Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə52/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   143

citatis P. Sancius; quod quidem meliùs potest

causæ præsenti applicari, in quâ Auditor non

peccat ministerium suum exequens, nec possessor

malæ fidei est, juxta dicta: & cùm illius labor

eodem modo vtilis sit, acsi matrimonium non

contraxisset, simile debet stipendium habere.

Item, priuatum ab officio non esse priuatum be-Et ex alia|juxta quā,|priuatus ab|officio non|est priuatus|beneficio,|etiam in|hæreticis.

neficio, nisi id exprimatur, multorum grauium-

q́ue scriptorum sententia est, quos adducit, &

sequitur P. Sancius suprà, quibus adde P. Azor

Tomo 1. Lib. 5. cap. 7. quæst. 6. P. Fagundez in 1.

Præceptum Decalogi cap. 18. num. 13. P. Bauny de

Beneficijs Disput. 7. Quæst. 6. Assertione 2. & de hæ-

reticis etiam loquentes idem tenent P. Suarez



Disput. 22. de fide, sect. 21. §. 19. P. Vasquez Tom.

1. in 1. 2. Disput. 172. num. 11. P. Henriquez



Lib. 13. Cap. 56. num. 2. P. Palaus Tom. 1. Tractat.

4. Disput. 4. Puncto 5. numer. 4. §. Requiritur. P.

Becanus de Fide Cap. 15. quæst. 5. num. 3. qui aliosRatio cur$unclear|sententia|requiratur.

citant. Requirunt igitur Auctores dicti saltem

sententiam declaratoriam: quorum ratio est;

quia pœna non debet imponi, nisi à jure id ex-

primatur, quod tamen in casu prædicto non con-<-P>

@@0@

@@1@138 Thesauri Indici Titulus IV. Cap. XVI.

<-P>tingere citati ostendunt per varios textus, qui

contrarii videntur, discurrendo: quod præsertim

exequitur P. Suarez. Idem autem in casu, de quo

loquimur, etiam contingere ex eodem funda-

mento constat; nulla enim lex de hoc statuens,

priuationem ita indîcit, vt sententiam saltem

declaratoriam necessariam esse videatur infi-

ciari.


  138 Accedunt aliorum rationes pro eodem:Rationes|aliæ.

Nauarrus in Manuali Cap. 23. num. 67. ex eo ar-

guit, quod eleganter prosequitur P. Bauny suprà

Assert. 1. §. Tertio, Nimium. Quia ab humanitate,

quæ hominum est propria, abhorret, vt quis con-

tra se jus dicat, in se ipsum sæuiat, sibi pœnam sta-

tuat, aut statutam à judice effectui tradat: quodEx Nauar-|ro.

eum tamen facere esset necessarium, si esset op-

posita sententia vera. Quod quidem licèt gene-

raliter verum habeat, in casu nostro robustius vr-

get, vbi quod relinquitur, tantùm dignitatis, &

emolumenti habet, vt cùm illud viri litterati

comparant, se felicissimos arbitrentur. Deinde

citatus Auctor sapienter in hunc modum philo-Ex P. Bau-|ny.

sophatur: cùm id agere pauci probabili admo-

dùm coniecturâ sint animum inducturi, de se vt

pœnas sumant, de eo mandatum dare, esset eo-

rum conscientiis laqueum iniicere: quàm non

est ergo probabile legi pœnali quemquam debere

obsequi, nisi post sententiam. Qui discursus in

causam præsentem quadrat aptissimè. Quid enim

ex iis, de quibus loquimur, erit, qui dignitatem

tantam, nullo impellente, deponat? Et certè viri

docti, & Christiani sic fecisse comperiuntur, vt

ex eo etiam aliquod possit positioni isti firma-

mentum accrescere, vt ea possit sine conscientiæ

remorsu sustineri. Quæstiunculæ aliquot circa

hoc, quia forum conscientiæ non ita spectant, vi-

deri possunt apud Dom. Solorzanum in Politica

citato cap. 9.


§. IV.

Quid de Filijs ex occulto coniugio natis.



139 ILlud, de quo ipse nihil disseruit, quæ-Filios ita|educare, vt|parentes nō|agnoscant,|inhumanũ|videri.

stionem meritò videtur exigere; quod

ad filios attinet occulti matrimonii tempore pro-

creatos. Cùm enim vt tales tractari nequeant,

ne coniugium detegatur, neque filii ipsi quando-

que parentes agnoscant, etiam in grandiori ætate,

in eo quoddam inhumanitatis genus apparet, &

naturalis ponderis violenta retardatio. Videmus

in animalibus recèns natos partus matres agno-

scere, & inter gregis numerum confusum, eas

quærendo dignoscere; & ita pro quodam quasi

naturæ prodigio habetur, si tale aliquid in non-

nullis non reperiatur. Pro quo iuuat Cassiodo-

rum audire sic loquentem Lib. 2. 19. Ferarum



catuli sequuntur parentes; à cespite suo virgulta nonCassiod.

discrepant: propago vitis propriæ seruit origini: &

discrepat homo à suo fusus initio? Perdicibus etiam mos

est oua perdita per alterius matris damna sarcire: vt

adoptione alienæ sobolis incommoda suæ reparent orbi-

tatis. Sed mox vt natifiduciam habere cœperint ambu-

landi, ad campos exeunt cum nutrice; qui vt fuerint

maternâ voce commoniti, ouorum suorum potiùs geni-

tricem petunt, quamuis ab alijs furtiuis fætibus educan-

tur. Sic ille: eâ in exordio exclamatione vsus:<-P>@@

<-P>Quis poßit accusare jam reliqua, si pietatis nomina pro-

bantur esse crudelia? Naturæ ipsius illa vox est apud

Virgilium. Eclogâ. 4.




Incipe parue puer risu cognoscere matrem.Virgilius.

Reddit autem statim rationem, nam eo risu fasti-

dia gestati vteri videntur matri compensari.


Matri longa decem tulerunt fastidia menses.

Pergit item vates infelicitatem denuntians, si

non incipiat cognitionem à risu parentum auspi-

cari, sic dicens:




Incipe parue puer. Cui non risêre parentes,

Nec Deus hunc mensâ, Dea nec dignata cubili est.

Simplicior intellectus, vt & lectio, nam alii ha-Abortu ip-|so mutua|cum risu|debet esse|cognitio.

bent. Qui non risêre parentes: vt risus parentum

risui recèns nati respondeat: & quando hic risu

illos cognoscere incipit, incipiant & illi risu co-

gnoscere natum: sin minùs, infelix ille, nec mensâ,

nec cubili, à Ioue, aut Genio, ac Iunone, fabulo-

sis numinibus condonandus. Pro quo P. Ponta-

nus consulendus. Infelicitas ergo filiorum sat

magna est suos parentes ignorare; sicut & insi-

gnis parentum crudelitas se illis non reddere ma-

nifestos, sed vt alienos tractare struthionis adin-

star, de quo Iob 39. v. 16. Duratur ad filios suos, quasi

non sint sui. Quin & ex claris orti parentibus,

spuriorum iniquâ fortunâ premuntur: tales

enim dicuntur, quia sine patre, vt apud Gram-

maticos vulgare; sine patre inquam noto; vt ha-

bere incognitum perinde ac nullum habere ve-

niat æstimandum.

  140 His accedunt alia ex juris vtriusqueExponens|filium, ne-|quit eum|repetere.|Ex quo ar-|guitur.

dispositione. Nam exponens filium, si spontè

id faciat, repetere eum nequit, Nec enim dicere

poterit, quem parentem contempsit, sic habetur, L.

Prima, & secunda. C. de Infantibus expositis. Glossa

in Cap. Si Expositus, 87. distinct. vbi pereuntem

dicit, qui à parentibus ita abiicitur, vt eosdem non

agnoscat, nam perire dici aliter nequit, cùm

ideò exponatur, ne pereat, sed pietate alienâ sub-

leuetur. Et id quidem ad tempus, quandoquidem

de eo agitur, qui conatur repetere, non ergo fi-

lium voluit à se perpetuò separare. Cap. Exposi-



tus, distinct. citatâ: idem statuitur sed cum mode-Moderatio|ex Cap.|Expositus

ratione, de qua ibi. Contestationis (inquit) peni-



tus Epistola, vt si is, qui collectus est, intra decem dies

quæsitus, agnitusq́ue non fuerit, securus habeat, qui col-

ligit. Sanè qui post prædictum tempus calumniator

extiterit, vt homicida Ecclesiasticâ districtione damna-

bitur, sicut Patrum sanxit auctoritas. Ex Concilio

Toletano 4. Cap. 71. vbi dici nequit, id pro-

ptereà statui, quia alimenta denegantur: nam ea

possunt à repetente exigi, & soluere ille paratus

esse potest; cùm etiam stare possit, vt nulla pro-

ptereà debeatur compensatio, si puerorum edu-

catio ex pietate procedat, vt videri potest apud

P. Fragosum Tom. 3. pag. 33. num. 129. Pro quo

hæc dici possent.

  141 Primò, ita suspensum tenere filium,Toto vitæ|tempore co-|gnitione|parentum|priuari,|graue esse|peccatum.

vt toto vitæ tempore patrem non agnoscat, graue

peccatum esse videtur. Probatur ex dictis; quia

id contra omnia naturæ jura esse videtur, & ita

à legibus indicatur. Item filius priuatur bono

maximo contra id, quod paterna pietas exigit;

priuatur namque agnitione parentum, quæ ma-

ximè connaturalis est hominibus, & exoptatissi-

ma; ex quâ etiam alia subsequi bona possunt,

reuerentia inquam erga illos, jus ad hæreditatem,<-P>

@@0@

@@1@De prohibitione circa Matrimonium intra Prouinciam. 139

<-P>quæ licet aliàs detur, non tamen vt talis, quod

etiam oportet filium non ignorare. Præterquam

quòd suspensio illa excitare in filio potest graues

suspiciones, quòd si alius illi assignetur pater; o-

bligatio imponitur specialis obseruantiæ, ad

quam non tenetur, & sic alia accumulari incon-

uenientia possunt.

  142 Secundò. Per tempus aliquod id te-Non ita|per tempus|aliquod.

nere secretum, donec scilicet filius ad annos dis-

cretionis perueniat, & secretum etiam ipse ser-

uare possit, non videtur lethale crimen habere.

Id probo: quia rationes naturalis obligationis

videntur cessare: quia ex eo damnum notabile

filio non emergit. Item, ex sententiâ satis pro-

babili, iuxta quam pater potest bona aduentitia

filiorum ad longum tempus alienare. Videatur

P. Rebellus de iustitia Libr. 14. Quæst. 5. num. 8.Bona ad-|uentitia|filiorum|posse à pa-|tre ad lon-|gum tem-|pus aliena-|ri.

vbi pro illâ Pinellum adducit cui & ipse annuit.

Cùm præsertim secretum hoc in ipsorum filio-

rum bonum videatur cedere, quorum interest

parentes in officio conseruari. Accedente au-

tem ætate dictâ, nequeunt filij ad secretum obli-

gari, si ipsorum intersit illud non seruari; quia

est de iuribus naturæ parentum agnitio; nisi

quando reuelatio in eorum infamiam redunda-

ret. Quemadmodum filiis à parentibus impediri

coniugium nequit, iuxta dicta num. 134. quia de

iure naturali est, sicut nec seruo dominus.




§. V.

Peculiaris casus disquisitio.



143 IVxta quæ indicandum occurrit, quodCirca ne-|gatam fi-|liam, &|vti vxoris|honorem|nuptui tra-|ditam.

modò sub lite est: Senatori enim cuidam

ab æmulo opponitur filiam intra Prouinciam,

immo & in eâdem ciuitate, in quâ Regia Curia

existit, nuptui tradidisse. Sed respondit ille

non esse filiam suam, sed vxoris sororem, filiam

autem soceri, & socrûs, quod & ipsi suis testa-

mentis declararunt. Quid veri res habeat Deus

scit; & Senatoris sapientia, & probitas adeò

perspecta est, vt fides ei possit adhiberi. Demus

autem filiam esse: an id agi tutâ conscientiâ pos-

sit, vt eam pater neget, affirment suam aui, dos illi

ex legitimâ cum aliis fratribus accipiendâ portio-

ne designetur? Negatiuè profectò responden-Negatur|fieri tuta|conscientia|posse, quod|in casu|proponitur.

dum, si talis filia Catastrophem istam ignoret;

si autem sciat, suo agere iure potest. Primum

constat ex dictis, quia ad æternam parentum suo-

rum ignorantiam condemnatur. Secundum i-

tem; quia vt diximus, ætatem habet, & quid sibi

expediat potest peruidere. Quòd si tacente pa-

tre res iuridicè probetur, non tenetur testamentoVt credi te-|stamento|debeat.

fidem habere, cùm explorati iuris sit parentum

attestationem in testamento per probationes in

contrarium elidi. Cap. Transmissæ, qui filij sint le-



gitimi; ibi standum est verbo viri, & mulieris, nisi cer-Cap.|Trans-|missæ qui|filij. &c.

tis indiciis, & testibus, tibi constiterit filium esse illo-

rum iuuenem memoratum. Quod ad legitimam

verò attinet, potuit quidem ita disponi, & secre-

tò peragi, inter Soceros, & Generum rerum ista-

rum peritissimum, vt nihil contra filiorum ius in

legitimæ assignatione iniustum misceretur, Se-

natoris vxore melioratâ, non publicè, sed secre-

tò, vt sic nepti æqualis legitima cum legitimis<-P>@@

<-P>filiorum obueniret. Non ergo ex hoc capite

damnanda venit transformatio ista neptis in fi-

liam, sed ex aliis dictis, si ignoratio fuerit diu-

turna.


  144 Nisi fortè tanti æstimetur SenatorisÆstimatie$unclear|famæ quā-|tum in hoc|casu debeat|præualere.

fama, vt videatur omnibus præfatis naturæ iuri-

bus præferenda. Cùm enim illi intentata lis fue-

rit de matrimonio sine licentiâ contracto, & na-

ta ex eo filia, ipseque constanter semel, & ite-

rum se defenderit probationibus in contrarium;

si res tandem detegatur, manifestum fiet contra

veritatem illum militasse, quod in iudice supre-

mo in ordine constituto semper indignum ap-

parebit. Ne ergo periclitetur honor, res secreta

retinetur, nec filiæ ipsi aperitur, quia nec filiæ

adeò fidi potest, ob periculum in eo sexu com-

munibus experientiis comprobatum. Pro quo

Aristophanes apud Stobeum sic ait.


Feminæ|secreti|nesciæ.

At quid interst, siue mulieri

Siue omnibus in foro præconibus narrare?

Quod & de coniunctissimis accipiendum iuxta

firi$unclearniorem propheticum sermonem Michææ 7.Michææ.|7. v. 5.

v. 5. Ab ea, quæ dormit in sinu tuo, custodi claustra

oris tui: vbi D. Hieronymus sic ait: Inter chara

nomina, & sanguinitatis affectus rara est fides. Cha-

ra autem nomina inter consanguineos, filius, &D. Hie-|ron.

filia, frater, & soror præ aliis sunt: sed femineus

præsertim sexus designatus, dum dormientibus

in sinu ea aut infidelitas aut infirmitas exprobra-

tur Hoc ergo in casùs contingentiâ ponderan-

dum; sed non politicè tantùm cùm Christianus

potiùs in negotio conscientiæ debeat respectus

præualere.

  145 Vbi illud addendum, Senatori asserentiEa de qua|agitur vt|credere|debeat di-|centi suam|esse filiam.

talem esse filiam omnino credendum ab eâ, de

qua est quæstio, etiamsi contrarium sit testamen-

to declaratum, quia vt non credatur testamen-

to; ea ratio esse potest, de qua dictum, voluisse

scilicet illos indemnitati Senatoris eiusdem gene-

ri sui consulere officioso mendacio, in quo graue

peccatum non esse, potuerunt bonâ fide existi-

mare. Vt autem Senatori non credatur, nulla

esse ratio potest, tum ob personæ dignitatem;

tum quia nullum ex eo emolumentum reportat,

& quia, vt sibi credatur, irrefragabiles adiiciet

coniecturas. Vnde hîc locum habet decisio Cap.



Transmissæ citata; quia per apertas probationes

testimonium in testamento aliter asserentium in-

firmatur. Vnde & si per testes probetur illam

non esse filiam. Idem dicendum; quia si testibus

in extremo vitæ positis non creditur in hoc casu,

multò minùs est credendum aliis, cùm in rebus

huiusmodi doceat experientia non multum le-

gales esse solitas ciuium depositiones. Pro quibus

non plura.


CAPVT XVII.

De obligatione secreti in Auditoribus

Indicis.




146 PRo illius obseruatione, dum officijIuramen-|tum de se-|creto, quod|emittunt|Auditores|quomodo

possessionem accipiunt, iuramentum

emittunt, vnde manifestum est ad il-

lius custodiam obligari; & quidem sub mortali,

quando negotium, de quo tractatum in con-<-P>

@@0@

@@1@140 Thesauri Indici Titulus IV. Cap. XVII.

<-P>claui aulæ iudicialis est, tale fuerit, vt ex reuela-obliget, &|quòd ali-|quando|non sit sub|mortali|obligatio.

tione eius, vel suffragiorum circa illud, graue

possit inconueniens pullulare. Quando autem

graue, quando vero tale non sit, ex rerum cir-

cumstantiis æstimandum. Si illud adnotemus,

leuitatem non debere iuxta communem æstima-

tionem iudicari: nam quod in communi homi-

num agendi ratione leue esse potest, in eo, de

quo loquimur, debet multoties graue censeri.

Exempli gratiâ: Si quis dicat aliquem in conuer-Notanda|doctrina.

satione priuata amicorum mendacium dixisse,

grauiter non peccat, vt communiter tradunt

Scriptores; si autem de Auditore hoc diceretur,

in dicendâ scilicet sententiâ mendacio vsum, gra-

ue videretur fore peccatum, quia hoc valde illius

opinioni incommodat, & si propalatum sciret,

materia grauis doloris existeret; & hoc quidem

secluso iuramento, quod videtur nouam mate-

riam non concernere, sed obligationem ex se

grauem ita firmare, vt secretum fregisse sacrile-

gium sit, & ita mortale peccatum. Neque enimIuramen-|tum de re|leui, tan-|tùm sub|veniali|obligare.|Sed eam|doctrinam|non bene|applicari in|casu præ-|senti.

videtur dicendum leuia in eo genere, quæ esse

profectò possunt iuxta dicta; addito iuramento

esse venialia sacrilegia, iuxta communem senten-

tiam P. Suarij, & complurium aliorum, quos ad-

ducit & sequitur P. Vincentius Tancredi de Reli-



gione Tract. 4. Disp. 6. Quæst. 1. dicentes iuramen-

tum de re leui non esse mortale; licet alij ab eo-

dem adducti teneant contrarium. Hæc enim do-

ctrina vera est, quando iuramentum cadit supra

leuem materiam: quod in casu nostro non con-

tingit. Togatus enim secreti custodiam iurans,

de materiâ leui non cogitat, sed de graui, quia id

est conforme intentioni legislatoris, dum iura-

mentum emittendum statuit. Sicut enim de mi-

nimis non curat Princeps, vt ea seruanda cum

iuramenti obligatione decernat. Quibus ita con-

stitutis, pro ampliori explicatione

  147 Dico primò, suffragia collegarum re-Assertio 1.|Suffragia|Collegarũ|posse ali-|quando|reuelari.

uelare, non est semper mortale. Id probo: nam

multoties ex reuelatione non sequitur inconue-

niens, quia partes nequeunt contra suffragantes

grauem offensionem incurrere; immò quando-

que etiam ad indignationem temperandam op-

portunum accidet, dum modò in parte contrariâ

nihil simile timeatur. In quodam Indiarum præ-

torio quidam vir non ignobilis litigabat; & ex

Auditoribus vnum sibi putabat aduersum. Ade-

rat cùm subcellia ascenderent, & cùm descen-Narratio-|nes pro illa|opportunè.

dentes, aut post secretum consessum exirent; &

cùm singularia honoris signa exhiberet aliis, vni

illi vix se præbebat vrbanum, à quo nihil sibi

commodum expectabat. Et tamen vnus ille præ-

cipuus erat caussæ talis litigantis defensor. Vnde

Senatores illi hominis mirabantur errorem, &

officia erga se ipsos adeò inæqualiter dispensata.

Si ergo tunc illi aliquis eorum veritatem aperi-

ret, non videtur de iuramenti violatione dam-

nandus; nisi pars collitigans ex eo indignationem

consimilem conceptura crederetur. Simile quid

in Limano hoc prætorio accidit, de quo testari

possum. Auditor enim ex aliâ Audientiâ pro-

motus, quorumdam narratione constanti, Reli-

gioni nostræ rebus putabatur aduersus. Cum-

que in negotio quodam Iudicum discordia fuis-

set, & res eius accessu feliciter terminata; nulli

in mentem venit præfatum dominum fauoris<-P>@@

<-P>quidquam contulisse; & tamen secus acciderat;

testimonio enim collegæ id mihi perspectum,

qui & dicere tutò potuit conscientiæ suæ mode-

ratori, & vt Religio suspicionem illam depone-

ret, quæ, vt dici apud nos solitum, bonum san-

guinem nequit creare.

  148 Dico secundo. Quidquid intra Con-Assertio 2.|Peccari in|eo graui-|ter, si in|Colle ga-|rum cedat|detrimen-|tum.

claue geritur, cuius reuelatio in Auditorum de-

decus cedere potest, non stat sine lethalis culpæ

reatu. Exemplo sit, quod nunc in ore habetur

complurium: Auditorem, inquam, de cuius

integritate communis est vox, & cuius suf-

fragium, iustitiæ suffragium dicitur, à Prorege

grauiter reprehensum; cùm Religiosorum quo-

rumdam negotium satis turbidum ageretur, eò

quòd eorum supremum Prælatum sibi Compa-

trem elegisset in nati nuper filij Baptismo: cùm

tamen non sit credibile eam ob caussam Audi-

torem præfatum iustitiæ limites transgressurum.

Sed erunt, qui aut credent, aut suspicari pote-

runt auditâ reprehensione, temerè ab aliquo pa-

riter considente vulgatâ. Non ergo sine letha-

lis culpæ reatu stabit huiusmodi publicatio, & si-

militer de aliis iudicandum.

  149 Dico tertiò. Senatori frangenti secre-Assertio. 3.|Et sic pec-|cantem|posse à|Prorege|puniri.



Dostları ilə paylaş:
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə