Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə68/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   143

pinquitatem; aliàs quis non videat librum breui

periturum, aut reddendum inutilem. Item, si

dominus rei post illam proiectam tacet, & ne-

que per se, nec per alium illam quærit. Quod vi-

detur ineptum. Quis enim in mare proiicit ali-

quid, vt quærat per se, aut per alium? Cur au-

tem non taceat, qui nullam habet caussam vt lo-

quatur? Nisi dicat rem ab alio proiectam, tacen-

te illo, & non quærente. Sed certè in eo euentu<-P>

@@0@

@@1@184 Thesauri Indici Titulus V. Cap. XIII. & XIV.

<-P>tacere & non quærere, non est argumentum vo-

luntariæ derelictionis, sed impossibilitatis recu-

perandi rem, neque audentis violenti proiecto-

ris se opponere voluntati. Est insuper derelictio-

nis indicium, quando extra tempestatem aliquid

proiicitur. Sed quis ita insaniat? Verùm & id

potest contingere, si quis ex affectu aliquo, qui

cum absolutâ voluntate constet, quidquam pro-

ijciat. Et hæc iuxta Auctorem dictum, qui ea ex

alijs adducit. Licet autem, cùm res statim est pe-Ad rem|moralem|quomodo|conferre|possit præ-|fata do-|ctrina.

ritura, aut in maris profundum abitura, nihil vi-

deatur ad morale negotium, de quo agimus, con-

jectura talis deseruire: nihilominus conferre po-

test propter casum aliquem rarò contingentem,

in quo aut conseruetur quod statim periturum

putabatur, aut ex profundo educatur à pisce ali-

quo ingentis magnitudinis, qui mortuus eiicitur

in littus, & in eius ventre tandem inueniatur.

Quamquam Couarrubias citato §. De legibus, nihil

ita pro derelicto habendum existimat, vt eius

dominus non velit illud vtiliter pro eo expendi:Non esse|obligatio-|nem ex-|pendendi|pro vtilita-|te dereli-|ctoris.

quia si ipse illud inueniret, eximiè gauderet: qui

affectus ostendit, dum possibilis est inuentio,

dominium perseuerare. Sed vt hoc in rebus per-

ditio locum habere possit, negari tamen nequit

quin aliqua pro derelictis habeantur: quia & Iu-

ra, & Doctores ita tradunt, & ipsa experientia

persuadet. Pro bonis autem nauigantium extat

Honorij Secundi luculenta sententia scribentis

Episcopis suffraneis Metropolis Turonensis: &

est Epistola 66. inter alias S. Hildeberti, vbi ita

scribit: Piorum Imperatorum emanauit auctoritas, vtPro domi-|nio retento|circa nau-|fragan-|tium bona|elegans Ho-|norij 2.|sententia.



etiam earum rerum, quæ in tempestate maris, leuan-

dæ nauis caussâ eiiciuntur, non amittatur dominium:

non enim eas aliquis eo animo abi$unclearicit, quod habere no-

lit, sed quo periculum effugere poßit, & qui res ipsas

lucrandi animo abstulerit, furtum committit. Sic ille

iuxta L. Rhod. D. de iactu. Lib. 1. §. finali, & alias.

  107 Dico quintò. Si nauis Regia Indicis the-Assertio 5.|Teneri Re-|gem naui|naufragiũ|passæ suc-|currere,|vbi bona|priuatorũ,|quæ ad eo-|rum domi-|nium spe-|ctant.

sauris onusta naufragium patiatur; quæ tamen

quæratur post tempus aliquod, & in eâ aurum

& argentum ad priuatos spectans inveniatur, illis

reddendum est, deductis expensis. Sic factum in

casûs contingentiâ iudicio supremi Indiarum Se-

natus, vt testatur Dom. Solorzanus in Politicâ

pag. 965. §. Pero como. Vbi tamen Regius Fis-

calis pro parte oppositâ nitebatur, contendens

bona illa habenda pro derelictis. Sed certè con-

tra hoc est ratio vrgens: nam si nauis eo in loco

naufragium passa est vbi inueniri posset, domi-

ni priuati diuitiarum amiserunt eas recuperandi

spem, quia ius habent vt apud Regem agere pos-

sint pro conquisitione: qui sicut tenetur ad ex-

portationem, quandoquidem pro illâ stipendia

congrua reportat, ita & ad conquisitionem.

  108 Si verò nauis priuati alicuius sit, qui ne-Idem di-|cendum,|etsi nauis|non sit Re-|gis, sea|priuatorũ.

queat eam conquirere, neque alij, quorum bo-

na in eadem portabantur: tunc, si Regiâ aucto-

ritate quæratur & inueniatur, maius dubium

esse potest. Nihilominus idem videtur dicen-

dum: nam dum nauis inueniri potest, & diuitiæ

extrahi, non est in earum dominis voluntas de-

relinquendi præsumenda: & in dubio semper in

eorum fauorem præsumendum est, vt cum Na-

uarro, Couarrubia, P. Molina, & aliis docet P.

Fragosus pag. 259. §. Nihilominus. Rex item non

solum ex charitate, sed etiam ex justitiâ tenetur<-P>@@



<-P>damnis talibus adhibere remedium, vt commu-

nis administrator: cùm præsertim in eo suum ne-

gotium agat: ex diuitiis enim inuentis magnum

ipsi emolumentum obueniet: nam deductis ex-

pensis aliquid est prætereà pro conquisitione &

extractione non exiguum recepturus: cui &

bona priuatorum prosunt, ex quibus commer-Eiusdem|obligatio|defendendi|suis sump-|ti bus bona|subaitorum|suo in ma-|ri naui-|gantium.

cio expositis iura non contemnenda soluuntur.

Et quidem cùm damnum ab hostibus imminet,

teneri Regem suis sumptibus subditorum bona

defendere suo in mari nauigantium, commu-

nissima scriptorum sententia est, vt videri potest

apud P. Fragosum Tomo 1. pag. 39. num. 128.

& 129. Est autem ratio eadem de damnis aliis,

quibus potest obuiare. Quia verò extraordina-

rium videtur subsidium, non videtur damnan-

dum si expensæ requirantur in nostro casu. Ad-Et misera-|bilium per-|sonarum.

de & obligationem succurrendi personis misera-

bilibus, de quâ P. Azor. Cap. 7. citato. §. Peccat



item Rex. Si item bonorum istorum domini in

naui naufragium passâ resedissent, deberet abs-

que dubio Rex eisdem succurrere, vt à periculo

immunes redderentur. Ergo & bonorum debet

curam gerere, quia illius obligatio ad omnia se

extendit. Iuxta quæ fit bonorum talium domi-

nium apud eosdem conseruari, cùm debeant me-

rito de Regis prouidentiâ auxilium opportunum

expectare.


CAPVT XIV.

De emolumentis Regiis ex bonis

Ecclesiasticis.




109 AGit de illis Dom. Solorzanus va-

riis in locis, & quæ ad illa pertinentDe iustifi-|catione|duorum|Noueno-|rum.

in summam redigit Lib. 6. Politicæ

Cap. 7. & D. Gaspar de Escalona in Gazophylacio

Lib. 2. Parte 2. Cap. 32. Habet ergo Rex duos

Nouenos ex decimarum grossa, de quorum iu-

stificatione egimus Titulo 2. num. 50. & seqq. Vt

autem clarior appareat, ex rescripto comproban-

da est Philippi Secundi die 17. Iulij Ann. 1512.

Peruuiano Proregi D. Francisco à Toleto trans-

misso, in quo sic scribit: Y porque, como sabeis,Rescriptum|Regium|pro illis.

conforme à las Concesiones de los Sumos Pontifices, y à

nuestro Patronazgo, nos pertenecen los dichos dos No-

uenos de los diezmos de los Obispados de esas partes &c.

Quod ergo Rex ita testatur, non potest sine illius

auctoritatis iniuriâ in dubium reuocari. Subdit

autem Nouenos dictos à Regiis Officialibus exi-

gendos, nolens circa eos à iurisdictione Eccle-

siasticâ dependere; vnde & circa hoc in Regiis

Audientiis Prouisiones expediuntur, vt œcono-

mi Ecclesiarum, qui laici esse debent, ad solu-

tionem huiusmodi compellantur. Quomodo au-

tem caussa ista, quæ spiritualis est, per iudices

possit laicos agitari, dictum citato Titulo num. 66.

Vbi cùm probabiliter in eo procedatur, non est

negotium istud premendum nimis, ne nimis e-

mungendo, sanguis eliciatur, vtinam Reges ad

omnia, quæ agunt, probabiles haberent opinio-

nes, eas scilicet, quas Scriptores pij & docti sine

blandiendi studio complectuntur. Officiales er-Regiorum|Officialiũ|circa illos|obligatio.

go Regij, de quibus nobis sermo, circa hoc debẽt

esse soliciti ratione muneris, & quidquid eorum<-P>

@@0@

@@1@De Ecclesiasticis bonis quæ Regi emolumenta. 185

<-P>incuria deperierit, soluendum ex integro. Depe-

rire autem dicendum est; quod ab œconomo

non exigitur ob respectum aliquem, licèt pius

ipsis videatur. Cùm enim Rex fundatam intentio-

nem habeat, nō illis circa hoc arbitrium relinqui-

tur, sed nudum ministerium demandatur.

  110 Habet prætereà Rex portionem deci-Fructus|vacantiũ|Ecclesiarũ|in earum|debent vti-|litatem ex-|pendi.

malem, quæ Prælatis Ecclesiarum respondet,

cùm illæ vacant. Et quod ad jus commune atti-

net, controuersæ quæstionis est ad quem fructus

isti pertineant, de quo multi multa, & præ aliis

Dom. Solorzanus Tomo 2. lib. 3. cap. 12. num. 19.



& seqq. & in Politicâ pag. 596. & seqq. vbi Aucto-

res congerit de eodem disserentes; & mihi qui-

dem attentâ Iuris Canonici dispositione ita vide-

tur dicendum, vt redditus tales in Ecclesiæ de-

beant vtilitatem expendi: sic enim accipiendum,

quod dicitur in Cap. Quia sæpè, de electione in 6.Cap. Quia|sæpè, &|Cap. Præ-|senti, ex-|plicata.



Quæ in vtilitatem dictarum Ecclesiarum expendi, vel

futuris debent successoribus fideliter reseruari. Et Cap.

Præsenti, de officio Ordinarij. Ibidem: Quæ vel in

vtilitatem Ecclesiæ, vel futuris debent successoribus fide-

liter reseruari. Ex hoc enim habetur posse in vti-

litatem Ecclesiarum expendi: ergo si nihil reser-

uetur successoribus, nulla illis irrogatur iniuria.

Vnde planum habetur nullum successoribus jus

ad redditus istos conuenire. Cùm ergo decerni-

tur posse illos successoribus reseruari, mens Pon-

tificum est, id faciendum, vt ipsi, quod non est à

reseruantibus factum, studeant adimplere. Cur

enim illis detur id, ad quod non habent jus, &

in vtilitatem potuit Ecclesiæ conferri, vt liberè

possint distribuere, & in proprias conuertere

subuentiones? Vnde nec congruit sententia eo-

rum, qui dicunt diuidenda illa bona inter Eccle-

siam & Prælatum æquis partibus; juxta Iura si-

quidem non loquuntur, licèt rationabili aliàs lo-

quantur arbitrio.

  111 Erit autem illud magis Iuri conforme,Quomodo|stet succes-|soribus in-|tegrè reser-|uandos.

si quis dicat redditus istos posse successoribus re-

seruari, non tantùm pro medietate, sed etiam ex

integro, vt pro arbitrio distribuant, dummodo id

sit in caussas pias intra diœcesim: quod enim sic

expenditur, dici potest aliquo modo in Ecclesiæ

vtilitatem expendi, cuius membra viua sunt fide-

les. Vel si genus aliud pij operis sit, quod non ad

subueniendum indigentibus, sed ad Dei cultum

spectet, vbicumque illud, dummodo intra diœce-

sim, vt dixi, satis apparet ad vtilitatem Ecclesiæ

pertinere. Quod quidem juxta mentem sacri

Legislatoris esse, ex ipsius apparet verbis, citato

in Cap. Quia sæpè: sic enim ibi: Nos ipsorum



ausus reprimere, & indemnitatibus Ecclesiarum præca-Cap. Quia|sæpè.

uere volentes, &c. Vbi non Prælatorum indem-

nitatibus, sed Ecclesiarum tantùm attenditur:

cùm tamen præmissum esset bona in Ecclesia-

rum vtilitatem expendenda, aut successoribus re-

seruanda: ergo quia successores in Ecclesiarum

debent vtilitatem expendere. Vnde cùm grauis-

simi & sapientissimi viri censuerint non posse

Regem nostrum redditus vacantium in Indiis vt

proprios vendicare, sed in eorum applicationeEx Regia|dispositione|firmatum.

debere Iuris Canonici dispositionem amplecti,

aliis oppositum opinantibus, de quo inferiùs: eo-

rumque fuerit prælata sententia, & juxta eam

tertia pars vacanti Ecclesiæ designata; non ita

Ecclesia in rigore sumpta est, vt ad fabricam Ca-<-P>@@



<-P>thedralis, aut ad alia eidem congrua, fuerit arcta-

ta designatio; vnde in vsus pios plerumque ce-

dit, pro quibus rationes solent vrgentiores oc-

currere, quàm pro Cathedralium statu promo-

uendo. Pro quibus videri potest Dom. Solor-

zanus suprà, num. 53. & seqq. Qui in specie posi-

tionis nostræ, num. 82. arbitrium Regium prædi-

ctum justius futurum asserit cum eâ moderatio-

ne, vt primo loco necessitatibus Indorum & In-

diarum subueniatur, ex quorum Prouinciis pe-

cuniæ istæ redditusue procedunt, argumento

L. Præses. C. de seruit, & aqua. Indis ergo & In-Indis priùs|subuenien-|dum &|Indijs,

diis ex decimis subuenire, juxta dispositionem

Iuris Canonici est, juxta quod debent in Eccle-

siæ vtilitatem expendi. Et ita id est etiam gene-

raliter asserendum. Si qui autem Textus sunt,

videndi apud Dom. Solorzanus Lib. 3. cap. 11.



num. 5. & cap. 12. num. 19. juxta quos ad succes-

sores videntur redditus isti spectare, exponendi

sunt ita vt non aduersentur adductis, sed juxta

datam explicationem: quòd scilicet reseruentur

in Ecclesiæ vtilitatem expendendi sub prædictâ

disiunctione. Nam Textus tales aut priores

sunt adductis ex Sexto, & ita per istos ex-

ponendi, quibus vt posterioribus potiùs stan-

dum. L. Non est nouum 26. cum sequenti. D. de le-

gibus. Vbi scribentes, aut posteriores: & simi-

liter intelligendi juxta illos, ne legum correctio,

quæ odiosa esse solet, admittatur. Vt est rece-

ptissima doctrina juxta L. Præcipimus. C. de appella-



tion. Pro quâ, sicut & pro priori, Auctores, præ-

sertim Societatis, agentes de Legibus, & Pater

Sancius Lib. 2. de Matrimonio Disp. 24. n. 6.

  112 Quidquid autem de hoc sit, in Hispa-Specialis in|Hispaniâ|& Indijs|dispositio,|Regia au-|ctoritate.

niâ aliter se res habet, in quâ Pontifex redditus

dictos, sicut & spolia alia, suæ Cameræ applica-

tos per Collectores colligit; idque jure suo, quia

illorum est dominus. In Indiis autem ad Regem

spectant quantùm ad eorum administrationem;

qui ex illis tres partes conficiens, vnam successori

tribuit pro sumptibus in expeditione Bullarum,

Pontificiis ornamentis, & itinere faciendis:

aliam Ecclesiis pro necessariis ad diuinum cul-

tum: tertiam in opera pia sibi reseruat. Vbi non

pauci nec indocti contendunt redditus dictos,

cùm decimales sint, ad Regem pertinere: licèt

enim decimas sibi ab Apostolicâ Sede concessas,

in Ecclesias retulerit; non videtur tamen relatio

ista ad vacantium redditus iuxta eorum intentio-

nem extendi; quia vt extendi intelligamus nul-

lum est vrgens fundamentum; vt allegationes

continent, quas adducit Dom. Solorzanus Cap.

12. citato, nnm. 36. & seqq. Quibus tamen non

obstantibus Rex noster contrariam est, vt dixi-

mus, sententiam amplexus, & distributio dicta

per tertias partes obseruanda vlteriùs est, iuxta

pium eius & religiosum imperium.

  113 Sed non videtur in tali dispositione Iu-Vnde iusti-|ficari possit,|cùm ad Ec-|clesiasticos|tantùm vi-|deatur|Prælatos|pertinere.

ris Canonici dispositionibus plenè stari, iuxta

quod distributio dicta nullo modo ad laicos

Principes spectat, sed ad Ecclesiæ Prælatos. Pro

quo specialiter est Cap. Relatum 2. de Testamentis,

& ex generali exemptione constat, iuxta quam

Ecclesiastica bona, sicut & personæ, Ecclesiastici

fori sunt, & ita in eorum administratione nequit

se laica potestas immiscere. Pro quo præsertim

est celebre. Cap. Ecclesiæsanctæ Mariæ, de Con-<-P>

@@0@

@@1@186 Thesauri Indici Titulus V. Cap. XV.

<-P>stitutionibus. Vbi sic dicitur: Nos attendentesCap. Ec-|clesiæ, S.|MARIÆ.

quòd laicis (etiam Religiosis) super Ecclesiis, & personis

Ecclesiasticis nulla sit attributa facultas, &c. Vbi Ec-

clesiæ nomine bona ad Ecclesiam spectantia

comprehendi constat ex Cap. Cùm laicis, de rebusCap. Cùm|laicis.

Ecclesiæ non alienandis, vbi idem, & eisdem ferè

verbis statuitur, illis inquam: Cùm laicis (quamuis

Religiosis) disponendi de rebus Ecclesiæ nulla sit attribu-

ta potestas: quos obsequendi manet neceßitas, non au-

ctoritas imperandi. Sic ibi.

  114 Cùm ergo hæc ita se habeant, non vi-Neque pri-|uilegium|pro eo vllũ|speciale.

detur quomodo Rex noster, Canonici iuris au-

ctoritate reueritâ, & retentâ obseruatione, admi-

nistrationem dictam sibi possit arrogare. Pro quo

nec speciale allegari potest priuilegium; quia

circa hoc Pontifices minimè affecti comperiun-

tur; cùm sæpiùs tentauerint Collectores in In-

dias mittere, quales in Hispaniâ habent. De quo

Dom. Solorzanus Cap. 11. citato, num. 26. Et id

sanè ostendit quàm alieni sint à priuilegij huius-

modi concessione. Dicendum ergo videtur circa

administrationem dictam Reges nostros Alexan-

dri Sexti se concessione tueri, dum decimas illis

donauit: & licèt eas Ecclesiis redonauerint, quo-Ad Alexā-|dri 6. con-|cessionem|reuocandũ.

ad illas tamen, de quibus agimus, in ipsarum va-

catione aliquale jus retinendum censuisse: non vt

quidquam sibi acquirant; sed vt securè, conue-

nienter, & opportunè distribuant. Iuris ergo

Pontificij dispositio quoad substantiam seruatur,

quod, vt vidimus num. 111. præsertim intendit

Ecclesiarum indemnitatibus præcauere: quod quidem

egregiè præstatur: non verò quoad modum. Li-

cèt autem Pontifices Alexandri successores no-

uum circa hoc priuilegium non inueniantur con-

cessisse; immò & plures, vt vidimus, contrarium

attentarint: quia tamen Alexandri priuilegiũ non

abrogarunt, eo Reges nostri quoad hoc possunt

verosimili opinatione gaudere. In quo quidem o-

stendere volunt nullo ad talẽ agendi modum pro-

priæ vtilitatis respectu moueri; sed eo ipso, quem

Pontifices Iuris Canonici auctores in suis decisio-

nibus præseferunt; quòd scilicet vacantis Eccle-

siæ redditus contra multorum ausus, ex auaritiæ

stimulatione conceptos, in bonum Ecclesiæ ser-

uentur, & vtiliter expendantur. Et hæc quoad

prædictam administrationem.

  115 Extant etiam plures Regiæ Schedulæ,Ne Religio-|si noua|prædia ac-|quirant vt|Regijs sche-|dulis ca-|ueatur.

quas in particulari commemorat D. Gaspar de

Escalona in Gazophylacio Lib. 2. Parte 2. cap. 33.

§. 2. num. 9. quibus cauetur ne Religiosi noua

acquirant prædia: non quidem circa hoc au-

ctoritatiue quidquam disponendo; sed jubendo

vt supremi Magistratus industriè hoc & solerter

impedire curent non vi, sed industriâ: eò quòd

nouorum prædiorum acquisitione decimæ, &

consequenter Regij Noueni valde imminuti vi-

deantur. In quo quidem Rex noster grauem est

passus deceptionem. Decimæ namque, & con-

sequenter Noueni, in aliquibus Ecclesiis & in

Limanâ omnium maximâ, his annis nimium

quantùm excreuerunt. Quòd si alicubi imminu-Ingens in|prædicta|cautione|deceptio.

tio est aliqua deprehensa, non ex Religionum

augmentis, sed ex aliis caussis est accidisse com-

pertum. Ecce coram Deo, quia non mentior. Quod

cùm & Regiis Ministris constare possit, pecca-

bunt equidem grauiter, si id quod Religiosis

beneficio Iuris communis, Pontificiâ benefi-<-P>@@

<-P>centiâ, & Regum etiam nostrorum Bullas A-

postolicas in Regio Indiarum Consilio Regi-

stratas amplectentium auctoritate competit, stu-

deant modis quibuslibet offuscare. Quos obsequen-



di manet neceßitas, non auctoritas imperandi. Ex

Cap. Ecclesiæ. & Cap. Cùm laicis, iam citatis: &

sanè expediret ampliùs, vt Reges nostri ex reddi-Illis ex va-|cantibus|aliqua me-|ritò consi-|gnanda.

tibus Ecclesiarum vacantium, quos, vt vidimus,

in Ecclesiæ vtilitatem expendunt, portionem ali-

quam Religiosis cœtibus graues patientibus ne-

cessitates, consignarent. Hoc enim opus pium,

& maximè pium est: vnde in Iure expressum, vt

bona ad Ecclesiam spectantia Religiosis valeant

applicari. Sic enim habetur in Cap. Relatum 2.Cap. Re-|latum 2.

iam citato, ibi: Licèt autem mobilia per Ecclesiam ac-

quisita (id est intuitu Ecclesiæ) de jure in alios pro

morientis arbitrio transferri non possunt: consuetudi-

nis tamen non est improbandæ, vt de his, pauperibus &

Religiosis locis, & illis, qui viuenti seruierunt, siue con-

sanguinei sint siue alij, aliqua juxta seruitij meritum

conferantur. Sic Alexander Tertius. Diaboli au-

tem fieri videtur inuidiâ, vt in huiusmodi largitio-

nibus Religiosæ domus in Indiis consistentes

prætereantur, vt sic indigentiâ crescente, Religio-

sa disciplina marcescat, sintque Religiosi ad pro-

pagandam fidem, & exempli ædificatione rem

Christianam promouendam, minùs quàm esse

oporteat efficaces.




CAPVT XV.


Dostları ilə paylaş:
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə