Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə50/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   143

si non in virtutibus at certè in perpeßionibus numer ari.

Verùm ad hunc modum contrà mihi ipsi respondi. Alijs

quidem in rebus præclarè loqueris ac tibi morem gerere

paratus sum; at quonam pacto liberè loquemur? &c.

  112 Quod equidem non minùs graui, quàmP. Sacchi-|nus.

eleganti sententiâ claudendum P. Francisci Sac-

chini Parte 4. Historiæ Societatis lib. 3. num. 156. &



seqq. vbi ita scribit post turbulentias occasione

Concionatoris cuiusdam enarratas: Ceterum ho-



minum sub obedientiâ viuentium haud dubium pecca-

tum est, vbi in rebus adeò grauibus, non interrogatis

Moderatoribus suo velificantur arbitrio: præsertim cùm

vnius hominis conatus, vt nunc sese habent humanæ

res, multùm habeat strepitûs, momenti parum: atque

instar eorum medicamentorum, quæ vitiatos corporum

humores excitant, non egerunt; longè magis obsint,

quàm prosint. Eam ob rem Societas, quæ in turbulentoPeculiaris|pro Socie-|tate moni-|tio.

rerum mortalium, quasi oceano, opem, si poßit, naufra-

gantibus allatura versatur; summoperè abstineat necesse

est ab ijs attrectandis, à quibus plus vlceris faciat, quàm

medicinæ. Quod, Deo aspirante, excubantibusq́ue Mo-

deratoribus, diligentißimè totum corpus custodit. Quam-

quàm vt nequis vnquam è tanto numero, siue prudens,

siue imprudens committat, dum hac infirmitate circum-

damur, optandum magis, quàm sperandum est, & potius,

quòd non crebro eueniant scandala, quàm quòd aliquan-

do eueniant, admirandum. Sic ille.

  113 Iuxta cuius cordatam animaduersio-Magistra-|tus non de-|bere circa|hoc nimis|esse delica-|tos.

nem, Magistratus non ita delicatis esse auribus

debet, vt ex quouis imprudenti dicto, ad excitan-

das persecutionum tempestates moueantur, &

indignationem in corpus Religionis accendere,

contra cuius voluntatem membrum vnum, &

frequenter non potius, insultauit. Prudenti dis-

simulatione melius quandoque res agitur, & de-

coro consulitur eorum, quos reprehensionis a-

cerbitas vlcerauit. Noui Prælatum, qui quadam

die à Religioso pro concione molestè, & immo-

destè attrectatus, sub vesperum ad Conuentum

venit, & in cellâ Prælati exceptus, vocari ad se

Concionatorem postulauit, Venit ille, suâ opi-

nione plus accepturus, quam dederat. Sed vrba-<-P>@@



<-P>nè acceptus, aliud valdè diuersum, quàm spera-Prælati|cuiusdam|memorabi-|le exemplũ.

bat, audiuit. Laudauit Prælatus concionem,

cum gratiarum actione, festum enim fuerat anni-

uersarii Consecrationis suæ: adiecit tamen; Licèt



quod audire potui, sat mihi placuit, non potui tamen

omnia; quod doleo; credo tamen alijs à me auditis fuisse

simillima. Non mentitus ille sed amphibologiâ

officiosâ vsus, sicq́ue prudentiam suam testatio-

rem reliquit; eo ad obstruendum os impruden-

ter locuti remedio vsus, quo potentius nullum

potuisset eius nota sagacitas inuenire. Pro quo,

& Saülis prudentia jam pridem succurrit, de quâ

sic 1. Reg. 10. v. 27. Filij verò Belial dixerunt: Num1. Reg. 10.|v. 27.|Saülis op-|portuna|dissimula-|tio.

saluare nos poterit iste? & despexerunt eum, & non

attulerunt ei munera; ille verò dißimulabat se audire.

Circa quæ P. Gaspar Sancius ita scribit, elegan-

tiam, grauitatem, & eruditionem accumulans:

Est autem hoc documentum his, qui præsunt, interdum

valdè necessarium, vt cæci sint ne videant, aut surdiP Gaspar|Sancius.

ne audiant ea, in quæ incerto quodam rerum articulo

duriùs esset agendum; ita sanè in suo Ænea, quem, &

fortem ducem, & prudentissimum Imperatorem

fingit, ait Maro Lib. 1. Æneid.


  Curis́ ingentibus æger,Virgilius.

Spem vultu simulat, premit altum corde dolorem.

Et alius ex prophanis (Gnæus Plancus) docetLib. 10.|Epist. 8.|Familia-|rium Cice-|ronis.



eos, quibus commissa est respublica, vt ad effectum suo-

rum Consiliorum veniant, oportere, vt multa simulent

inuiti, multa dißimulent cum dolore, &c.

  114 Quod si ad hæc humanæ prudentiæ

sufficiunt regulæ, maiora debent in Christiano-Magni|Theodosij|præclarum|& dictum,|& factum.

rum Iudicum pectoribus fides, & pietas obtine-

re. Sic Magnus Theodosius Mediolani ad Eccle-

siam ire statuens festiuo Natiuitatis die, & retra-

hente eum Ruffino jam jam euntem, ne Ambro-

sius acerbius aliquid in eum jactaret, ob necem

Thesalonicæ factam, propter quam octo men-

sium interdictum sustinuerat; eidem respondit:



Pergo, & justas in facie suspicio contumelias. Sic ha-

betur in Vitis Patrum; Opusculo de laude & affectu



virtutum Cap. 15. vt videant ii, quorum mera est

vmbra ad tantæ lucis comparationem aucto-

ritas, quali esse animo debeant, cùm illis sui ex-

probrantur errores. Quòd si non omnes esse

caussentur Ambrosios, quorum id debitum san-

ctitati; animaduertant tamen, nec Theodosios

se esse, quos vt numina oporteat reuereri. De

quo isthæc satis.




CAPVT XIV.

In iis, quæ ad Academias spectant;

qualiter delinquere sit obuium Indi-

cos Auditores.


115 SVnt in Indiis auctoritate Pontificiâ,Quæ in In-|diis Aca-|demiæ.

& Regiâ nobiles Academiæ constitu-

tæ, ex quibus Limana, & Mexicana

præcipuæ, maiorum omnium facultatum haben-

tes Professores. Aliæ pro Philosophia tantùm

& Theologia in scholis Societatis Iesu: quas ali-

qui eò quòd non ita vniuersales sint, Academias

siue Vniuersitates non esse dicendas arbitrantur.

Sed certè Consilium Regium Indiarum dubium

omne circa hoc videtur exemisse, dum in sen-

tentiâ finali, quam pro Argentinensi Academiâ<-P>

@@0@

@@1@Auditores circa Academias vt delinquere poßint. 133

<-P>protulit, eam Vniuersitatem appellauit, vt vide-

ri in ipsâ executoriali prouisione potest. Circa

illas

  116 Dico primò. Auditores Indici alibiAssertio 1.|Auditores|debere iura|incorpora-|tionis ab-|solutè sol-|uere.



Gradum consecuti, si in Corpus Vniuersitatis

recipiantur, id omne debent quod alij soluere.

Id patet: quia statuta Regia ita disponunt, & lu-

cra sunt ex incorporatione istâ non parua habi-

turi: ergo debent quod alij, propter eamdem ra-

tionem soluere: cùm in statutis Regiis neutiquam

inueniantur excepti.

  Dices: ob personarum dignitatem emolu-

mentorum huiusmodi fieri remissionem.

  Sed contra: quia hoc est iam munera recipereNec posse|admittere|remissionẽ.

ab iis, qui lites habere possunt: quod leges seue-

rissimè prohibent. Remissio enim debiti, dona-

tio est. L. Si quis delegauerit. D. de donationibus. de

quo Matienzis in lib. 5. Recopil. l. 3. Tit. 3. Glossa

2. num. 3. Propter quam rationem in Syndicatu

à Visitatore docto, & exacto ita iudicatum. Præ-

tereà remissio ista est inuoluntaria, sicut largi-

tiones aliæ, quæ fieri iudicibus solent, vt diximus



Tit. præced. num. 27.

  117 Potest tamen obiici L. Cùm oportet.Ex vsu-|fructu re-|misso filio|à patre, ar-|guitur con-|tra Asser-|tionem.

§. sin autem. C. de bonis, quæ liberis, ex quo habe-

tur filium, cui remissus est vsusfructus, non te-

neri in diuisione hereditatis eum conferre cum a-

liis fratribus; & ita id tenent Doctores, viderique

possunt P. Molina, Tom. 1. Disp. 8. §. secundus est

& Pater Thomas Sancius: Libr. 6. de Matrimonio



Disp. 4. num. 18. & etiam Tom. 1. Consiliorum lib.

1. Cap. 2. dub. 14. qui alios adducunt, & eâ ra-

tione ducuntur, quia ea remissio non est propria

donatio, sed non vsurpatio de bonis filij, vt po-

terat fieri à patre; ergo similiter in nostro casu,

in quo videtur esse maior ratio, quia is, qui incor-

porari intendit, absolutè nihil ante incorporatio-

nem debet, sicut debetur vsusfructus, & ita minus

est fundamentum ad rationem propriæ do natio-

nis. Propter hoc videri alicui potest id non carereQuid iux-|ta illud di-|cendum.

probabilitate; vnde ita à nonnullis, neq; indoctis

quidem practicatum. Quod & mihi placeret, si de

omnino voluntaria remissione constaret, quod

non ita frequentiùs accidit. Vnde & obligatio

ad solutionem perstat; in quo tamen id obser-

uandum, quod de largitione munerum dixi-

mus. Cap. 2. & Tit. Præced. Cap. 4.

  118 Dico secundò. Auditores nequeuntAssertio 2.|Non posse|assistentiũ|lucra leua-|re, si non|assistant.

ea lucra leuare, quæ assistentibus tantùm sunt

per Academiæ leges destinata. Id planum: quia

non est titulus ad illa, cùm solus ex assistentia

oriatur. Id quod euidenter constat in aliis; qui-

bus non assistentibus nihil datur: atqui Audito-

res priuilegiati non sunt: ergo nihil est illis tri-

buendum. Si dicas remissionem ab iis fieri, ad

quos lucra pertinebant; de hoc iam dictum;

quod neque hîc habet fundamentum: nam lu-

crum tale assistentibus non semper accrescit, sed

singulis sua est portionis taxa designata, vnde est

propria donatio.

  119 Dico tertiò. Quando Auditorum filijAssertio 3.|In Gradi-|bus filiorũ|non posse|remissio-|nem emo-|lumento-|rum petere.

Gradum maiorem accipiunt, nequeunt remis-

sionem emolumentorum petere; immò neque

admittere. Colligitur ex dictis. Nec est soli-

dum effugium, si dicant remissionem illam non

sibi fieri, sed filiis; nam neque filij recipere mu-

nera possunt, vt vidimus Titul. præcedenti n. 21.<-P>@@

<-P>sicut neque vxores, vt ibidem dictum, quæ in hu-

iusmodi negotiationibus solent solicitudinem

præcipuam adhibere, conniuentibus maritis, &

ignorationem simulantibus, ac si Deus possit

irrideri.

  120 Dico quartò. Auditores grauiter pec-Assertio 4.|De peccato|in iudicio|circa recu-|sationem|suffragato-|rum.

care possunt in caussis recusationis suffragato-

rum ad cathedras, quæ ad ipsos deuoluuntur, si

pro affectu iudicent, vt vnus potiùs, quàm alius

cathedram assequatur. Hac certè die, quâ hæc

scribo, oppositorum vnus cathedram amisit, quia

ob recusationem ducenta & viginti illi suffragia

defuerunt. Et id quidem ritè, & rectè factum

non nego, cui de caussis non constat, nec sunt

animi iudicum manifesti. Rei solum istius mo-

mentum expendo. Equidem probatio suffraga-

tionis, quando præsertim Doctoris in ea facul-

tate est, pro qua certatur, qui viginti quatuor

suffragia habet, & multoties qualitatem: si vide-

licet Sacerdos sit; grauis pœna est, & in graue

etiam detrimentum oppositoris redundans; vnde

probationes ad illam sufficientes meridianâ luce

clariores esse debent, vt num. 104. dictum ma-

net; in huiusmodi autem oppositionum factio-Testes in|huiusmodi|caussis vix|posse inte-|gros repe-|riri.

nibus claritas esse tanta nequit; quia nulllus con-

tra eum, cui fauet, iurabit ita, vt securum possit

reddere iudicantem. Ab aduersæ autem partis

fautoribus quomodo possit irrefragabile testi-

monium expectari? Nam vbi caput est suspe-

ctum, etiam illi, qui caput verosimiliter sequun-

tur, vt cum multis tradit Dom. Solorzanus lib. 2.

cap. 24. num. 100. Iudicium ergo arbitrarium

restat, & cùm de pœnâ, vt diximus, graui agatur,

videtur in rei fauorem iudicandum, iuxta regu-

lam iuris in sexto 49. quæ sic se habet; In pœnis



benignior est interpretatio facienda. Quod ex aliâ

communi doctrinâ conuincitur, iuxta quam te-

stis non est integer, etiam cùm in caussa, quæ eumQui non|sint integri|reputandi.

principaliter non tangit, deponit, si aliquod com-

modum, vel interesse ex eâ sperare possit: de quo

Farinacius in Practica. Quæst. 60 per totam, & alij

adducti à Dom. Solorzano suprà. num. 98. item

ex aliâ, quòd domestici ad testificandum non ad-

mittuntur communiter, & rationem reddunt

Scriptores, quia erga dominum, vel Patrem Fa-

milias notam habent affectionem. Pro quo Au-

ctores producit. P. Fragosus Tom. 1. pag. 659.

§. Quid dicendum. Eorum autem, qui pro oppo-

sitoribus stant, notissima est affectio, vt parati

sint pro illis vsque ad ignem, & sanguinem de-

certare: non ergo contra aduersarium veniunt,

vt integri, & inexceptabiles admittendi; & præ-

sertim cùm agatur de pœnâ sine defensionis op-

portunitate statim infligendâ.

  121 Quando autem contra EcclesiasticosContra|Ecclesiasti-|cos vt|queat in|hoc iudicio|procedi.

in hoc iudicio procedatur, & suffragio priuen-

tur, suam videtur difficultatem habere. Licet

enim Regis auctoritate Vniuersitates fundentur,

qui & stipendia professoribus suo ex patrimo-

nio soluit, ac communia alia lucra: id tamen non

videtur satis; quia ex eo non tollitur immunita-

tis priuilegium, cui nec possunt Ecclesiastici re-

nuntiare, cùm in corpus Vniuersitatis cooptan-

tur, per textus, & Doctores, quos adducit Dia-

na Part. 1. Tract. 2. Resolut. 3. Nec sola RegiaNon posse|illos fori|priuilegio|renuntiare.

auctoritas est, quæ in hoc negotio intercedit, cùm

Vniuersitates auctoritate Pontificiâ præcipuè<-P>

@@0@

@@1@134 Thesauri Indici Titulus IV. Cap. XV.



<-P>fundentur, & ita pro Indicis à Regibus nostris

Pontificia est Sedes exorata. Cùm autem iuris-

dictio Pontificia potior sit, ad illam potiùs spe-

ctat iudicium de caussis ad eamdem spectantibus,

& præcipuè cùm de Ecclesiasticis agitur, & ita

Ecclesiastici Iudices deputandi.

  122 Ad quod dici potest ex beneplacitoEx bene-|placito A-|postolicæ|Sedis ha-|beri.

Sedis Apostolicæ rem ita dispositam, vnde Re-

ctor laicus alternâ vice cum Ecclesiastico annua-

tim eligitur, qui & caussas Academicorum iudi-

cat, & à quo ad Regiam Cancellariam prouo-

catur; si negotium iustitiæ sit, si verò ad Guber-

nationem spectet, ad Proregem est satis prouo-

cari. Non est autem insolitum vt Ecclesiastici

aliquando apud laicos iudices conueniantur: sic

enim feudatarij apud dominum feudi caussam di-

cunt, vt ex pluribus textibus, & auctoribus o-

stendit Dom. Solorzanus Tom. 2. lib. 2. Cap. 5.



num. 13. & Cap. 28. num. 15. & in Politicâ lib. 3.

Cap. 6. §. y por el mesmo & Cap. 30. pag. 464.

§. y lo mesmo. Et Dom. Felicianus à Vega in suis



Relectionibus, variis in locis, sed præsertim in Cap.

Verum. 7. num. 1. & seqq. de foro competenti.

Pro quo & alios adducit Diana Part. 2. Tract. 1.



Resolut. 59. cum quadam limitatione. Et certè

non videtur quomodo auctoritate Regiâ possint

Gradus in Theologiâ, & sacris Canonibus con-

ferri; quod tamen in formula collationis dicitur;

scilicet Auctoritate Pontificiâ, & Regiâ, quibus in hacAuctorita-|te Regiâ|non posse|Gradus in|facultati-|bus sacris|conferri,|secus in|alijs.

parte fungor &c. Nisi ad hunc explicationis mo-

dum accurramus. Licet enim Doctores in iure

Ciuili, Medicinâ, & naturali Philosophia creari

auctoritate Principis laici possint, vt tradunt Do-

ctores in l. Deo auctore C. de veteri iure enucleando:

in sacratioribus tamen facultatibus, solius Ponti-

ficis est, ad quod, nec partialiter concurrere Prin-

ceps laicus potest, quia generale illud est, vt neq;

partialiter possit se rebus sacris commiscere, cùm

potestas eius merè temporalis sit: vt ex iure sa-

cro constat, & auctoribus ita communiter atte-

statis. Fatendum ergo est Pontificium circa hoc

beneplacitum extare, ob magnum Reipublicæ

commodum, quod ex litterarum professione

consequitur, & ita oportuisse Christianos prin-

cipes pro fouendo illo specialibus priuilegiis ex-

citari. Non est ergo negotium hoc ad rationem

illam reducendum, quòd delinquant in officio,

& sic mulctari possunt, vt cum Zeballos tenet

Dom. Villaroel. Part. 1. Quæst. 1. Art. 8. n. 69.

  123 Dico quartò. Academiæ à Pontifici-Assertio 4.|Academias|à Pontifice|concessas|non posse|ab Audiẽ-|tijs prohi-|beri

bus in Scholis Religiosis concessæ, nequeunt à

Senatibus Indicis prohiberi. Id constat: quia su-

premæ nequit potestati resisti opportuna iuben-

ti. Quod si quidquam obstaret, id tantùm esse

posset, Bullas concessionis non fuisse in supre-

mo Consilio registratas: atqui contrarium ap-

paret in Bullis pro Societate concessis: registra-

tæ enim sunt, neque vllum ipsis impedimentum

constitutum; nullo ergo pacto potest executio

earum impediri. Cùm præsertim executio adeò

vtilis comprobetur; tum vt multorum paupe-

rum, qui eximium in litteris fecêre profectum,

honori, & commodo consulatur; tum etiam vt

omnium vitæ, quæ aliunde venturi, & in ciuita-

tibus prædictis ob cœli aduersam temperiem

graues salutis iacturas frequentiùs patiuntur.

Temperiem autem commodam pro Academijs<-P>@@



<-P>conquirendam benè ostendit Beyerlinck in

Theatro magno V. Academia. Tit. Quo loco. Qui



Tit. Monasteria eodem verbo, luculenter ostendit,

olim in Monasteriis Academias extitisse: & cer-Bullis Apo-|stolicis non|posse impe-|dimentum|apponi iux-|ta Bullam|Cœnæ.

tè Bullis Pontificiis impedimentum apponere;

quo minùs executioni mandentur, Doctores

quamplures clamant contra Ecclesiasticam esse

libertatem, & in Bullâ Cœnæ sub reseruatâ Sedi

Apostolicæ excommunicatione prohibitum, qui

videri possunt apud Dianam Part. 1. Tract. 2. Re-



solutione 13. Quod ergo illi dixerint audientes

etiam registratis Bullis obstacula ab inferioribus

iudicibus opponi, in quo non iam Pontifici tan-

tùm, sed & Regis manifestæ voluntati compe-

riuntur aduersari? Quidquid ergo contradi-

ctionis ab Vniuersitatibus præcipuis occurrat, id

miminè curandum, quando caussa boni com-

munis in eo vertitur, & ad præstandum obse-

quium diuinis, & humanis oraculis perurgen-

tur. De Academiis iterùm Titulo 20. num. 82. &



seqq.


CAPVT XV.

Circa Salarium, quæ Conscientiæ one-

ra esse possint in Regiis Auditoribus.




124 ESt illud Regiâ quidem munificentiâ

dignum, & opulentiæ Indicarum re-Pro sump-|tibus iti-|neris quid|dari soli-|tum.

gionum consonum, ne turpe ali-

quid contingat indigentiam persuadere. Circa

illud ergo ita dispositum, vt non soluatur nisi

post adeptam officij possessionem, & laborem, in

exercitio eiusdem exhibitũ cōgruis temporibus.

Pro itineris autem expensis id dari statutum,

quod sex mensibus seruitij respondet, quando ex

Hispaniâ faciendum illud; quòd si ex valde re-

motâ prouinciâ, suum etiam pro sumptibus dari

subsidium solet, Regiâ semper prouidentiâ mi-

nistrorum suorum commodo prouidente. Cir-

ca quæ


  Dico Primò: Auditor moras voluntarias ne-Assertio 1.|Si moræ|affectatæ|nihil leua-|ri posse.

ctens, & veras simulans, vt sic maius subsidium

accipiat, grauiter peccat, & ad restitutionem te-

netur. Probatur: quia largitio illa est propter

caussam, aliter non facienda: ergo deficiente

caussâ deficit titulus iustæ acquisitionis. Quod

esse indubitatum affirmat P. Molina Disp. 209.Quia est|donatio ex|caussa. Et|quid de|illa.

conclus. 1. cum Ioanne Medina, Nauarro, Syl-

uestro, & alijs de donationibus ex caussa loquen-

tibus, quando illa existimata est, & non verè sub-

sistens: quod in foro conscientiæ & etiam exte-

riori procedit. Nequit autem dubitari eam, de

quâ loquimur, esse donationem ex caussa non

subsistente; quia Rex nullo titulo tenetur ad il-

lam, qui subsidium pro sumptibus itineris etiam

gratiosè largitur: vnde quod superadditur ob

moram falsò propositam multò id habet potiùs,

vt meritò dicat citatus Auctor non posse de eo

dubitari.

  125 Dico secundò: Auditor serò ad tribu-Assertio 2.|Obligatio|restitutio-|nis ob de-|fectum in|ministerio

nal veniens, & negligenter ministerium suum



Dostları ilə paylaş:
1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə