Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə69/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   65   66   67   68   69   70   71   72   ...   143

De Gabella, quæ dicitur Alcauala.



116 ALcauala genus impositionis est proAlcauala|quid, &|vnde dicta.

iis, quæ venduntur: de cuius in Hi-

spaniâ origine plures Auctores a-

gunt, sicut & de nominis originatione; & dum

alij hoc, alij diuerso modo circa illam philoso-

phantur, nihil esse certum eo ipso protestantur.

Videantur P. Molina Disput. 665. vbi rem perse-

quitur eruditè. Et Dom. Solorzanus Tomo 2. lib.

5. num. 48. & magis ex professo in Politicâ Lib. 6.

cap. 8. & fortassè non inuerosimili dici coniectu-

râ posset Alcaualam dictam iuxta Hispanam vo-

cem, Caual, quæ idem sonat ac iustum & æquale:

Al autem idem est quod Ad; vt perinde sit atque

Ad æqualitatem. Siue quia gabella hæc ad æqua-

litatem cum necessitate, pro quâ cœpit exigi, esse

debebat; siue ad æqualitatem rerum, quæ vende-

bantur, non omnimodam, sed proportionatam.

De quâ, & de rebus, ex quibus soluenda, longior

posset institui tractatio, quales apud Auctores

occurrunt, & videri inter alios possunt P. Molina

Disput. citatâ, & seqq. P. Thomas Sancius Lib. 2.

Consiliorum, cap. 4. P. Fragosus Tomo 1. pag. 388.

& seqq. & breuior summa apud D. Gasparem de

Escalona in Gazophylacio lib. 2. Parte 2. cap. 2.

  117 Et quod ad Indias attinet, moderationeQualiter|in Hispa-|niâ, & in|Indijs exi-|gitur.

maiori, quàm in Hispaniâ exigitur, in quâ decima

pro centũ soluitur; cùm tamẽ in illis quatuor pro

centum exigantur: idque non rigidè proportione

seruatâ, sed incapitatione, determinatũ aliquid ab

iis, qui vendere solent, per modum annuę præsta-

tionis exigendo: quod à Regiis ministris fieri nō

solet, ne grauior inde reddatur exactio; sed à mer-

catoribus ipsis, quorum gremium, seu Consula-<-P>

@@0@

@@1@Ex Alcauala in Indijs quid Regibus. 187

<-P>tus in se suscipit soluendi onus, determinatam sci-

licet annuam summam per modum locationis.An Indiæ|cum onere|dicto Coro-|næ accreue-|rint: dubia|quæstio.

An autem ex eo præcisè quòd Indiarum regna

adiecta Regiæ Coronæ sint, ad Alcaualam re-

manserint obligata, nisi priuilegium circa hoc

Reges per tempus aliquod concessissent, vt reipsâ

concesserunt: quæstionis est jam parùm vtilis

quoad rem moralem: quomodocumque enim

res se habeat, constat priuilegium iam esse subla-

tum, & obligationem extare ei similem, quæ ali-

bi; nisi quòd maior in Indiis appareat, quia maior

videtur illius iustificatio, ob moderationem di-

ctam. Et quidem Dom. Solorzanus suprà, affir-

matiuam sententiam amplectitur, quæ tamen

difficultate non caret: cùm enim onera ista re-

gnis imponantur ob illorum necessitates, sintque

illis proportionata; non debent noua regna cum

eo grauamine ad Coronam venire, vt priorum

regnorum necessitates suppleant, quandoquidem

ipsa suas sunt etiam necessitates habitura. Iuxta

has ergo onera imponenda sunt, quæ esse mul-

tò minores possunt, vt in Indiis accidit: &

ita per annos plurimos ab onere vectigalium

exemptæ, magna aliàs emolumenta Regibus con-

tulerunt.

  118 Sunt autem qui Alcaualam non penitusNon esse|iustam ab-|solutè qui|censeant.

iustam existiment, ex quibus Cardinalis Toletus

Lib. 5. cap. 74. num. 2. ita scribit: Tales gabellæ, quæ

ex his, quæ ad sustentationem propriam emuntur, exigi

solent, magnam speciem habent iniustitiæ, & vix pos-

sunt justificari. Ex hac parte illa gabella, quæ apudCardinalis|Toletus.

Hispanos dicitur Alcauala, videtur iniusta: quæ quidem

exigitur tum è mercibus, tum ex ijs quæ in proprios

vsus emuntur. Nec solum ex hac parte iniusta videtur,

sed etiam quia jam cessauit finis, propter quem fuit im-

posita; puta bellum Granatæ: & quamuis bellum esset,

Reges illi sunt adeò diuites facti & gabellæ etiam aliæ

adeò pingues, vt poßit prouideri sufficienter absque tanta

exactione. Sic ille. Quod & tenent alij apud P.

Sancium suprà, Dub. 13. ex alio principio, scilicet

quia durissimum tributum est, & eatenus iniu-

stum, decem pro centum exigere: quod & affir-

mat ipse Pater, dicens sic tenuisse plures Magi-

stros Salmanticenses; vnde ait non teneri ven-

ditorem soluere decem pro centum, siue vnum

pro decem, sed pro triginta vel quadraginta v-

num.

  119 Quæ quidem cùm apud graues scri-Esse tamen|ostenditur|ex benigna|imponentis|voluntatis|interpreta-|tione.



ptores extent, neque exteros illos, sed Hispanos,

& erga Reges suos piè affectos, non possunt vt

leuia refutari. Sed ne Regum ipsorum pietatem

& iustitiam videamur offendere, dum impositio-

nem dictam iniustitiæ notâ traducimus: videtur

dicendum aliud esse, quod verba sonant; & aliud,

quod iuxta ipsorum mentem æstimandum venit.

Verba quidem decimam sonant, sed decimam

accipi non est Regiæ voluntatis. Quod quidemCongrua|pro eo P.|Sancij do-|ctrina, &|notanda|pro praxi.

ex eo ostendi potest, quod habet P. Sancius suprà,



Dub. 12. num. 18. Vbi ait posse nos excusare à re-

stitutione Alcaualæ multos mercatores, quibus

publicam non discooperiunt merces, nec cogunt

sub iuramento aperire veritatem, sed simpliciter

stant eorum dictis, & ij minùs quàm sit, palàm

faciunt. Cùm istis enim dissimulare possumus,

nec illos obligare ad restituendum illud, quod

ex occultatis mercibus non soluerunt, ex volun-

tate tacitâ, immò ferè expressâ custodum seu ex-<-P>@@

<-P>actorum, notâ & approbatâ à suis dominis, qui

consultò, dataq́ue operâ volunt, ac iubent his

ministris, ne sint onerosi ac rigidi eis mercatori-

bus: sed potiùs leniter ac suauiter se gerant cum

illis, stentque eorum dictis: atque hoc faciunt

ob proprium commodum & emolumentum,

gaudent enim omnes talia loca frequentare ani-

maduertentes commodum & vtilitatem, quam

inde reportant. Sic dictus Auctor: cuius doctri-In Indijs id|manife-|stius.

na in Indiis manifestior habetur ex iis, quæ affert

Dom. Solorzanus in Politicâ pag. 975. §. Y ya en

algunas, & seqq. Et id quidem quando ad ratio-

nem duorum tantùm pro centum solui iubeban-

tur. Quid ergo de illâ velint, quando decem pro

centum exiguntur? Hinc est quod approbat P.

Sancius suprà, num. 2. ex Ledesmâ desumptum,

vix vmquam Regem percipere vigesimam. ProNotanda|& alia P.|Molinæ.

quo etiam facit id, quod ait P. Molina Disputat.

674. §. Quinta conclusio: Quòd si tributa omnia

integrè & fideliter soluerentur, Principes non

imponerent tot, quot imponunt, quia pauciora

imposita sufficerent; atque sola alcauala integrè

soluta, ad ingentem summam perueniret. Sic ille,

& benè. Et quo fit neque trigesimam, & fortè

minùs multùm Reges præcipere. Præuidentes

ergo in executione ipsâ ita futurum, partem adeò

considerabilem designarunt, vt reipsa modera-

tum aliquid reportarent. Vt hîc etiam verum ha-

beat illud, Iniustum petas, vt justum feras.

  120 Videtur autem iuxta dicta AlcaualamIn Indijs|moderatā|videri.

in Indiis esse iustam, quia moderata est, ad ratio-

nem videlicet quatuor pro centum, si in omnibus

partibus est æqualis. Quamquàm & hoc erunt

qui negent: cùm enim sint qui dicant tunc tan-

tùm esse iustam, quando soluitur vnum pro qua-

draginta, in quatuor pro centum excessus esse vi-

detur, cùm ad rationem vnius pro quadraginta

duo tantùm cum dimidio respondeant centum.

Sed certè valdè moderata apparet, suppositâ

benignitate; quæ iussa est circa exactionem ad-

hiberi: sic enim idem accidet, quod nuper circa

decimam dicebamus: multò scilicet minùs reipsa

colligendum. Positâ autem tali moderatione an

in conscientiâ sit soluendi obligatio, communis

difficultas est, de quâ dictum aliàs. Esse autemEx nouitate|impositionis|vitandæ|turbæ.

aliquando specialis in Peruuio, & Prouinciis

adiacentibus potest, ex tributi huius nouitate in

illis, de cuius introductione Historici Indici &

adducti Solorzanus, & Escalona. Id autem acci-

dit quando duo tantùm pro centum petebantur.

Proximis autem annis ab Excellentissimo Comite

de Chinchon Peruuiano Prorege duo addita:

quia hoc conuenientius visum est quàm summam

quamdam annuatim pendendam expromere à

Rege pro vnione armorum expetita: & id fuit à

Rege confirmatum, vt apud citatum Escalonam

videri potest, num. 3. & 4.

  121 Quoad duo ergo addita ob prædictum

finem impositio præfata nouior est, & ita minùsQuoad duo|addita mi-|nùs obliga-|re; quia|nouæ impo-|sitiones mi-|nùs justæ|censentur.

obligatoria, iuxta eorum doctrinam, qui gabel-

las nouiter impositas non obligare in conscientiâ

affirmant, eò quòd minùs justæ censeantur: vt

videri potest apud P. Sancium suprà, dub. 6. num. 5.

& P. Molinam etiam suprà, num. 7. Vbi & adde-

re aliquis posset, quandoquidem Indiarum regna

ita sunt Regiæ Coronæ Regum nostrorum adie-

cta, vt onerari exactionibus possint sicut & alia;<-P>

@@0@

@@1@188 Thesauri Indici Titulus V. Cap. XVI.



<-P>consequenter etiam eorum commoda debere

sentire, iuxta notissimam Regulam Iuris in 6. quodQuid pro|Indiis at-|tentione|dignum

qui sentit onus, sentire debet & commodum.

In regnis autem Hispaniæ onera gabellaria im-

poni nequeunt, nisi Comitiis vocatis, Procurato-

res ciuitatum, & Tribuni plebis ea probent, vt

benè aduertit P. Sancius Dub. 2. num. 5. & talis

seruatus stylus in alcaualæ impositione, dum illa

est vndecimo Alfonso Regi concessa, vt citati

Auctores referunt, & præsertim P. Molina Dispu-



tat. 665. Atqui nihil tale in Indiis peractum, vt

in illis alcauala statueretur, & saltem quoad duo

de nouo addita à præfato Prorege id videtur vr-

gere. Licet dici possit id, quod ex Dom. Solor-

zano adductum num. 118. Sed & quia illud suâ

non caret difficultate, vt ibi demonstratum, eo se

tueri possunt, qui obligationem istam rigidam

arbitrantur. De quo hæc satis; si tantùm adda-

mus Indos ab onere alcaualæ exemptos per ea,

quæ adducit Dom. Escalona suprà pag. 151.



num. 5. vbi & videnda alia.


CAPVT XVI.

De vectigali maritimo, vulgò Almoxa-

rifazgo.




122 ALmoxarife, vnde Almoxarifazgo, voxAlmoxari-|fazgo quid|designet.

est Maurica, & quidquid etymon il-

lius sonet, de quo non plenè constat,

Præfectum maritimis vectigalibus colligendis ex

iis scilicet, quæ aduehuntur, aut extrahuntur,

designat; & ius ipsum exactionis Almoxarifazgo

dictum. Pro quo videri potest Dom. Solorzanus

Tomo 2. Libr. 5. numer. 53. & in Politicâ Libr. 6.

Cap. 9. qui in Prouinciis Indiarum ait esse maio-

ris quæstûs ac ponderis circa Regios redditus, di-

ctum generaliter Portorium, & magis in specialiIdem quid|Portorium.

pro illis explicatur à D. Escalona in Gazophyla-



cio Peruuiano pag. 138. & 139. & aliquando qui-

dem, teste Matienzo, quem Dom. SolorzanusIngens ali-|quando.

adducit, ita erat vectigal istud constitutum, vt ex

mercibus, quæ ad Indias vendendæ comporta-

bantur, quindecim pro centum soluerentur, &

ex vino viginti: ex quibus media pars solueba-

tur in Indiis, media in Hispaniâ: & est illud iux-

ta Schedulam Regiam Anni 1566. quæ extat



Tomo 3. pag. 449. Quod sanè nimis durum appa-

ret: & ex eo tolerabile videri potuit, quia mer-

ces tunc magnis pretiis vendebantur. Sed mirumQuomodo|D. Solor-|zanus illud|augeri quo-|tidie dixe-|rit.

est quod addit idem Dom. Solorzanus post ad-

ducta Matienzi verba Lib. 5. citato num. 54. Sic

dicens: Quod tamen quotidie augeri videmus, Regiis



neceßitatibus, & hostium, Piratarumque incursibus

ita desiderantibus. Sic ille, non obscurè significans

onus prædictum maius indies fieri: quod tamen

in vino dici in primis nequit antè in Peruuiam

afferri solito; adeò enim iam illud ex vineis na-

tiuis abundat, vt externo non egeat, nec sit cur

generosius apud Europæos debeat exoptare.

Circa merces autem alias ad minorem est sum-

mam exactio ista redacta; ad rationem scilicet

quinque pro centum, iuxta maiorem rei valo-

rem, quem habet in eo Indiarum portu, pro quo

registrum est factum. Quomodo ergo stare pote-

rit id, quod ait Dom. Solorzanus, supra summam<-P>@@



<-P>ingentem illam quotidie vectigal istud augeri?

  123 Videtur quidem difficile, sed certè reEius di-|ctum ve-|rum osten-|ditur.

attentiùs expensà potest vtrumque componi.

Nam in portu Terræ-firmæ quinque dicta sol-

uuntur, iuxta medium pretium, quod ibidem ha-

bent. Rursum cùm ad portũ Callaensem perue-

niunt, alia quinque soluuntur: & deinceps cùm

in portum Aricæ, aut ex Chilensibus alium pro-

uehuntur, alia quinque. Ecce iam quindecim,

vt dictum possit Auctoris præfati constare, non

attentis verbis Matienzi, quæ aliam profectòQuale pro|ijs, quæ ex|Indiis ex-|portantur.

tunc vigentem dispositionem insinuant, sed quod

re ipsâ deprehenditur. Circa merces autem, quæ

ex Indiis in Hispaniam aut Prouincias alias, seu

portus intra easdem transuehuntur, ratio est ex-

actionis alia: de quâ Dom. Escalona pag. 139. &

est quidem non leuis, si præter alia illud perpen-

damus vectigal istud pro nauigationis securitate

solui consueuisse, dum mare ab hostibus libe-

rum nauigantibus exhibetur: quod tamen in

in mari Australi seu Pacifico, est de subiecto,

vt dici solet, non supponente; cuius securita-

tem non Regia classis, sed marium constituit im-

mensitas, vt sit sanè rarum in illo hostile aliquid

experiri quod ad vectigal pro mercibus ex His-

paniâ adductis referri potest, adeò accrescens ex

eiusdem maris enauigatione, in quâ onerarias

numquam pro securitatis commodo naues Re-

giæ comitantur.

  124 Hinc oritur difficultas circa iustifica-An obligat|in conscien-|tia. Vbi|quid de|alcauala|resoluitur.

tionem vectigalis dicti ei similis, de qua Cap.

præcedenti. & qui illam in alcaualâ, si exactio sit

vt lege præscribitur, non agnoscunt, in eo pa-

riter denegabunt. Sed videtur similiter philoso-

phandum, vt scilicet summa exactionis excessiua

sit, sed quæ numquàm penitus persoluatur. Quod

enim in alcauala euenit, in hoc etiam vectigalis

genere de prehenditur; occultantur enim merces,

neque rigidè cum mercatoribus agitur mercium

inuolucra resignando, quod esset sanè incom-

modissimum; sed eorum statur dictis iuramento

firmatis, asserentium merces tales esse easdem,

quæ in registro continentur: iuxta Regiam sche-

dulam, quæ habetur Tomo 3. pag. 474. Quibus

aliam addo rationem. Nam Reges nostri, cùmRatio pro|eo specia-|lis.

sint præcipuum Catholicæ Ecclesiæ propugna-

culum, plures habent aduersarios: sicut enim

contra illam portæ inferi præualere nituntur; ita

& contra illos, eiusdem inclytos defensores. Ex

quo aliquando euenit vt intra patrimonialia re-

gna etiam turbationes emergant externorum ho-

stium flatibus concitatæ: pro quibus negari ne-

quit quin immensi thesauri requirantur. Ne er-

go frequentiores & nouæ exactiones molestæ

vasallis accidant, & in earum præstatione nouæ

difficultates oriantur: quædam præcipuè eligun-

tur, & augentur pro necessitatum incremento.

Ex quibus vectigal, de quo agimus, vnum est:

quod, vt dictum, maioris quæstûs & ponderis

comperitur.

  125 Circa obligationem autem RegiorumRegiorum|Officialium|obligatio|benignè|declarata

Officialium, qui in portibus ad tale ministerium

assistunt, dictum à nobis num. 23. & seqq. &

quod ibi in eorum fauorem admissum & expli-

catum, ex eo firmari potest, quod in alcaualæ ex-

actione Regia rescripta disponunt: quod scilicet

benignè & vitatis molestiis exigantur, vt dictum<-P>

@@0@

@@1@De Almoxarifazgo, & Aueria. 189



<-P>num. 120. & circa vectigal etiam istud Regia est

schedula Tomo 3. pag. 474. cuius mentionem fa-

ciunt Ioannes de Heuia in Labyrintho Contra-

ctuum Cap. 7. num. 20. & D. Escalona suprà pag.

139. L. F. in qua decernitur, vt, nisi denuntiator

sit, dictis mercatorum stetur, nec vasa mercium

aperiantur, dummodo iurent merces eas metip-

sas esse, quæ in registro continentur. Quod iu-

ramentum nescio an vsu receptum, sic ita vt sem-

per exigatur, & satius certè esset talem obliga-Iuramen-|tum mer-|catorum|tolli valde|futurum|expediens.

tionem auferri, cùm ex hoc periuriorum quam-

plurium occasiones oriantur. Et Iura quidem

statuunt multorum testimonium non admitten-

dum, etiam iuramento firmatum, qui ad eum,

pro quo iurant, specialem habeant affectionem

ob cognationem, aut rationes similes. Quis au-

tem non videat erga propria bona homines, &

præcipuè eos, qui mercimoniis viuunt, singula-

ri affectione teneri? quomodo ergo eorum iura-

mentum non debeat haberi suspectum? Et vt eos

conscientiæ suæ non existimemus immemores:

cùm opiniones sibi fauentes habeant circa huius-

modi obligationem, & aliunde etiam aliæ sint,

iuxta quas licitum est in iuramentis amphibolo-

giâ vti, quando non leuis in eo vtilitas vertitur:

qualis de eorum iuramento potest esse fiducia,

aut æstimanda securitas? Præstat ergo obligatio-

nem iurandi tolli, & illam ministrorum diligen-

tiâ suppleri, moderatione adhibitâ, quam iuxta

voluntatem Regis esse in rebus talibus, iam rema-

net demonstratum.




CAPVT XVII.

De Vectigali alio maritimo, vulgo

Aueria.




128 PRo pręsidiariis classibus introductumAueria|quid, &|quando|imposita|& aucta.

illud, vt scilicet mercatores, & trans-

fretantes alij ab hostibus securi se &

sua possint mari committere, armis Regiis de-

fendendi. Et in Peruuio quidem ob prædictam

rationem initium habet, cùm Franciscus Drachius

Anglicus pirata nauim Regiam solito transmitti

thesauro onustam, nec militari aliquo tutamento

munitam, Australi in pelago post Magallenicum

enauigatum fretum, occupasset. De quo D. Es-

calona in Gazophylacio Parte 2. pag. 140. num. 3.

Tunc enim Excellentissimus Prorex D. Marti-

nus Henriquez classem instruendam statuit, &

ita pro expensis in eâ faciendis dimidium pro

centum reddendum esse decreuit, quod ad vnum

excreuit posteà, & tandem ad duo: ex argento

scilicet, quod Regiis nauibus exportatur ex Cal-

laensi portu in Panamensem. Et ita affirmat cita-

tus Auctor; cùm tamen certum sit solui etiam

quando in onerariis sine aliquo Regio præsidio

argentum registratur. Solent autem Proreges

circa hoc cum mercatorum gremio compositio-

ne benignâ vti, & certâ quantitate acceptâ ad ra-

tionem registri fieri soliti, circa alia à perscru-

tatione penitus abstinere, neque in pœnam com-

missi capere, quæ non multo negotio possent ex-

plorare.

  129 Et de iustificatione indulgentiæ huiusIndulgen-|tia Prore-

nullus moueri scrupulus solet, quia hoc modo<-P>@@

<-P>vtiliter Regis negotium agitur, & communi et-gum circa|illam de-|fenditur.

iam vtilitati consulitur. In registro enim grauis-

simum dispendium mercatores experiuntur, &

cōmodo aliquo circa hoc eisdem denegato, pau-

ciora ad registrum adducent, & modis aliis in-

demnitati facultatum suarum prouidebunt. Et

hoc quidem Regium Indiarum nequit latere Cō-

silium; & cùm non damnet, vt damnare alia so-

let, non debet illicitum reputari. Quod enim

de alcaualâ, & portorio dictum nuper, huic et-

iam exactioni potest attribui: vt scilicet nolit Rex

amarè peragi, & Proregi suo non licere, quod

Officialibus præfatis licitum esse pronuntiauit.

Pro quo & iuuant quæ adducit D. Escalona su-



prà pag. 180. num. 16. & 17. & quem allegat

Heuia: L. F. Nomine autem Officialium non

veniunt nauales administri, qui se ad occultan-Qui Offi-|cialium no-|mine intel-|ligantur.

das mercatorum gazas, & aliorum transfretan-

tium offerunt, pretij non leuis obtentu: iis enim

nihil tale licet, quandoquidem Regis stipendium

ad tuenda ipsius iura recipiunt, vnde ex officio



Dostları ilə paylaş:
1   ...   65   66   67   68   69   70   71   72   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə