Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə64/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   60   61   62   63   64   65   66   67   ...   143

lici sibi thesauros reseruare.

  55 Contra Bañez autem est ratio ex ipsiusBañez suâ|doctrinâ|impugna-|tus, vt o-|bligatio in|conscientiæ|sit.

doctrinâ desumpta. Nam iuxta ipsum, inueniens

thesaurum in fundo alieno tenetur ex iustitiâ

commutatiuâ dimidiam partem reddere domino,

vnde & Regi quando in eius fundo inuentio ac-

cidit: sic decisum l. 47. Tit. 28. Part. 13. Tunc

sic. Quòd partes iste thesauri ad hos vel illos per-

tineant, vt obligatio conscientiæ resultet, ex dis-

positione legis pendet, iuxta quam vni aufertur,

& alteri confertur: & tamen in prædictâ lege

non est declaratum in conscientia obligare: er-

go similiter cùm lex partem fisco applicat, obli-

gatio in conscientiâ resultat, licet id non habea-

tur expressum. Patet illatio: quia ratio est ea-

dem. Et prætereà. Quia Rex non debet esse pe-

ioris conditionis: neque vllum iudicium in lege

ipsâ est, vnde id colligi possit. Si dicas esse per

modum tributi. Instari manifestè potest: nam &

dari tributum aliquod potest, cuius solutio in

conscientiâ obliget. Videantur dicta Titulo 1.



num. 170. & tale hoc esse ratio adducta demon-

strat, si tributum est: quandoquidem Rex ex eo

quòd tributum esse voluerit, noluit deteriorem

suam reddere conditionem, quàm si partem illam

alteri applicandam decreuisset.

  56 Licet autem pro medietate Regi red-Medieta-|tem Regi|reddendam|non est cer-|tum, ob|diuersas|sententias,|& praxes.

denda præfatum rescriptum extet, non videtur

constans circa hoc praxis, sicut nec sententia.

Vnde Dom. Solorzanus Tomo 2. Lib. 5. num. 37.

ait quintam partem reddendam tantùm: & quia

metalla inuenta conflanda sunt, inde quinta alia

pars deducenda est: quod tamen expressum lege

aliquâ non habetur, licet ex Regiis schedulis col-

ligi videatur, vt iam olim Matienzus obseruauit

in manu scripto Tractatu. In Politicâ autem pag.

957. §. Y en esta, affirmat in detectionibus,

registris, & manifestationibus, quæ ordinariè

fiunt, dictam ordinationem, quâ medietas præ-

scribitur, obseruari; quamuis frequentiùs sola

quinta pars soleat, sicut in metallorum manife-

statione, persolui. Iuxta hæc ergo lex non vi-

detur vltra quintum obligare in conscientiâ; li-

cet arbitrio Officialium alia quandoque disposi-

tio minùs inuentoribus fauorabilis obseruetur.

Ad quod quidem circumstantiæ conducere pos-

sunt: & vt grauiter in hoc non peccent, vtilita-

tem Regij patrimonij non debent negligere, cùm

ad fidele ministerium ex officio, & Regiâ confi-

dentia teneantur, vt dictum sæpiùs.

  57 Secundò. In prædictâ Ordinatione sta-Ex quibus|Regi tri-|buenda.|medietas.

tuitur vt dicta medietas Regi soluatur ex omni-

bus pretiosis, auro scilicet, argento, vnionibus,

& lapidibus pretiosis, in sepulcris Indorum, ac

locis aliis superstitiosè ab eisdem dispositis. Ex

quo videtur colligi licitum esse sepulchra scrutari,

& corpora mortuorum extrahere, quod tamenSepulchra|Indorum|an ea de|caussa|scrutari|liceat.

aliàs illicitum comprobatur per l. 3. de sepulc. vio-

lat. & L. item 3. C. de Episcop. Audient. & Cap.

Sicut, de Iudæis. Et in casu nostro per Concilium

Limense secundum sub pœna excommunica-

tionis prohibens sepulcra Indorum demoliri.

Pro quo & pugnat Episcopus Chiapensis, addu-

ctus à Dom. Solorzano suprà num. 40. vbi con-<-P>

@@0@

@@1@Circa inuenientes Thesauros quæ obligatio. 173

<-P>tendit quidquid in his sepulchris inuentum fue-

rit, Indorum sepultorum hæredibus, vel commu-

nitatibus applicandum. Ipse tamen Dom. Solor-

zanus resoluit contrarium num. 41. & seqq. & in

Politicâ Pag. 957. vbi ex Antonio de Herrera in

Historia generali Indiarum Decade 5. lib. 5. cap. 8. te-

statur circa hoc magnas fuisse sessiones & consul-Affirmati-|na respon-|sio.

tationes: & iis præmissis legem pronuntiatam.

& certè secluso scandalo, aut alio extrinseco in-

conuenienti, non apparet cur hoc fieri nequeat.

Regula enim est omni æquitati conformis, vt

quod tibi prodest & alteri non nocet, nequeat

impediri. In casu autem dicto diuitiæ in sepul-

chris Indorum asseruatæ, quorum domini peni-

tus ignorantur, nihil mortuis prosunt, & ex ea-

rum ablatione nullum patiuntur detrimentum:

ac prætereà viuis valdè prodesse possunt, vt con-

stat: ergo non potest earum extractio penitus

prohiberi.

  58 Dices inhumanum videri corpora mor-Obiectio ex|obligatione|sub mortali|humandi|corpora.

tuorum extrahi, & iniuriosè tractari. Cùm enim

quis teneatur sub mortali mortuum sepelire,

quando deest, qui id facere velit aut possit, vt

tradit cum aliis Bassæus V. Sepultura num. 1. licèt

non benè citet Patrem Sà, eodem verbo vbi de eo

nihil. Cùm inquam ad id teneatur, quia est cha-

ritatis, & misericordiæ opus vltimo loco inter

corporalia numeratum, vrgens in extremâ neces-

sitate: consequenter dicendum est similem sub-

esse non exhumandi obligationem, & decenter

tractandi illa. Et ex hac consideratione Decre-

talis citata processit, in quâ Clemens Tertius itaEt ex pro-|hibitione|Canonica.

loquitur: Ad hoc malorum hominum prauitati &



auaritiæ obuiantes, decernimus vt nemo cæmeterium

Iudæorum mutilare aut inuadere audeat, siue obtentuCap. Sicut,|de Iudæis.

pecuniæ corpora humata effodere. Sic ille, qui statim

pœnam ferendam apponit aut infamiæ & priua-

tionis officij, aut excommunicationis.

  59 Sed hæc non videntur vrgere: nam licètFit illi sa-|tis, ratione|magnæ|vtilitatis.

inhumanum videatur mortuorum corpora iniu-

riosè tractare; sunt tamen causæ plures, propter

quas exhumari possint, vt communiter fatentur

Auctores. Vide citatum alios afferentem: ergo

& ratione magnæ vtilitatis, qualis in detectione

thesauri deprehenditur. Vnde nequit occurri in

eo auaritiæ prauitatem admisceri à Pontifice con-

demnatam. Non enim auaritia est malorum ho-

minum propria, ob vtilitatem aliquam non vul-

garem mortua corpora loco mouere, statim se-

pulturæ reddenda, & terrâ superiectâ operienda:

quod Concilium Limense tantùm videtur præ-Concilium|Limense|quid præ-|cipiat.

cepisse, vt ex verborum tenore colligitur. Sic

enim illud: Y asi desen terrados los dexare, à que



perros y aues los coman. Quæ explicatio potest

etiam Decretali allatæ accommodari. Et illa

quidem de Iudæis tantùm agit, non de Paganis:Decretalis|sicut, de|Iudæis ex-|plicatio.

nec de Iudæis omnibus, sed de iis, qui cæmete-

rium habent, & à Christianis in suis viuere Sy-

nagogis permittuntur: & verò cùm Iudæi non so-

leant cum diuitiis sepeliri; si quis sepulchra eo-

rum effodiat, supellectilis alicuius videtur cupidi-

tate moueri, vt ex eâ pecuniolam aliquam aucu-

petur. Quod quidem iniquum videtur & inhu-

manum; vnde & illud directè potuit Pontifex

prohibere.


@@

§. II.

Duo alia. Vbi specialiter de inuentis in

locis sacris.



60 TErtiò, ordinatio dicta de locis etiamOrdinatio|circa loca|Religiosa|vt statuere|queat.

Religiosis statuit verbis illis, Y lugares



Religiosos. Hoc autem videtur difficile: nam cùm

loca Religiosa sint à jurisdictione Principum sæ-

culariũ exempta, nihil possunt illi, quod ipsis dire-

ctè incōmodet, suis legibus stabilire: quæ est om-

nium Catholicorum scriptorum doctrina Iure

Canonico comprobata, & à Ciuili suis etiam legi-

bus communita. Ordinatio autem prædicta valdè

contraria est locis sacris & Religiosis, vt constat;

cùm priuet illa adeò ingenti emolumento. IdeòThesaurũ|huiusmodi|pro medie-|tate ad Ec-|clesiam per-|tinere, mul-|torum est|sententia.

thesaurum in loco sacro repertum pro medietate,

quæ aliàs erat applicanda Fisco, ad Ecclesiam

pertinere, ad Prælatos inquam, & communita-

tem cum Capitulo, si Capitulum habeat, vel alio

modo loci Religiosi cum dominio administratio-

nem: pro aliâ autem medietate ad inuentorem:

tenent Doctores quamplures, quos adducit

Amaza à Dianâ citatus Tractat. 5. Resolut. 11. qui

prætereà pro eodem allegat P. Filliucium, Ioan-

nem Viggers, Villalobos, & Megalam, quos &

sequitur. Et idem amplectuntur Cardinalis Lugo



Disputat. 6. num. 116. & 117. qui & adducit P.

Lessium, P. Vasquez, & P. Turrianum, Bassæus



V. Dominium 2. num. 11. Bonacina Disput. 1. de

Restitutione Quæst. 3. Puncto 6. num. 5. P. Molina

Disput. 56. §. Dubium, citans Couarruuiam, An-

tonium Gomez, Angelum, & Siluestrum, P. Fra-

gosus Tomo 1. pag. 266. §. Secunda propositio. P.

Dicastillus Lib. 2. de Iustitia & Iure Tract. 2. Disput.

9. num. 414. P. Gaspar Hurtadus Disput. 1. de Iure,

Difficult. 35. §. Secundò est. Qui tamen cum Co-Locus sacer|sitne ali-|cuius.

uarruuia, & P. Vasquez, id supponit quod alij ex

citatis vt in plurimùm negant: ait enim locum

sacrum, in quo inueniri thesaurus potest, nullius

esse domini, vt regulariter accidit: cùm tamen

alij dicant vix inueniri locum sacrum, qui non sit

sub speciali alicuius dominio: ex quo colligunt

regulariter loquendo dimidium ad Ecclesiam

pertinere: si enim locus sacer sub nullius domi-

nio sit, totus thesaurus est inuentoris, juxta §.



Thesauros Instit. de rerum diuisione. Et Couarruuias

quidem loca sacra nullius esse quoad dominium

affirmat in Regula Peccatum, Parte 3. §. 2. num. 3.

& probat ex §. Nullius, Instit. de rerum diuisione,

vbi sic statuit Imperator: Nullius autem sunt res

sacræ, & Religiosæ, & sanctæ: quod enim diuinijuris

est, id nullius in bonis est. Nihilominùs affirmat

etiam §. Sed apud nos, thesaurum in loco Reli-

gioso ac sacro inuentum, pro eâ parte ad Eccle-

siam, eiusque Prælatum pertinere, pro quâ ad

priuatum, qui dominus illius loci fuisset, omnino

ex legibus deferendus esset: juxta leges inquam

juris communis: nam juxta leges Partitarum

aliter videtur sentire §. seqq. statuens thesaurum

vbilibet repertum ad Regem pertinere, quintâ

tantùm parte inuentori traditâ.

  61 Sed sunt qui aliter sentiant: Fisco enim,Ad Fiscum|medietatẽ|spectare a-|liorum opi-|nio.

& non Ecclesiæ dimidiam partem tribuendam

contendunt Iurisperiti quidam apud Dianam su-

prà Et negari nequit quin id magnum habeat

in Ciuili jure fundamentum: sic enim statuitur<-P>

@@0@

@@1@174 Thesauri Indici Titulus V. Cap. IX.



<-P>in Cap. vnico. Quæsint Regalia, in fine. Et L. 3. §.

penultimo, D. de jure Fisci. Nisi fortè qui inuenit,

sit Ecclesiasticus: tunc enim dimidiam partem

habebit Ecclesia, quæ scilicet inuentori respon-

det: juxta Cap. Excommunicamus. §. Damnati, de

hæreticis. Vbi licèt non decidatur, argumentum

tamen ad id asserendum exhibetur; vbi & potest

singularis quæstio moueri: quid si Clericus in-

ueniens ad illam non pertineat Ecclesiam: tuncSpecialis|difficultas.

enim illi non videtur acquirere: & prætereà

eò quòd Clericus sit, non debet inuentoris ju-

re priuari. Quod quidem ita videtur asseren-

dum.


  62 Aliter Caramuel in Theologiâ morali, n. 308.Esse totali-|ter inuen-|toris qui|censeant.

vbi ait thesaurum inuentum in loco sacro esse in-

uentoris. Et probat: quia nullo jure potest ad Ec-

clesiam vel secundum se totum, vel secundùm

partem pertinere. Iure enim naturæ inuentoris

est; quia est illius moralis productor, cùm faciet

in hominum vsus venire, qui dum lateret, per-

inde erat, acsi non esset. Iure Institutæ nulla

pars Ecclesiæ assignatur, & Cæsarium non mu-

tat bonorum Ecclesiasticorum naturam, vt scili-

cet (sic enim videtur explicandum) Ecclesia-

stica reddat, quæ ex se talia non sunt. Ius autem

Hispaniæ, si receptum est, quadrantem inuentori,

tres Regi adscribit: Canonicum nihil de thesauris

disponit: præter jura autem prædicta nullum a-

liud excogitari potest, ex quo possit Ecclesia

medietatem thesauri vendicare: erit ergo totus

inuentoris. Sic ille Philosophatur, antequàm id

tradiderat Pharaonius Tractat. 2. Seßione 8. Appen-

dicis, Casu 1.

  63 Iuxta quæ satis apparet quàm sit res istaResolutio|cum proba-|bilitate cir-|ca medie-|tatem Ec-|clesiæ, aut|Regi præ-|bendam.

perplexa, cùm aliàs in jure ipso ciuili antinomia

inueniatur; quam licet Doctores aliqui amoliri

conentur, vix tamen quidquam dicunt, quod

satisfaciat rem non leuiter contemplanti. Cùm

ergo non sit perspicuum pro Indiis aliquid circa

hoc à Regibus Catholicis innouatum, valdè pro-

babile videtur thesauros quoad dimidium ad Ec-

clesias pertinere, & ita retineri illud in foro con-

scientiæ posse. Vt autem jus Regis possit etiamPro Rege|quid spe-|cialiter fa-|ciat.

probabiliter fundari, ad donationem est Pontifi-

ciam, sicut in mineralibus etiam diximus, recur-

rendum. Cùm enim terræ omnes & dominia

tradita sint, potuerunt Reges in omnibus illis

thesauros sibi appropriare; & ita cùm posteà in

quocumque fuerint solo reperti, sine alicuius in-

iuriâ ad se trahere, siue profanus locus fuerit siue

sacer; quia cum eo onere ad quemcumque transi-

vit; sicut transeunt prædia censualia, hypothecæ

subiecta & modis aliis onerata. Hanc autem

fuisse eorum voluntatem leges ipsæ manifestant,

quas ita debemus accipere, vt Catholicos Reges

deceant, & ita meliori modo, ac juxta meliorem

sensum conditas & promulgatas. Pro quo est

optima admonitio apud P. Molinam Disp. 176.

§. Tertio, causæ.

  64 Quartò. Nulli est licitum, id lege pro-Prohibitio|non quæ-|rendi in|proprio fun-|do, non li-|gat in con-|scientiâ,

hibente, de quo D. Gaspar de Escalona in Gazo-

phylacio Regio Perun$uncleariano pag. 126. num. 3. sine re-

gistro in proprio fundo thesaurum quærere: sed

legem huiusmodi non obligare in conscientiâ ex

ratione ipsius ostenditur; quia scilicet sine regi-

stro nequeunt quæ ad Regem spectant sufficien-

ter prouideri. Est ergo lex in præsumptione fun-<-P>@@



<-P>data: vnde si Regi sua jura reddantur, nihil con-

tra illius mentem perpetratur. Si autem non red-

dantur, ex eo erit fortè peccatum juxta dicta, non

ex legis violatione.




§. III.

Vlteriores resolutiones de Visitatoribus

Ecclesiasticis, & inuentis in-

dustriâ diaboli.



65 QVintò, Visitatores Ecclesiastici nul-Visitatores|Ecclesiasti-|cos in the-|sauris nul-|lam habere|partem, nisi|inueniant|ipsi ex in-|dustria.

lam habent partem in thesauris, quæ

in delubris Indorum reperiuntur: quibus tamen

congruum aliquod præmium poterit, si Rex an-

nuerit, exhiberi. Sed certè si Visitatores tales

suâ industriâ thesauros inuenerint, non videntur

fraudandi præmio inuentoribus assignato. Quòd

si pœna est, eò quòd auctoritate ad bonum spiri-

tuale sibi concessâ abutantur, imponenda, non

potest à laicâ illis potestate decerni, ob priuile-

gium exemptionis: videtur ergo lex in eo casu lo-

qui, quo Visitatores delubra Indorum scrutantes,

vt idola extrahant, diuitias aliquas deprehende-

rint; tunc enim præmium non merentur inuen-

toribus designatum: & ita indicat rescriptum Re-

gium, de quo Dom. Solorzanus in Politicâ Pag.

958. in quo sic dicitur; Sin embargo que las Iglesias

pretendan ser suyo loque se ha hallado en adoratorios, y

santuarios, sin descubridos, &c. Dari ergo potest in-

uentio thesauri sine industriâ detectoris: & vbi

Visitatores Ecclesiastici tales sunt, nequeunt in

illis partem habere vllam, sicut non haberent

laici, qui modo simili reperirent. Si ergo Visita-

tor sit detector ex industriâ speciali, præmium

detectoris habebit: si aliud agens, non ita. Vbi

pœnalis dispositio non est, sed in id tendens, vt

Visitator non habeat laboris præmium, quod

reipsa non meretur. In eo ergo casu thesaurus

ex integro Regi cedet, sic lege disponente. Licèt

enim leges Cæsareæ circa inuenientes fortuitò

valdè fauorabiles inueniantur, in Hispaniâ illæ

locum non habent, & multò minùs in Indiis,

quæ magis peculiaribus legibus gubernantur.

  66 Sextò. Ordinatio illa generaliter loqui-Thesauros|arte Dia-|boli acqui-|sitos posse|retineri tu-|tâ conscien-|tiâ qui af-|firmant.

tur de omni auro, argento &c. Vnde quæstio

oritur quæ pro Indiis videtur specialiter agitan-

da, in quibus Indi cum diabolo solent frequens

habere colloquium; vnde & contingere potest

diuitias aliquas occultas eisdem detegere, & eos

forsitan Europæis. An scilicet tunc in iis, qui

modum inuentionis norunt, & fortè in eo, quod

tamen rarum erit, partem aliquam habuerunt,

possint quod inuentum est, tutâ conscientiâ re-

tinere. In quo quidem est sententiarum varietas.

Plures enim affirmant, ex quibus sunt Nauarrus

in Manuali Cap. 17. n. 176. Gutierrez de Tutelis 3. p.



cap. 26. & Lib. 4. p. 1. q. 36. Megala p. 2. lib. 2. c. 4. q. 2.

n. 14. Villalobos Tomo 2. Tract. 10. diffic. 20. n. 7.

Malderus de Iustitia Tract. 1. cap. 7. dub. 1. Ioannes

Viggers de Iustitia, tract. 1. cap. 4. dub. 8. Trullench

in Decalogum Tom. 2. lib. 7. c. 2. dub. 8. n. 10. Diana



Tractat. 5. citato, Resolut. 23. Bonacina Disput. 1.

de Restitutione, Quæst. 1. Puncto 6. num. 8. Cardina-

lis Lugo Disput. 6. num. 131. P. Lessius Lib. 2.



Cap. 5. num. 65. P. Filliucius Tomo 2. Tractat. 31.<-P>

@@0@

@@1@Circa inuenientes Thesauros quæ obligatio. 175

<-P>num. 153. P. Vasquez Træctatu de Restitutione. cap.

5. §. 4. num. 28. P. Rebellus Parte 1. Lib. 1. quæst.

15. num. 14. P. Gaspar Hurtadus Disput. 1. de Iure,

Difficult. 35. §. Quartò est. P. Fragosus Tomo 1.

pag. 266. §. Quarta propositio, & alij. Quorum

ratio est; quia leges circa hoc disponentes sunt

pœnales, vt videtur in L. vnica. C. de thesauris, lib.

10. & L. Nemo C. de Maleficis & Mathemat. LegemEorum|ratio.

autem pœnalem ante judicis sententiam non

obligare, satis recepta sententia est. Pro quâ, præ-

ter citatos alibi videri potest Gutierrez Lib. 2. Ca-

nonicar. quæst. cap. 5. n. 14.

  67 Alij per oppositum sentiunt, ex quibusQui te-|neant oppo-|situm.

Aluarus Valascus de jure Emphit. Parte 1. Quæst.

5. n. 4. Amaya in Codicem lib. 10. Tit. 15. n. 18. apud

quẽ Farinacius & Valenzuola. P. Molina Disp. 56.

in principio, quem sequitur P. Turrianus 2. 2. Tom.

2. Disp. 43. Dub. 2. n. 3. & alij: quorum ratio ex

opposito fundamento procedit: quòd scilicetEorũ fun-|damentũ.

leges dictæ pœnales non sint, sed disponentes sub

conditione, vt si videlicet aliquis modo dicto

thesaurum inueniat, eius sit vel totus, vel quoad

partem: si autem maleficio, dominium non ac-

quirat. Sed certè cùm in odium peccatisit, non

videtur negari posse pœnales esse, & explicatio-Contra|quod ar-|guitur.

nes, quę adhibentur, parùm solidæ comperiuntur.

Et quidem ex præfato explicandi modo fieret

nullam legem prohibentem aliquid sub amissio-

nis onere pœnalem esse; quia dici potest solùm

esse conditionaliter disponentem, & ita cum eâ

non posse dominij acquisitionem consistere.

  68 Est ergo prioris sententiæ fundamentumDuæ aliæ|sententiæ|circa do-|minũ fundi|innocentẽ;|& earum|fundamen-|ta.

quoad hoc innegabile: an autem omnino fir-

mum, statim dicemus; si priùs dicas, alias sen-

tentias adiiciamus; Primam eorum, qui dicunt

eum, in cuius fundo thesaurus inuenitur, si inno-

cens sit, non esse suâ parte fraudandum. Sic

Diana suprà in sine. Bonacina, P. Hurtadus P. Les-



Dostları ilə paylaş:
1   ...   60   61   62   63   64   65   66   67   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə