Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə47/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   ...   143

Id autem; quod de mutuatione dicitur, non ha-

bet locum respectu Regis, qui si mutuum aliquid

petat, aut in sua lege dispensat, aut declarat non

sibi, sed aliis impositam fuisse, cùm in eo non sit

periculum, quod in aliis solet esse certissimum.




§. III.

Circa iurisdictionem notandæ decisiones.



83 DIco quintò. Iudex dictus grauiter pec-Assertio. 5.|Grauiter|etiam pec-|cari exten-|sione iuris-|dictionis.

cat suam iurisdictionem extendens; id

planum, sed quia non semper obseruatum, opus

fuit Regio rescripto specialiter admoneri, de quo

Dom. Solorzanus num. 31. & in Politicâ pag. 803.

§. Y siempre: apud quem videri possunt aliqua,

in quibus committi talis excessus potest, præser-

tim circa personas, aut bona ecclesiastica, in qui-

bus multiplex esse quæstio potest.

  Prima; an cùm Clericus ab intestato mori-Difficulta-|tes circa|bona Cle-|rici mo-

tur, & hæres est laicus, se iudex præfatus intro-

mittere possit circa eorum collectionem, & reli-<-P>

@@0@

@@1@124 Thesaurt Indici Titulus IV. Cap. XI.



<-P>qua ad ea spectantia, sicut in aliis. Circa quodrientis ab|intestato,|cuius hære-|des sunt|laici.

Dom. Solorzanus vt certam statuit partem affir-

matiuam, quia bona illa jam sunt laica, & fori pri-

uilegium amittunt, cùm ad laicum dominium

spectent juxta Auctores, quos refert, n. 33. & in

Politicâ §. Lo tercero, post aditam inquam hęredita-

tem, juxta Lucùm hæredes 23. π de acquirendâ vel

amittendâ posseßione. Sufficit tamen jam Clericum

illorum dominium non habere. Pro quo & stare

Concilium Limense secundum Parte 1. Cap. 107.Concilij|Limensis 2.|Decretum:|circa cuius|sensum in-|quiritur.

affirmat idem num. 34. & in Politicâ Pag. 804.



Col. 1. illius enim verba sunt: Si algun Clerigo

muriere ab intestato, sus bienes seden à sus herederos por

el Iues Ecclesiastico, ô por el lego, si no fueren Clerigos.

Sed Concilii aliam mentem esse videri alicui pos-

set; tantùm enim velle videtur bona Clerici mo-

rientis ab intestato per judicem Ecclesiasticum

hæredibus tradenda, quicumque illi sint; bona

autem laicorum per laicos, quando hæredes laici

sunt; & hic apparet planus, & manifestus sensus;

alius autem minimè congruens, illud enim, O



por el lego, si no fueren Clerigos, nequit cadere supra

hæredes, sed supra morientes. Cùm enim Epi-

scopi circa executionem testamentorum aucto-

ritatem habeant, declarare Concilium voluit,

cùm laici ab intestato moriuntur, eorum bona

hæredibus tradere ad laicos judices pertinere. Ni-

hilominùs explicatio ista non quadrat, & prioriExactior|intellectus.

prorsus standum; cùm enim dicit, sus bienes seden



à sus herederos, de bonis Clerici ab intestato mo-

rientis manifestè loquitur, quæ addit tradenda

hæredibus per judicem Ecclesiasticum. Quando

ergo subdit: O por el lego si no fueren Clerigos, de eis-

dem bonis agit, & ita illud si fueren Clerigos ad hæ-

redes referendum; non enim potest ad morientes

referri, cùm tantùm agatur de bonis ad Clericum

pertinentibus; esset enim sensus implicantiam in-

uoluens; quòd scilicet bona Clerici tradantur

hęredibus per iudicem laicum, quando talia bona

sunt laici ab intestato morientis. Quæ quidem

oportuit aduertere; non enim defuit, qui circa hoc

passus fuerit deceptionem.

  84 Secunda: An idem sit, quando ClericusDifficultas|2. de Cleri-|co intesta-|to, cuius|hæredes sũt|Clerici.

est hæres Clerici ab intestato morientis. Circa

quod videtur similiter affirmandum ex rescripto

Regio, quod extat Tomo 1. Pag. 396. & in Sum-

mario Lib. 3. Titul. 4. l. 26. in quo sic dicitur: Os



mando proueais, y deis orden, en que los bienes de los

Clerigos, que de aqui adelante murieren, se metan en la

dicha caxa de bienes de difuntos de la misma manera,Lex Regia|colligi â|laica pote-|state sta-|tuens.

que si fuesen de legos, sin hazer diferencia muriendo ab

intestato. Sed hoc non obstante contrarium asse-

rendum; cuius ratio est clara; quia bona illa

priuilegium fori non amiserunt, cùm ad Eccle-

siasticam personam spectent, & in transitu de vno

ad alium non sint facta deterioris conditionis.

Quòd si dicas non esse defuncti, neque etiam al-Cōtrarium|firmatur,|non obstan-|te dominij|defectu ante|aditam he-|reditatem.

terius, qui potest succedere, quia dominium non

capitur, nisi per aditam hæreditatem, quod fit

verbo, aut facto iuxta citatam L. Hæredes, & com-

munem Doctrinam: pro quâ vide P. Lessium Lib.

2. cap. 3. num. 16. Id certè non obstat; quia licet

ita sit, & dominium non detur; est tamen ius ad

rem, ratione cuius addicta sunt talia bona, &

affecta Ecclesiasticæ personæ, & dominium in

viâ, pro quo tantùm requiritur significatio vo-

luntatis; & quidem bona talia non sunt laica, cùm<-P>@@



<-P>ad laicum non pertineant, ergo neque ad laicam

illorum administratio spectat potestatem. Non

ergo potuit oppositum præfatâ lege decidi: vndeQuid ad|legem præ-|fatam re-|spondendũ.

Domin. Solorzanus eam tantùm vult procedere

in casu præcedente; quatenus pro illo eam tantùm

adducit, & statim de præsenti agit, specialem in

illo difficultatem recognoscens. Sed certè illa ge-

neraliter loquitur, cùm nullam haberi differen-

tiam velit inter Clericorum & laicorum bona,

non videtur prædictam pati explicationem. Vn-

de responderi potest, sicut ipse num. 36. ad similes

leges respondet, eas scilicet non habere locum

contra Ecclesiasticos, cum Martha de Iurisdict. 4.

p. Cent. 2. Casu 66. de quo iterum.

  85 Tertia. An saltem quando laicus ab in-Difficultas|3. de laicæ,|cuius heres|est Clericus:|circa quā|eadem re-|solutio.

testato moritur, & hæres est Clericus, Iudex præ-

dictûs possit bonorum facere collectionem. Cui

similiter videtur respondendum ex adducto fun-

damento: nam talia bona morte laici desinunt

esse laica, & jam incipiunt ad personam Ecclesia-

sticam pertinere: ergo non licet judici laico circa

illa se intromittere. Vnde & plures censent in

casu, quo laicus Clericum hæredem testamento

dixit, publicationem non esse faciendam à Iudice

laico, sed ab Ecclesiastico. L. Publicata. C. de Testa-Ad quem|spectat pu-|blicatio.



mentis. Cui consonat L. 14. & 15. Titul. 4. Lib. 5.

Recopil. Licèt contrarium cum aliis teneat Couar-

ruuias Practicar. Cap. 8. Conclus. 1. & P. Fragosus



Tomo 3. Pag. 232. §. 89. Sed quidquid de insinua-

tione sit, in quâ est specialis ratio, quia nondum

publicato testamento, non cōstat authenticè quis

sit hæres; in casu nostro adducta vrget instantia:

testamento enim publicato jam est notorium

hereditatem ad Clericum pertinere, & ita nequit

judex laicus suam circa hoc jurisdictionem am-

pliare.


  86 Quarta: cùm in iis quæ ad prædictamDifficultas|4. circa Ec-|clesiasticos|debitores,|&c. an pos-|sit Iudex|jurisdictio-|nem suam|exercere.

collectionem spectant, & personas Ecclesiasticas

concernunt, vel quia defuncti debitores, vel de-

positarii, aut aliter, possit Iudex, de quo agimus,

contra eos procedere, & si quæ oriantur lites,

coram se comparere iubens, terminare. Et pro

parte affirmatiuâ videntur stare aliqui, quorum

meminit Dom. Solorzanus num. 36. & Politicæ

§. En loqual, sicut, & cuiusdam Regiæ schedulæ

ad instantiam vnius ex huiusmodi Iudicibus ex-

peditæ, quâ hoc videtur decerni. Sed citatus Au-

ctor contrariam affirmat esse securiorem, &

circa schedulam id ait, quod iam vidimus num. 84.Notandum|documentũ|circa leges|ciuiles, quæ|Iuri Ponti-|ficio viden-|tur esse cō-|trariæ.

Pro cuius confirmatione iuuat Couarruuiæ do-

ctrinam, & animaduersionem adduxisse. Qui

Cap. 8. citato Conclus. 3. cùm multis probat Cleri-

cum hæredem laici defuncti nondum aduersùs

eum cœptâ lite conueniendum esse apud Iudicem

Ecclesiasticum, etiamsi vt laici hæres ad Iudicium

vocetur eâ actione personali vel mixtâ, quæ ad-

uersùs defunctum actori competebat, quod est

Pontificii iuris dispositioni conforme. Addit ta-

men veteres quosdam contrariam probasse opi-

nionem, & hanc secutos viros illos doctissimos,

qui iussu Regis Alfonsi X. Partitarum leges con-

cinnarunt, vt apparet ex L. 57. Titul. 6. Parte 1.

iuxta lectionem, quam ipse ait, & probat esse ve-

riorem. Post quæ ita subiicit: Tametsi juri Ponti-

ficio, ac denique receptißimæ opinioni omnino contraria:Couarru-|uias.

nec video iustam aliquam rationem à jure Pontificio de-

ductam, quâ potuerint induci Regiarum legum condi-<-P>

@@0@

@@1@De Auditore Iudice bonorum defunctorum. 125

<-P>tores, vt hanc sententiam probarent. Idcircò Iudices

Regios admonitos esse velim, quòd in eius praxi exactis-

simâ diligentiâ inquirant, & scrutentur, sitne seruan-

da huiusmodi lex, & an Regia Maiestas velit eam ser-

uari, præsertim; quia prior littera justior, ac verior est,

nec vmquam viderim contrariam in praxi receptam

fuisse. Sic ille: diuersitas lectionis in eo stat, quòd

vna habet: E otro alguno demanda contra à quel lego.

Cuius scilicet heres est Clericus: alia: E otro

alguno demanda contra à quel Clerigo. Habemus er-

go ex magni illius viri judicio præclarum docu-

mentum, vt in legibus, quæ Iuri videntur esse

Pontificio contrariæ, & maximè vbi libertas vide-

tur Ecclesiastica violari; immò & in iis, quæ re-

ceptioribus opinionibus videntur esse contrariæ,

non existimemus Regię Maiestati placere, vt iuxta

eas clausis oculis operemur. Sic ergo adducta pro

casu nostro poterit æstimari.

  87. Quinta. An quod dictum est, quandoDifficultas|5. quando|testator di-|sponit circa|opera pia.

heres est Clericus, debeat similiter dici, quando

in opera pia in Hispaniâ facienda, aliqua relin-

quuntur. Vbi ex doctrinâ quorumdam videtur

affirmatiuè respondendum, qui censent publica-

tionem talis testamenti, in quo scilicet laicus ad

pias causas disponit, à Iudice Ecclesiastico facien-Cui com-|petat publi-|catio.

dam. Sic Diana Resolut. 100. citatâ. Apud quem

tamen alii contrarium tenent, & quidem non vi-

detur negari posse, quin negatiua sententia sit

maximè verosimilis: nam licet Iudex Eccle-

siasticus circa legata pia omninò competens sit,

id etiam habet sæcularis, quia est causa mixti fori,

& ita datur locus præuentioni; quod cum aliis

ostendit P. Thomas Sancius Tomo 2. Consilior. mo-Esse causā|mixti fori.



ral. Cap. 1. Dub. 52. num. 4. iuxta hæc ergo poterit

judex bonorum defunctorum circa pias disposi-

tiones, de quibus loquimur, jurisdictionem suam

exercere.




§. IV.

Quid effici pro animabus oporteat de-

functorum.



88 DIco sextò: Iudex talis circa suffragiaAssertio 6.|suffragiorũ|sumptus nō|posse quin-|tam bono-|rum partẽ|excedere:|& quid|circa Mis-|sarum nu-|merum.

pro defunctis facienda, eâ vti modera-

tione debet, vt quintam bonorum partem, si ea

sit notabilis, non excedant, & Concilium quidem

Limense secundum Cap. 107. quadraginta Missa-

rum numerum excedi prohibuit in iis, qui inte-

stati morerentur. Quod quidem temporibus illis

videri sufficiens potuit, quando & patrimonia

erant tenuia, & pauci Sacerdotes: cùm tamen

jam res aliter se habeat. Possunt ergo Missæ nu-

merosiores dici, juxta defuncti, & facultatum

eiusdem conditionem, verosimili captâ coniectu-

râ, de eo, quod defunctus ipse pro se fieri vellet,

si testari contigisset. Non autem amicos sibi fa-

cere de mammona iniquitatis, largè in hos, &

illos familiaritate, aut cognatione proximos,

Missarum stipendia conferentes. Quod præser-

tim attendendum, si defuncti heredes filii sint,

aut parentes: nam si alii, plus aliquid potest pro

anima illius impendi. Possunt etiam illæ fieri

eleëmosynæ, quas communiter dari jubent, qui

testati moriuntur, & dici solent legata vrgentia



Mandas forçotas, & etiam alia, quæ licet non ita<-P>@@

<-P>communia sint, multorum tamen pietati viden-

tur conformari.

  89 An autem tota bonorum quinta pars proAn tota|quinta bo-|norũ pars|pro anima|sit expendẽ-|da defun-|cti.

animâ possit defuncti expendi, in dubium est re-

uocatum. Et Dom. Solorzanus num. 44. & in

Politicâ Pag. 806. §. El qual Doctoris Carrasco

judicium adducit, qui censuit affirmatiuam sen-

tentiam ex vulgari traditione originem ducere,

quòd scilicet illa præcisè, & nihil vltrà expendi

possit, & nullo id iure probari. Videtur autem

cum distinctione jam indicatâ respondendum. Vt

si quinta pars in notabili quantitate sit, non de-

beat tota pro animâ defuncti expendi, quando

minoribus expensis potest id præstari, quod

communiter hominibus similis conditionis im-

penditur, cuius arbitrium Regia rescripta Iudici

præfato remittunt: si autem minoris quantitatisAd plus a-|liquid quā-|doque esse|obligationẽ.

sit, quàm vt possit ad prædicta sufficere, plus po-

terit aliquid ad pia huiusmodi officia conferri. Et

quidem si is, qui intestatus mortuus est, heredes

haberet præsentes, vt non esset locus bonorum

collectioni à Iudice dicto faciendæ; non tene-

rentur illi totam eorum quintam partem pro ani-

mâ defuncti expendere, si pinguior esset; neque

illâ esse contenti, si plus illius statûs conditio po-

stularet: juxta Doctrinam P. Molinæ Disput. 236.P. Molinæ|notanda|doctrina.



Deinde verò: vbi ita scribit: Quando autem defun-

ctus intestatus disceßit, de toto aceruo bonorum facienda

sunt omnia, quæ æquitas postulat; vt & pro desuncti

animâ, atque in honorem illius fiant: reliquum verò

inter heredes est æqualiter diuidendum. Sic ille, qui

idem asserit de ea quintâ parte quæ superest, fu-

nere & legatis solutis, quando defunctus facto

testamento decessit. Cùm ergo Iudex præsen-

tiam suppleat absentis, eodem, quo ille, modo,

juxta æquitatem regulato se gerere debet, ne,

dum animæ alterius consulit, circa propriam le-

thale patiatur detrimentum. Omitto alia, quæ

ad conscientiæ negotium non spectant, de qui-

bus videri potest D. Solorzanus: circa illa enim

immorari prolixioris esset operæ, quod & jam

generaliter admonui, & iterùm juuat admo-

nere.


CAPVT XII.

De Auditore Regiæ classis visitatore, &

nonnullis aliis ad specialia munera

deputatis.

§. I.

De quatuor ex illis.



90 DEcano id Senatûs incumbit, quan-Visitaturā|classis, in|quibus gra-|uiter pec-|care con-|tingat.

do ex Panamensi portu Regia

classis redit, in quâ Regius thesaurus

exportatus: cùm enim ex Callaënsi soluit, ad

Proregem ipsum spectat visitatio. Ad quæ autem

visitatio hæc se debeat extẽdere, probè ipsi scient;

id autem videtur speciale, an mercibus oneratæ

naues redeant, quod fieri vetitum; quia & jura

fraudantur Regia, vectigalibus non solutis, &

naues ipsæ, quæ maximis aptantur expensis,

mercium transuectione damna ingentia patiun-

tur; quin etiam tardiores in cursu redduntur,<-P>

@@0@

@@1@126 Thesauri Indici Titulus IV. Cap. XII.



<-P>vnde expensæ accrescunt, sicut ex diuturnâ de-

tentione in portu Panamensi; pro quo extant

Regia rescripta terminum præfinientia, si tamen

terminum auaritia classicorum Præfectorum ha-

beret. Circa hoc ergo manifestum est posse gra-

uiter à Iudice visitatore peccari, si damna huius-

modi recognoscens, non curet inquisitione so-

lerti suo muneri satisfacere. Solent autem ista

ob priuatos respectus perfunctoriè tractari, cùm

tamen ad grauandas conscientias magnus in illis

extet apparatus. Vrgent leges, damna sunt ob-

uia, & eorum habentur causæ, qui non obstant,

cùm ad id ex officio teneantur, vt dictum sæ-

piùs: & tamen ad ista dormitatur. Sed erit quan-

do clamore valido dormiturientes isti ad redden-

dam rationem supremo Iudicum omnium Iudici,

serò sapientes excitentur. Cùm Cassiodoro clau-Contra a-|uaros ju-|dices.|Cassiod.

dendum, qui Lib. 6. 2. ita scribit. Auari Iudices



nesciunt quantum delinquunt. Nam cùm vendunt

aliena crimina, sua faciunt esse peccata, quapropter esto

solicitus, &c.

  91 Auditor alius executoriis supremi India-De Audito-|re circa ex-|ecutorias|Regij Sena-|tûs implen-|das depu-|tato.

rum Senatûs implendis, & pœnis, ac condemna-

tionibus exigendis, & ad Receptorem generalem

eiusdem Senatûs transmittendis suam jubetur in-

dustriam applicare. Ad quod quidem cùm per

legem teneatur, & id ex officio eidem incumbat,

si eorum incuriâ, aut priuato intuitu debita fiant

deterioris conditionis, planum est in eo grauiter

peccari, & restitutionis obligationi succumbere.

Est enim Auditor talis mandatarius Regius exEsse man-|datarium,|& contra|eum esse a-|ctionẽ mā-|dati.

conuentione ad id munus obligatus: eo autem

ipso tenetur congruo tempore mandatum exequi

integrè, ac fideliter; quod si non faciat, com-

petit mandanti, & eius heredibus directa manda-

ti actio, vt sibi soluatur quantùm mandantis in-

tererat congruo tempore fuisse executioni man-

datum. Pro quo sunt jura manifesta, de quibus

P. Molina Disputat. 549. §. Quamuis. Qui & §.Ex quâ|culpâ mā-|datarius|teneatur.

sequenti affirmat cum aliis mandatarium ex leui

culpâ teneri, cùm tamen leges aliquæ de leuissi-

mâ etiam teneri significent. Pro quo & Auctores

succurrunt. Quæ quidem omnia judicem, de quo

est sermo, debent habere solicitum, ne plus one-

ris, quàm honoris aut commodi, suâ ex admini-

stratione reportet.

  92 Est qui & Calculatorum maiorum Tri-De Assistẽ-|ti Calcula-|torum ma-|iorum tri-|bunali.

bunali assistit, cùm res exigunt, & in eo id potest

esse culpabile, de quo scio non leues querimonias

extitisse, tardum scilicet ad talia, & ea de caussa

grauium ad Regium patrimonium, & priuatos

aliquando collitigātes spectantium causarum de-

cisiones retardatas. Quod quidem ex aliorum

negotiorum occursu potest non sæpè contingere,

in quibus tamen, quòd sit maioris momenti dispi-

ciendum, & juxta medicorum Canonem: Vr-

gentiori occurrendum est, altero non neglecto. Non

tamen semper negotia negotiis obstant, sed po-

tius otia: otia enim dicenda sunt, quæ licèt occu-

pationis quidquam habeant, illa tamen inutilis

bono publico comprobatur. Ingenio potiùs,Iudices non|suis sed cō-|munibus|debere cō-|modis in-|cumbere.|Cassiod.

quàm genio indulgendum judicibus, qui cùm ta-

les effecti, non suis, sed aliorum se commodis ad-

dixerunt. Præclarè circa hoc Cassiodorus Lib. 12.

5. cuius hæc sententia: Mihi enim propria cura di-

lapsa est, postquàm generalem cæpi cogitare custodiam.

Opto meis benè, sed quod poßit esse commune; quia<-P>@@

<-P>magnæ iniustitiæ genus est, aliud sibi judicem velle,

quàm potest generalitas sustinere. Sic ille.

  93 Consulatus (Tribunal sic dicitur Mer-De Præsidẽ|in Consu-|latu Mer-|catorum.

catorum) suum etiam habet præsidem Audito-

rem pro appellationibus cognoscendis. Pro quo

suæ sunt etiam leges Concilii Regii Indiarum au-

ctoritate, hoc est Regis ipsius comprobatæ, de

quarum custodiæ obligatione, fas non fue-

rit dubitare. Potest autem non leuiter ille

delinquere, si causas velit subtilitatibus iuris deci-

dere, quando illæ tales sunt, vt potiùs ostenden-

dus sit forensis agendi modus, & iuri naturæ, aut

municipali non contraria consuetudo. Circa hoc

ergo accuratiùs inquirendum: qui enim hoc

ignorat, iudex ignorans est, licèt de multâ aliàs

Iuris sibi peritiâ blandiatur. Benè illis notum



Dostları ilə paylaş:
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə