Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə8/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   143

Quod tamen secus accidere, debet prudenter æ-

stimari; quandoquidem Reges nostri non solùm

iustissimi, sed liberalissimi esse solent: & quando

pactio inita est, negotium istud est diligenter ex-

pensum, vt nullum iniustitiæ periculum timeri

possit, etiamsi nihil vlteriùs redderetur. Pro quo

sunt Iuris regulæ in 6. 27. & 85. Scienti, & con-Cap. Sciẽ-|ti, & Cap.|Contra-|ctus.

sentienti non fit iniuria. Et, Contractus ex conuen-

tione legem accipere dignoscuntur. Præterquàm quòd

Princeps potest rebus pretium competens assi-

gnare, aut lege, aut arbitrio, vt est recepta do-

ctrina: ergo laboribus Conquisitorum potue-

runt Reges Catholici assignare illud, quod reipsâ

contulerunt; & ita est iustum reputandum.

  52 Dico quintò, etiamsi ConquisitoresIdem osten-|ditur, etiā-|si merces|pacta non|sit.

sub pactâ mercede non laborauerint, sed speran-

tes se à Regibus Catholicis iustè remunerandos;

si id detur quod tunc iustum visum est, non te-

nentur successores ex iustitiæ rigore quidquam

ampliùs impartiri. Constat ex dictis pro Asser-

tione præcedenti: quod enim à Christianissi-

mis Regibus est proportionabile iudicatum, tale

debet ab aliis reputari. Si enim iustum stipen-

dium militis illud est, quod Christiani Reges, ty-

rannico se minimè more gerentes, eisdem assi-

gnant; cur non etiam reputari iustum debet il-

lud, quod Conquisitoribus, qui nihil aliud, quàm

speciale militiæ genus exerceant, à Regibus est

Catholicis constitutum?

  53 Vbi illud ex P. Lessio lib. 2. cap. 24. n. 24.Ex circũ-|stantijs cre-|scit stipen-|dium, &|quales pro|Conquisi-|toribus.

opportunè cadit; ait enim iustum stipendium

spectatis omnibus circumstantiis attendendum.

Etsi enim functio aliqua multos labores coniun-

ctos habeat: tamen si honores, & emolumen-

ta alia ei adnexa sint, stipendium poterit esse

paruum: nam honor, & adiuncta commoda,

sunt veluti pars stipendii. Sic ille in rem nostram:

Nam Conquisitores eximiè honorati sunt à Ca-

tholicis Regibus, nobilitatis, & Equestris gradûs

titulis: habuerunt etiam emolumenta maxima,

dum auro atque argento plenas prouincias sub-

egerunt, aliisque pretiosis fructibus locupletes.

Quòd si minùs prouidi hac in parte fuêre, sibi

imputent, & non Regiæ defectui largitatis.

  54. Neque ex eo quòd ingentis pretii sint,Merces nō|ex repartâ,|sed ex labo-|ris qualita-|te pensan-|da.

quæ Catholicis Regibus conquisita sunt, merces

venit computanda, sed iuxta laboris qualitatem

& proportionem. Pro quo elegans est Senecæ

doctrina lib. 6. de beneficiis cap. 14. in quo ita scribit;

Illos ex toto præteribo, quorum mercenarium beneficiumSeneca.

est, quod qui dat, non computat cui, sed quanti datu-

rus sit, quod vndique in se conuersum est. Vendit mihi

aliquis frumentum; Viuere non possum, nisi emero;

sed non debeo vitam, quia emi. Nec quàm necessa-

rium fuerit æstimo, sine quo victurus non fui; sed

quàm gratuitum, quod non habuißem, nisi emißem,

in quo inuehendo mercator non cogitauit quantùm

auxilij allaturus esset mihi, sed quantùm haberi sibi

quod emi non debeo. Hæc ille. Iuxta quæ, quòd<-P>@@

<-P>Conquisitores multa & magna Catholicis Regi-

bus suo labore contulerint, non debet ita atten-Quod Con-|quisitori-|bus appli-|catur.

di, vt laboris pretium debeat iuxta illius magni-

tudinem æstimari, sed iuxta illius quantitatem,

quandoquidem rem volunt iuxta iustitiæ rigo-

rem agi. Quemadmodum militi pugnanti in Re-

giâ classe contra Anglos, conantes thesauros In-

dicos in Hispaniam transmissos diripere, & bo-

no quidem euentu, non debetur ingens aliquod

stipendium thesauris dictis proportionatum, sed

idem quod pugnantis similiter pro qualibet alia

caussa. Quòd si Conquisitores dicant se eum, cuiObiectio|quædam|depulsa.

labores impendebant suos, etiam attendisse, &

non id tantùm quod ab eo dandum; inde iustitiæ

titulus nequit allegari; quia solius est gratitudi-

nis, vt ex verbis Senecæ compertissimum habe-

tur. Si illud etiam addamus, generale esse &

connaturale vasallis Regiis, & maximè Hispanis,

Regum suorum gloriam & amplificationem re-

gnorum, consequenterq́ue eorumdem obse-

quium, affectare.

  55 Dico sextò, etsi ex rigore justitiæ nonQuod ge-|nus obliga-|tionis erga|illos.

teneantur Reges nostri Conquisitores ampliùs

munerari; ex justitiâ tamen latè sumptâ, prout

gratitudinem complectitur, aut prouidentialem

seu architectonicam, & ex decentiâ maximâ, de-

bent illos, si ad miserandam fortunam deuoluti

fuerint, eiusdem remedio subleuare. Hoc lucu-

lenter ostendit Dom. Solorzanus citato cap. 30. n.

21. & seqq. & cap. 10. n. 78. & 79. & in Politicâ



lib. 3. cap. 11. in fine, &c. 30. & quidem vt ex Cas-Cassiodor.

siodoro vidimus nu. 47. justitia remuneratiua ad

ipsos se equos ostendit, & tanta justitiæ vis est, vt

nec illis tardiùs detur laboris pretium, qui sentire non

poterant denegatum. Quomodo ergo illa non se

ad benemeritos cum insigni prærogatiuâ & ex-

cellentiâ meritorum, extendat, qui denegatum

præmium sentire possunt, & sensum lachrymis &

gemitibus declarare?

  56 At dices Conquisitorum iam nullumIn posteris|remunera-|tio conti-|nuanda.

superesse, ad quem possit remuneratio perueni-

re. Verùm etsi illi non sint, sunt tamen nati na-

torum, & qui nascentur ab illis: in quibus opor-

tet parentum merita compensari. Beneficium

equidem collatum filio ad patrem spectat, quod

iste pluris æstimare solet, quàm si ad propriam

illius personam deueniret: pro quo Seneca lib.Seneca.

5. de beneficijs cap. 19. vbi sic loquentem inducit:



Etiamnùm, cùm filium tuum seruaui, ad genua pro-In quibus|parentes re-|muneratio-|nẽ æstima-|re plus so-|liti.

cumbis, dijs vota soluis, tamquàm ipse seruatus. Illæ

voces exeunt tibi: nihil interest mea, an meseruaueris:

duos seruasti; immò me magis. Hæc ille: iuxta quæ

parentum remuneratio est, quæ erga filios exer-

cetur; qui licèt patrem amiserint, naturæ prin-

cipium, in alterius patris curam venire debent,

qui eorum amoliatur incommoda, & opportu-

nis subuentionibus tueatur. Et talis profectòPrinceps|parentis lo-|co succedit.|Cassiodor.

Christianus Princeps, & Christianorum maxi-

mus, de quo agimus: cui veriùs, quod Theodo-

rici nomine à Cassiodoro dictum, venit adaptan-

dum. Sic enim lib. 4. 42. scribit ille: Benè princi-



palis clementia suscipit, quos pietas paterna destituit:

quia sub parente publico, genitoris minimè sentiri debet

amißio. Ad nos siquidem recurrit infantia destituta,

quibus vniuersorum hominum proficiunt incrementa.

Sic ille, qui de senatorum filiis loquebatur. Cu-

ius adnotanda ratio, quòd scilicet vniuersorum<-P>

@@0@

@@1@Præmia Conquisitorum propria cum alijs in Hispania, &c. 15

<-P>hominum incrementa, ad profectum Principum

spectant. Id quod in causâ præsenti videtur præ-

cipuum locum habere, quando de remuneratio-

ne eorum agimus, quorum laboribus incremen-

ta Regibus nostris ingentia profecerunt, dum

noui mundi facti domini, & immensis locuple-

tati diuitiis, ac diuersarum gentium subiectione

amplissimè decorati. Neque de his opus est ad-

didisse complura: qui enim benemeritos se

sciunt, suam agent causam; & Regia pietas sem-

per est ad talium voces exprompta, si è proximo

audiantur. Quod tamen non licet omnibus: vn-

de oportet vt Indiarum Gubernatoribus cura

ista seriò & sæpiùs inculcetur. Ex dictis autem

constat non esse audiendum Fr. Ioannem deFr. Ioan.|Silua be-|nemeritis|infensus ex-|ploditur.

Silua in Animaduersionibus ad Regem nostrum

Philippum Tertium pro gubernatione Indiarum

Fol. 32. pag. 1. vbi contendit neque Conquisito-

ribus, neque eorum successoribus remuneratio-

nem deberi, ob crudelitatem ipsorum, & Con-

quistæ qualitatem. De labore enim vtiliter im-

penso constat, & quod inhumanum in conquistâ

asseritur, nulli in speciali, de cuius meritis aliàs

constat, poterit imputari.


CAPVT VI.

An præmia, quæ videntur Conquisito-

rum propria, tutâ conscientiâ possint

aliis, in Hispania præsertim degenti-

bus, applicari.




57 COnquisitorum quidem propria præ-Conquisi-|torum pro-|pria præ-|mia sunt|Commen-|dæ.

mia videntur Indorum Commendę,

de quibus latissimè, & eruditione

omnigenâ disserit Dom. Solorzanus Tomo 2. lib.

2. & in Politica lib. 3. Illæ enim Conquisitoribus

concessæ, in quibusdam Indorum populis feu-

dali ritu, cum quibusdam scilicet obsequii perso-

nalis oneribus, vocante Rege, aut qui eius nomi-

ne præest; vt sic ab Indis tributa accipiant, quæ

Regi pendunt, ii, qui non sunt Commendatariis

assignati. Non sunt autem perpetuæ; sed ad

duas, tres vel ad summum quatuor vitas; pro

quo rationes non leues subesse, dubitari nequit;

cùm res hæc attentissimâ consideratione fuerit

ventilata. Vitarum ergo prædictarum aduenien-

te fine, Commendæ vacant, & Regiæ Coronæ

incorporantur. Solent autem Reges nostri, quæ

est illorum magnificentia, Commendas huius-

modi, cùm vacant, conferre aliis, præmissâ gratiâ

successionis in generali devacaturis, quæ dum in

speciali vacant, suum sortiuntur effectum, & mul-

toties in regionibus Indiarum existentibus con-

feruntur, ac non rarò Magnatibus & Dynastis

Hispaniæ, qui administratores substituunt, vt

honoris & oneris habeant societatem. De his

ergo difficultas ista procedit: circa quam

  58 Dico primò, Reges nostri absque reatuAssertio 1.|Commen-|das posse à|Rege pro li-|bito conce-|di.

mortalis culpæ possunt Commendas dictas con-

ferre quibuslibet, seruatis aliàs legibus iustæ do-

nationis, quæ sunt omni donationi communes.

Hoc probo: nam Commendæ istæ vacantes

possunt Coronæ incorporari: ergo & de earum

redditibus liberales fieri donationes, quæ multo-

ties Regiam decent dignitatem: vel antidotales,<-P>@@



<-P>vt sæpiùs accidit, ob respectum aliquem gratitudi-

nis, vel pietatis causâ: quod etiam non rarò con-

stat euenire.

  59 Dico secundò. Commendarum tradi-

tio ex accidenti potest esse damnabilis: quandoAssertio 2.|non licere,|quādo gra-|ues regni|necessitates|occurrunt.

scilicet pingues hi redditus diuitibus dominis tri-

buuntur, sicut hisce temporibus, aut similibus

aliis bello infestis, propter quæ opus est vasallos

gabellis & impositionibus aggrauare, ab ipsis

etiam Ecclesiis contributiones eisdem molestissi-

mas exigendo. Vt enim docent Aponte, Valen-

zuela, Rouius, Matuta, Papia, Amaya, & Rastel-

lus, quos adducit & sequitur Diana Parte 6. tract.Diana.

6. Resolut. 4. quando regnum est valdè tributis

oneratum, debet Rex noua non exigere donati-

ua, nec tributa imponere, sed suspendere ac mi-

nuere gratias & pensiones personis particularibus

concessas. Videatur citatus Auctor rem neruosè

expendens, & P. Fagundez in Præcepta Decalo-P. Fagun-|dez.

gi Tomo 1. lib. 4. cap. 15. vbi in huiusmodi neces-

sitatibus donata à Regibus affirmat posse &

debere repeti. Ergo donare, dum illæ instant,

& ita largiter, res videtur contraria penitus æ-

quitati.


  60 Dico tertiò. Ex eo quòd CommendasAssertio 3.|Commen-|das posse in|Hispaniâ|conferri.

Reges nostri in Hispaniâ degentibus conferant,

non videntur lethaliter peccare. Sequitur ex di-

ctis, & quia si aliquid obstaret, id maximè esset,

non posse scilicet Commendatarios oneribus sa-

tisfacere Commendarum. Quod certè non vrget:

nam Reges nostri Commendas tribuentes, pos-

sunt earum onera vt libuerit tollere, aut saltem

minorare, cùm sint earum absoluti domini, &

illas concedentes talibus, concedunt pariter vt

per alios possint administrari, & sic per eosdem

oneribus satisfacere.

  61 Contra quam resolutionem videnturQuæ con-|tra illam|videantur|militare.

facere quæ adducit Dom. Solorzanus lib. 2. cap. 2.



n. 61. & sequentib. & in Politicâ lib. 3. cap. 3. pag.

264. stylum huiusmodi reprobando: nam etsi

maximè benemeriti sint ii, quibus Commendæ

conferuntur; cùm tamen hæc merita in Indiis

non fuerint acquisita, non debent facilè in illis

cum præiudicio aliorum præmiari, qui in ipsis

& pro ipsis suum sanguinem profuderunt, &

præmium aliud nullum præter Commendas istas

præstolantur, & quia principatus & regna eisdem

modis & artibus conseruari debent, quibus quæ-

sita sunt: Indiarum autem regna Commenda-

rum illecebris adquisita & enutrita sunt, & ita

illis sublatis, atque à progenie Conquisitorum in

alios transmissis, ne pessum eant, & in peius ruant

vereri possumus. Quæ omnia eruditè exornant,

& satis equidem conuenientiam styli antiquioris

ostendunt, non tamen obligationem grauem in

conscientiæ foro conuincunt. Nam quod ad

præmia Conquisitorum spectat, Cap. præced. dis-

cussimus. Pro securitate autem Indiarum aliter

res disponi possunt. Et experientiâ compertum

habetur, in periculis parùm subsidij Commenda-

striorum conferre præsentiam & vnum strenuum

militem multis eorum præualere, vt non inficier

aliquos, qui Nonune auos referant, animis, manibus-

q́ue parentes.

@@0@

@@1@16 Thesauri Indici Titulus I. Cap. VII.

CAPVT VII.

An debeant Reges Catholici Ecclesia-

sticos Benemeritos ob eum titulum

in Beneficiorum præsentationibus

ante erre.




62 DIco primò. Si Beneficia simplicia

sint, licitè possunt præfati, cæterisAssertio 1.|Benemeri-|tos in Be-|neficiis|simplicibus|præferen-|dos.

etiam non paribus, anteferri. Id

probo ex doctrina Mag. Bannez 2. 2. quæst. 63.



artic. 2. Dub. 3. ad 4. Ioan. Gutierrez Canon. 99.

Libr. 2. Cap. 11. num 29. Zerolæ. verb. Beneficia

ad 8. Thomæ Hurtadi Tract. 12. num. 1331. P.

Vazquez infrà Dub. 5. P. Discastilli etiam infran.

103. & seqq. P. Palai infrà item num. 4. P. LessijVide etiam|Gregorium|Lopez in|L. 13.|Tit. 15.|Parti. 1.|Gloss 1.|& 3.

Libr. 2. Cap. 34. num. 69. & aliorum apud ipsos;

iuxta quos Clerici Ecclesiæ, & diœcesis, in quâ

est beneficium, meritò aliis, etiam dignioribus

aliàs, præferuntur, quia plerumque solent esse vti-



liores & fideliores, quàm extranei: magis enim ei affi-

ciuntur, magisque omnia norunt, cùm sint in eâ edu-

cati, firmiúsque resident. Quæ sunt verba P. Lessij.P. Lessius.

Atqui hæc in casu nostro militant: Benemeriti

enim sunt Conquisitorum filij, & ita erga eccle-

sias illorum labore fundatas magis afficiuntur,

vnde & vtiliores & fideliores sunt ipsis, habent-

que residentiam firmiorem. Ex quo habetur non

solùm extra regnum natis, sed etiam intra reg-

num præferendos.

  63 Item iuxta D. Thomam adductum num.

40. meliori absolutè & sapientiori potest qui mi-Ob quali-|tatem dictā|fieri alia-|rum com-|pensatio-|nem.

nùs est sanctus sciensque, præferri, si id magis

conferat ad bonum commune, propter poten-

tiam vel industriam sæcularem, aut aliquid hu-

iusmodi. Sic 2. 2. q. 66. artic. 2. Vnde est regu-

la apud Mastrillum de Magistratu Lib. 2. Cap. 1.

num. 67. quam Scriptores alij frequenter vsur-

pant, & præ aliis Dom. Solorzanus Lib. 3. Cap. 15.



num. 59. quòd ille est dignior, qui aptior, et-

iamsi in eo plures non emineant, quæ in aliis

visuntur, qualitates. Atqui aptior in casu nostro

is est, de quo loquimur, quia ad bonum com-

mune spectat vt Benemeriti beneficiis hono-

rentur: sic enim amor erga Regem & regnum,

à quo non parùm conseruatio pendet, valdè æ-

stimabili nutrimento confouetur; sic nobiles co-

gnatæ feminæ iuuari possunt vt castè in matri-

monio, aut religiosè in monasteriis viuant, qua-

rum multities pudicitia ob inopiam naufragatur.

Pro quo lib. 4. Tit. 3. l. 1. Recop. ibi: Casan perientas,

& alia etiam considerari circa idem possunt, ac

multa videri apud Dom. Solorzanum Lib. 3. Cap.

19. & in Politicâ. Lib. 4. Cap. 19. & apud Dom.

D. Petrum de Reyna post hæc scripta visum,

etiam Ecclesiæ Habanensis Episcopum Tomo 2.

de perfecto Prælato Lib. 1. Tract. 2. Cap. 11. Quæ

de beneficiis Curatis idem dicendum persua-

dent. Positâ autem æqualitate libera est prorsus

electio.


  64 Dico secundò. In præsentatione ad Be-Assertio 2.|Idem sta-|tuens in|Curatis.

neficia Curata Benemeriti sunt, ceteris etiam

non paribus, aliis præferendi à Rege. Assertio

hæc supponit receptam valde doctrinam de obli-

gatione Patrum ad eligendum digniorem, quam

generaliter tenent Doctores plures, quos addu-<-P>@@



<-P>cunt & sequuntur P. Thomas Sancius Lib. 2. Con-

siliorum. Cap. 1. Dub. 5. P. Lessius suprà. num. 62.

P. Turrianus. 2. 2. Tomo 2. Disput. 22. Dub. 1.

P. Bauny in Praxi Beneficiorum Disp. 3. Quæst. 12.

& de Curatis specialiter Nauarra Lib. 2. de Resti-



stitut. Cap. 2. num. 150. Ioannes Gutierrez suprà

num. 26. Diana Parte 2. Tract. 15. Resol. 40. qui

alios adducunt, & multò plures Thomas Hurta-

dus suprà num. 1512. qui de Patronis agit num.

1569. & 1630. & quidem de simplicibus etiam

loquendo, aliquod saltem veniale in electione

minùs digni esse peccatum tenent communiter

Scriptores. Vnde Nauarræ sententiam id ne-

gantis vt singularem notant P. Lessius suprà n.

68. & P. Sancius. Videatur ille suprà num. 150.

Ex quo fit circa Curata nullam posse dubitatio-

nem extare.

  65 Probatur autem generaliter & facilè. Quia

pręferendo minus dignum aliquod damnum Ec-In postposi-|tione dig-|nioris ali-|quod sem-|per esse pec-|catum.

clesiæ irrogatur, dum magis apto ministro pri-

uatur, ex quo necessarium est vt aliquam iactu-

ram patiatur. Violatur etiam distributiua iusti-

tia, quæ proportionem meritorum attendit, &

ita iniuria aliqualis infertur digniori: ergo ali-

quod peccatum in prouisione huiusmodi repe-

ritur: peccatum enim iuxta Scripturæ loquendi

modum iniustitia dicitur: vnde vbi specialiter

contra iustitiam proceditur, illius malitia iuxta

specialem magis rationem apparet.

  66 Iam verò doctrinam dictam casui, deBenemeri-|tis applica-|ta doctri-|na.

quo loquimur, applicando, constat ex dictis

circa præcedentem Assertionem Benemeriti præ-

rogatiuam ad dignitatem conferre; & ita clarè

sequitur quòd adiuncta meritis æqualibus faciat

digniorem: ergo sine aliquali culpâ non stat il-

lum in prouisione Beneficij posthaberi.

  67 Quia verò Iura & Doctores videnturAn Diœce-|sani præ-|ferendi.

clamare Diœcesanos esse præferendos exteris, vt

videri potest Cap. Nullus & Cap. Obitum, 61. dist.

& Cap. Metropolitano & Cap. Sacrorum 63. dist.

ac sæpè alibi. Pro quo & stant leges Hispaniæ,

quas adducit Dom. Solorzanus suprà num. 14.

quibus aliæ addi possunt; dubitari potest an in

concursu sint Benemeriti præferendi. Et videtur

quidem sic dicendum, ceteris paribus, quia qua-

litas dicta sublimioris rationis est, & in commu-

ne bonum magis conducens, cùm alia ad bonum

magis speciale conducat, iuxta dicta num. 63.An etiam|alij.

Pro quo & facit qualitatem diœcesanatûs, vbi

de Parochiis Indorum agitur, facilè posse per a-

lias superari; vnde non semper videtur strictè

seruanda & ita in legibus Recopilationis omitti-

tur, & solùm pro tribus Episcopatibus intima-

tur l. 21. Tit. 3. Lib. 1. quæ l. 13. Tit. 15. Par-



Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə