionatum. Et ita tenent P.

Lessius P. Filliucius, & Bartholomæus à S. Fau-

sto: quos adducit & sequitur P. Gaspar Hurta-

dus Difficultate 9. Citata, pro quo & P. Lessius.

num. 101. adducit Sotum, & Nauarrum, genera-

liter asserentes non obstare mutuatarium esse ro-

gatum vt possit de præmio lucri pacisci, qui mu-

tuum tradit, vbi addo non obstare aliquid inuo-

luntarij admisceri, vt cùm Auditores Regij, &Notanda|limitatio|post am-|pliationem.

potentes alij pecunias sic tradunt, quandoqui-

dem illæ verè proficuæ sunt accipientibus. Secus

esset si aliqui anni essent ad negotiationes steriles,

& vellent tales mutuantes idem lucri præmium

habere; tunc enim iniustissimum id esset, quan-

doquidem per negotiationem nihil illis commo-

di accresceret, si negotiationem vellent exer-

cere.

  109 Potest etiam aliter mutuatio eorum quiEx contra-|ctu So-|cietatis ex-|cusatio a-|lias iunctis|duobus|aliis.



negotiationi aliàs non vacant, excusari. Per con-

tractum scilicet societatis, cui addatur alius asse-

curationis Capitalis, & alius assecurationis deter-

minati lucri, vel per venditionem incerti pro

certo, vel per assecurationem ab eo, qui pecuniam

accipit præstitam. Hoc esse licitum, licet quidam

negent, ex quibus Heuia in labyrintho, Cap. 1.

lib. 2. num. 11. cum Nauarro & Antonio Go-

mes, pro quo & Pragmaticam quandam addu-

cit; tenent tamen multi, quos adducunt, & se-

quuntur Diana Part. 1. Tract. 8. Resolut. 30. Bo-

nacina Disput. 3. de Contractibus Quæst. 3. Puncto

11. Cardinalis Lugo Disputat. 30. num. 40. &



seqq. P. Gaspar Hurtadus Disput. 3. de Contractibus

Difficult. 17. P. Lessius in Resolut. citatis V. Mu-

tuum. num. 3. & 5. vbi formam aliam adducit.

P. Dicastillus. Lib. 2. Tract. 10. Disput. 2. Dub. 21.

P. Oñate Disputat. 107. Sect. 12. & Pharaonius

pag. 494. quorum ratio est: quia tres dicti con-

tractus si cum tertio aliquo celebrentur, liciti<-P>@@



<-P>sunt; ergo & cum eodem, quoniam non est vn-Contractui|Societatis|quomodo|contraria|sit assecu-|ratio capi-|talis.

de id repugnet, cùm in iis iustitiæ seruetur æqua-

litas. Si dicatur obstare naturam ipsam contra-

ctus societatis, iuxta quam socius non debet se-

curitatem Capitalis habere, periculo in socium

alterum reiecto, quod & Sixtus quintus speciali

constitutione prohibuit, quæ incipit, Detestabilis.

Id certè non vrget: quia licet de ratione societa-

tis id sit, quatenus specialis contractus est, non

repugnat vt ratione alterius contractus securitas

habeatur, qui quidem minimè onerosus socio sit,

vt non est in casu nostro; quandoquidem qui

capitale assecurat, id non facit gratis, sed iusto

pretio accepto. Ex quo colligitur Bullam Sixti

Quinti hoc non prohibere; cuius mens est graua-

men iniustum ex societate proueniens amoliri.

Cumque tale non inueniatur in casu nostro, &

sciret doctus Pontifex graues auctores huiusmo-

di contractum approbare, incredibile prorsus est

voluisse illum eumdem prohibere. Vnde id sibi

tantùm voluit, vt assecuratio sine iusto præmio

non esset, sed ex vi tantùm contractûs socialis ad-

deretur. Non est ergo in contractu dicto pro-

prium mutuum, sed apparens.

  110 Quantum autem post contractus istos,Circa|quantita-|tem præmij|doctrina|multiplex.|Et quid|pro Indijs,

ex quibus Mercator multipliciter obligatur, præ-

mium debeat pecunias tribuenti remanere, non

potest certò definiri. Et communiter quidem

se ptem, aut octo tribuuntur, aliquando minùs.

Sed certè vltra octo non videtur tribuendum,

quando præsertim, & qui tribuunt negotiationi

certæ non incumbunt, & qui accipiunt non sunt

item Mercatores. Quo euentu aliter sentit P. Di-

castillus, & tantùm videtur habere locum con-

tractus mutui, non autem Societatis: & Cardi-

nalis Lugo septem pro centum in exemplum ad-

ducit. Bonacina quinque, alij sex, Pater Les-

sius sicut & Pater Dicastillus octo; & non vi-

deri decem prohibendos. Sic numer. 5. Cara-

muel numer. 755. duodecim; quod tamen in

Indiis tunc tantùm accidere potest, quando lu-

crum magnum occurrit, vt in Portubello acci-

dere solet nundinarum tempore; vbi multò ma-

ior solet esse excessus; sed examinandum profe-

ctò quàm legitimus: quidam namque sic pecu-

niam tribuunt, quia Mercatores sunt, sed maius

lucrum sibi accrescere deprehendunt ex datione

ad damnum, quàm ex Mercaturâ, & ita mutuare

plus placet, vnde & ingentes pecuniæ copias eò

deferunt, lucraturi multum, vel emendo com-Quid vsu-|rarium, &|ita non fe-|rendum.

modè, vel ad damnum tribuendo. In quo qui-

dem vsurarium vitium admiscetur. Cùm enim

præmium lucri in mutuo debeat respondere lu-

cro ipsi habendo alias per negotiationem: si hoc

minus erat futurum, quomodo præmium maius

est, quod sine vsuræ labe stare nequit? Talis ergo

lucrandi pestis penitus expungenda, quę ad vigin-

ti quinque aliquando lucrum extendit, vnde mul-

tæ Mercatorum fallaciæ passim, cum multorum

iacturâ, conspiciuntur. Sint ergo circa hoc Con-

fessarij peruigiles, neque lucrorum istorum iudi-

cium pœnitentibus relinquant, quos excæcare, &

præcipites agere in foueam perditionis auaritia

solet.

@@0@

@@1@308 Thesauri Indici Titulus IX. Cap. X.



CAPVT X.

De periculis, quæ habenda ratio in

Indicis Contractibus.




CIrca hoc diuersæ occurrere difficultates pos-

sunt, ex quibus sit




DIFFICVLTAS I.

In mutuo ratione periculi an pacisci li-

citè de aliquo præmio possit.



111 GRegorius Nonus in Cap. NauigantiCap. Na-|uiganti|videri re-|probatum|lucrum ob|assecura-|tionem à|mutuantë|factam.|Vbi aliqua|circa illud.

sic decernit: Nauiganti, aut eunti ad



nundinas, certam mutuans pecuniæ

quantitatem, eò quòd suscipit in se periculum, receptu-

rus aliquid vltra sortem, vsurarius est censendus. Sic

ille: per quod videtur non habere locum posse

contractum assecurationis, quo mutuans in se

periculum pecuniæ suscipit, quod ad mutuata-

rium pertinebat; eò quòd per mutuum transfe-

ratur dominium; & ita si pecunia pereat, mutua-

tario perit. Licet autem videatur contractus iste

ineptus, quia cum pecunia apud alium futura sit,

eâ pro libito vsurum, & qui mutuat nequeat spe-

cialem aliquam diligentiam adhibere, vt salua

sors sit, & qui recipit eo ipso negligentior in eâ

custodiendâ reddi possit: nihilominus contra-

ctus potest vtilis esse mutuanti, & frequenter

contingere in casibus à Pontifice indicatis; in

nauigatione scilicet, & nundinis, quando mutua-

ta pecunia maris aut itinerum periculis expo-

nenda est: tunc enim mutuans in se periculum

suscipit, & ita si pecunia pereat, eius damno perit,

non vt domini, quia dominus mutuatarius est, sed

vt assecuratoris, qui tamen præmium assecura-

tionis recipit, & hic quidem contractus apud no-

strates est in vsu, & dicitur dare ad periculum na-

uis, dar à riesgo de Nao. & solet esse ad rationem

duodecim pro centum. Et idem in Lusitaniâ ac-

cidere erga nauigationem Indicam testatur P.

Molina Disput. 318. quod tamen fieri non posse

tenet Glossa citati capitis, & alij nonnulli.

  112 Potest autem periculum aliter accide-Ob dubiā|fidem, mu-|tuatarij|non posse|aliquid|exigi mul-|torum sen-|tentia, &|illius fun-|damentũ.

re, quia scilicet mutuatarius non est persona, cui

plenè confidi possit, vnde periculum est aut amit-

tendi sortem, aut recuperandi cum molestia, aut

expensis. Id autem non sufficere, vt aliquid accipi

supra sortem possit, graues Scriptores censent,

quos adducit P. Salas Tract. de vsuris, dub. 12. n. 2.

Diana Parte 1. Tract. 8. Resolut. 37. Cardinalis

Lugo Disput. 25. num. 79. nec sine solido fun-

damento: nam mutuatarius aut soluturus est, vt

est obligatus, circa locum, & tempus, & sortis in-

tegritatem, aut non: si primum, solutione ipsa ces-

sat omne periculum, & ita non est pro quo de-

beat compensationem; si autem non sine expen-

sis, & damnis aliis subsecutis ex retardatâ solutio-

ne, ad illa certum est obligari, & ita pro periculo

non est noua compensatio facienda. MolestiæPro mole-|stia nil vi-|deri posse|recipi.

autem si tantùm consistant in anxietate, & solici-

tudinis internæ tormento, pretio ęstimabiles non

sunt, cùm sint actus interiores, qui in contractum<-P>@@

<-P>non veniunt; vnde qui soluit, sed post aliquam

mutuantis molestiam, quia illi ante solutionem

significauit se non soluturum statuto tempore,

vt illuderet, sicut auaris fieri solet, vel ex alio fine

molestiam ingereret; non tenetur proptereà ad

aliquam restitutionem. Vbi non videtur satisfa-

cere quod docti dicunt, molestias non esse ob-

noxias compensationi, quia non fuerunt in pa-

ctum deductæ; si autem deducerentur, esse pre-

tio compensandas; nam actus interni non sunt

in genere bonorum æstimabilium pecuniâ, præ-

sertim in ordine ad contractus: nihil enim tale

in vsu est apud homines. Quod ex eo vrgere

possumus: quia si quis ex mutuo accepto ingen-

tem lætitiam concipiat, non potest mutuans pro

illa compensationem pecuniarum exigere; non

aliâ ratione, nisi quia actus interior est: ergo idem

est de molestiâ dicendum. Præterquam quòd si

quid molestiæ illatum est, gaudio solutionis com-

pensatur.

  113 Si dicas cum P. Dicastillo Lib. 2. de Iu-Gaudio so-|lutionis|compensari|contra P.|Dicastillũ.

stitia, Tract 10. Disp. 2. num. 254. molestiam non

compensari per redditionem rei, sed ex solutio-

ne rei mutuatæ iterùm redire delectationem,

quam si non mutuasset, mutuans, & eo ipso ha-

buisset, quo caruit, & modò etiam haberet. Con-

tra est: quia reuerà ex solutione speciales dele-

ctationes sunt. Prima quia mutuans benefecit.

Secunda, quia eo pacto bonum acquisiuit no-

men. Tertia: quia amicum fecit de mammonâ

iniquitatis. Quarta; quia pecuniam, aut rem a-

liam recuperauit; habet enim speciale aliquid

recuperatio ad lætitiam conciliandam: non enim

tantùm habet, quod habebat ante mutuationem,

sed à periculo liberatum: sicut specialem lætitiam

habet qui post lethalem morbum consecutus est

sanitatem: & sic aliæ. Huiusmodi autem actus

possunt esse durabiles, cùm tamen molestia ob

periculum solutione transierit. Habet ergo illa

plenam compensationem.

  114 Item cùm accedit aliquis mutuum pe-Ratio alia|vt non li-|ceat lucrũ|ob pericu-|lum.

titurus, & non deprehenditur talis, vt de solutio-

ne possit plenè esse securitas, repelli potest: cùm

ergo non repellatur, sed eius petitioni qui roga-

tur, annuat; manifestum videtur velle dare mutuũ,

non obstante periculo, & ita voluntatem mutui

respectum ad periculum habere. Atqui mutuum

vt tale nequit lucrum respicere: ergo nec ratione

periculi potest intendi. Si dicas duos esse con-

tractus, vnum mutui, & alium ob periculum. Id

videtur iam dictis sufficienter impugnatum; quia

semper respectus ad periculum habetur. Et præ-

tereà si præcessit contractus mutui, non potest

contractus alius succedere ex quo mutuatarius

grauetur, & mutuum reddatur contractus lucra-

tiuus respectu mutuantis, qui tamen in mutua-

tarij commodum est prorsus institutus.

  115 Dico primò. Contractus mutui secun-

dùm priorem explicationem suscepti periculi estAssertio 1.|Licere il-|lud.

licitus. Sic plures, quos adducit P. Salas suprà

Dub 13. num. 1. quos & ille sequitur. P. Molina

Disput. 318. Cardinalis Lugo suprà num. 77. P.



Dostları ilə paylaş:
1   ...   106   107   108   109   110   111   112   113   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə