Societatis iesv, segoviensis



Yüklə 14.73 Mb.
səhifə59/143
tarix14.08.2018
ölçüsü14.73 Mb.
1   ...   55   56   57   58   59   60   61   62   ...   143

lent magnam Aduocatorum peritiam requirere,

sicut & aliæ nonnumquam aliorum, & ita sup-

pleri per expertos Procuratores potest: dubium

inde oritur, an possit Procurator salarium etiam

Aduocati accipere? & quia petitiones Aduocati

subscriptionem habere debent, an debito satis-

faciat, si aliquid illi pro subscriptione tribuat, sibi

reliquo reseruato. Quod negant Cardinalis To-

letus. lib. 6. Cap. 62. num. 2. & P. Reginaldus lib.

25. num. 680. obligationem restitutionis asse-Duplex|sententia$unclear|opposita.

rentes. Sed Bonacina num. 25. contrarium sen-

tit; & cum eo Pater Dicastillus Libr. 2. de Iustitia.



Tract. 1. Disp. 9. numer. 134. qui & de Notario

idem asserit, quia illud videtur lucrum industriæ,

per quod nulli fit iniuria, si Procurator omnino

sufficiens sit: secus autem iudicat, si consilia non

ita erudita conficiat, inscio vel reluctante clien-

te, qui ea ab Aduocato vellet proprio Marte e-

laborata. Vel quando Procurator non est tantæ

dignitatis & scientiæ vt tantum stipendium me-

reatur. Videtur dicendum, quod si victoria inResolutio|distributio-|ne con-|gruâ.

lite habeatur, præsumi facilè potest clientem non

esse inuitum de lucro illo industriæ Procurato-

ris adscripto, cui & cessit Aduocatus. Si autem

victoria comparata non sit, restituendum quod

Aduocati labori respondebat: quia tunc præsu-

mi nequit voluntarium esse clientem, qui caus-

sam suam malè agitatam arbitrabitur, & ideò

victoriam non adeptam. Quod si id nesciat, eo-

dem est modo præsumendum: quia si sciret, ita

& quidem magno cum fundamento, iudicaret:

quia si Aduocati accessisset studium, ius Clientis

magis forsitan fundatum deprehenderet. VndeAduocatus|vt peccet|subscri-|bendo.

& grauiter peccat sic subscribens in negotio

graui, & studium speciale requirente; teneturque

ad restitutionem damnorum, quia verè officium

Aduocati suscipit dum subscribit, & Aduocatus

de damno tenetur & defectu diligentiæ, Car-

dinalis Toletus Cap. 60. numer. 3. & Bonacina

num. 3.

  222 Circa Notarios auten minor est diffi-An Procu-|rator possit|instrumen-|ta confice-|re, & sus-|pendium|capere,|parte ali-|quâ Nota-|rio pro|suscriptione|tributâ.

cultas, quando scilicet Procurator per se ipsum

instrumenta conficit, & ea facit à Notario sub-

scribi, stipendij portione tributâ; tunc enim si li-

tem perdat, nequit huiusmodi lucrandi industriæ

imputari cùm talia scripta nihil minùs habeant.

Nihilominùs id. negant Cardin. Toletus, & P.

Reginaldus suprà. existimantes idem esse, quod

de Aduocato dicendum, sed ex alio fundamen-

to; quia scilicet illis debetur suorum laborum

pretium: cùm enim acceptum sit, vt daretur il-

lis, dummodò non datur, eis fit iniuria, & ita

restitutio non facienda Clienti, sed prædictis.<-P>

@@0@

@@1@158 Thesauri Indici Titulus IV. Cap. XXI.



<-P>At hoc est difficile, quia pretium debetur labori

proportionatum; atqui præfati minimum quid

laborarunt, & eisdem proportionatum est pre-

tium attributum; & præcipuũ laborem Procura-

tor assumpsit: ergo nō est illis debitum quidquid

est à Cliente acceptum: & ita si restitutio facien-

da est, non eisdem, sed Clienti videtur, quod de-

derat redhibendum. Et certè lite perditâ pre-Quid circa|Aduoca-|tum lite|perditâ.

tium laboris Aduocato reddi, absurdissimum est,

cùm potiùs ipse ad restitutionem teneatur, eò

quòd subscripserit nullo adhibito studio, vnde

victoriam in lite comparatam non fuisse potest

meritò iudicari, iuxta nuper dicta. Cùm alias

etiam lucro cesserit, quando in gratiam subscri-

psit Procuratoris.

  223 Nisi dicamus absolutè Aduocatum, &Ex inuo-|luntaria|subscriptio-|ne difficul-|tas.

Notarium coactos subscribere, ex timore scili-

cet amittendi ampliora lucra; quia aliàs Procu-

ratores negotia non deferent ad ipsos, quod

Cardinal Toletus insinuat. Et licet labor eorum

non fuerit proportionatus stipendio, quia tan-

tùm subscripserunt, id tamen per eos non stetit,

qui parati ad laborandum erant pro stipendio

sibi assignato: iuxta receptam doctrinam de Ad-

uocato salariato, cui integrum debetur salarium,Quando|debeatur|stipendium|non labo-|ranti, pa-|rato ta-|men.

quando per eum non stat, vt labor reipsa pro

caussis occurrentibus non exhibeatur; vt quia

Cliens non est litem prosecutus. De quo Bona-

cina n. 11. & in eodem casu atque aliis. P. Frago-

sus Tomo 1. pag. 720. n. 266. cum aliis, quos citat;

& licet contrarium sentiat P. Hurtadus Difficul.

4. cum P. Azor, & aliis; id quidem est quando

ex caussâ iustâ à lite desistitur, vt iidem expli-

cant: neque negat Bonacina, qui vt contrarius

adducitur: quandoquidem ille in comprobatio-

nem sententiæ suæ præfert communem doctri-

nam de conductore, qui re conductâ non vtitur

ob culpam suam; tenetur enim integram pensio-

nem soluere, iuxta L. Qui operas. D. Locati: vnde

& pro se Patrem Azorium adducit, reipsa non<-P>@@



<-P>aduersantem. Atqui in casu nostro Aduocatus,

& Notarius non culpâ suâ, sed Procuratoris, o-

peras suas non exhibuerunt, & ita iniustè laboris

pretio defraudatur.

  224 In quo philosophandi modo sua estNon esse|inuolunta-|rium, quod|obligatio-|nem resti-|tutionis in-|ducat.

verisimilitudo; quamuis mihi in prædictis non

videatur esse ratio inuoluntarij, quæ obliga-

tionem restitutionis inducat: quia cùm Pro-

curatores pro libito possint negotia ad Aduoca-

tos deferre, & pro scribendis actis Notarios eli-

gere; æquum est, vt & ipsi aliquam eisdem gra-

tiam referant in eo, quod talibus magis esse gra-

tum solet, pecunia inquam, quæ vtinam non sit

illis in perditionem; & vt non sit in casu, de quo

loquimur, benignum iis sentiendi modum exhi-

bemus. Sicut & dici potest non peccare retinen-Pro quo &|casus alij,|in quibus|scriptura-|rum reti-|neri pre-|tium po-|test.

do pretium scripturarum, quas Notarij à se con-

fectas gratis illis tradunt, existimantes eas ad ip-

sos pertinere, aliàs gratis non daturi, quod te-

net Bonacina. num. 13. §. Hinc sequitur. cuius

ratio esse potest: quia hic & nunc gratiam ali-

quam sic tradens vult eidem facere, & cùm scri-

pturæ ad ipsum non spectent, pretium saltem ab

alio reddendum ad talem gratiam pertinet; siue

vt arguit Bonacina: quia Notarius intuitu in

personam Procuratoris gratis concessit. Sed ra-

tio non videtur conuincere: licet intuitu Procu-

ratoris id fecerit, existimans tamen ad ipsum per-

tinere, aliter non facturus: si ergo non facturus:

ergo ignorantia absolutè fecit inuoluntarium:

Certius id quod addit, posse retinere pretium,

si Notarius gratis eas concedat in remuneratio-

nem beneficiorum receptorum, vel recipiendo-

rum. Pro quo alios refert, & id confirmat, quod

nuper dicebamus, vt non debeat actio inuolun-

taria reputari. De quibus hæc satis, sicut & de

Audientiis, quæ plus nobis operæ, vtinam &

pretij, quàm status alij, præbuerunt. Iam ergo

ad alios.


#(IMAGE)

@@0@

@@1@159

TITVLVS V.

DE REGIIS OFFICIALIBVS PRO ADMINISTRANDO

Regali patrimonio in Indiis deputatis, & eorum in

foro animæ obligationibus.

Pro administrando Regio in Indiis patrimonio diuersi sunt mini-

stri designati, ex quibus præcipui sunt, qui tribunal maius, quod

Rationum dicitur, constituunt, & ita ab illis tractationem

istam operæ erit pretium auspicemur. Sit ergo


CAPVT I.

Rationalium maiorum obligatio-

nes pro maiori etiam

referuntur.


1. PRima est diligentiæ pecu-1. Obliga-|tio Ratio-|nalium|circa dili-|gentiam in|admini-|stratione,|& obliga-|tione resti-|tutionis, si|desit.

liaris, vt nulla sit in Regio

patrimonio iactura, quæ

si desit, illis est ita impu-

tanda, vt ad restitutionem

teneantur: iuxta receptis-

simam doctrinam, de quâ

sæpiùs, & pro quâ in speciali videri potest Do-

minus Solorzanus Tom. 2. lib. 4. Cap. 4. num. 125.

& in Politicâ Lib. 6. Cap. 9. in fine, & Cap. 15.

§. Y en quanto, qui alios adducit. P. Fragosus

Tomo 1. pag. 921. num. 5. P. Gaspar Hurtadus

Disputat. 5. de restitutione Difficult. 10. Bonacina.

Tom. 1. Disputat. 1. de Restit. Quæst. 2. Puncto 11.

num. 4. Quia verò ex negligentiâ istorum in-

gentes possunt Regij patrimonij iacturæ fieri,

cùm adeò amplum illud sit, circa hoc debet eo-

rum attentio vehementer excitari: est enim eo-

rum grauissimum peccatum, vnde & salarium

iniustè accipiunt, quia cùm debitores sint decem

millium talentorum, instar serui illius Euange-

lij, salario ipso debent satisfacere saltem ex par-

te quamuis modicâ, nisi ita illo indigeant, vt ali-

ter se nequeant sustentare. Quod quidem in mi-

nistris, de quibus loquimur, Indicis inquam,

specialiter locum habet, quia magnæ diuitiæ il-

lorum curæ commissæ sunt, & plures sunt, qui

Regalia iura studeant implicare. De quâ autemRegula, ex|qua culpa|dignoscen-|da.

culpâ teneantur, dictum Titulo 3. num. 65. Pro

quo, & videndus Bonacina suprà Puncto 7. n. 17.



& sequentib. Est autem optima negligentiæ dam-

nabilis regula, quando aliquid non fit tempore

à lege præfixo. Ex aliis P. Fragosus pag. 944.

circa principium, & quia non semper tempus est

lege præfixum, tunc erit quando opportunitas

aliquid faciendi amissa est.

  2 Secunda, ne occasione recuperandi Re-Secunda|non fa-|ciendi

gij patrimonij sumptus fiant, qui possint excu-

sari, & potiùs in alicuius priuati commodum<-P>@@



<-P>vergunt, quem volunt commissione tali emolu-sumptus|superua-|cuos.

mentum aliquod reportare; quod quidem in In-

diis non insolens. Vnde, & graues querimonię so-

lent resultare: licet hoc magis Proreges vrgeat, qui

commissarios nominant & salarium assignant;

estque illud manifestum, & iuxta omnium do-

ctrinam: sumptus enim administratoris, qui non

cedunt in vtilitatem Domini, eidem imputantur,

& solùm rationabiles admittuntur. Pro quo Pa-

ter Molina disput. 549. §. inter expensas. Vnde

idem dicendum, quando ei, qui vtiliter assigna-

tur, maius salarium impenditur, quàm eius la-

bor mereatur, aut plures ministri quàm nego-

tium exigat: hoc enim est, vt verbis Regis no-

stri in aliâ caussâ vtar, ex eius patrimonio magni-

ficentias facere.

  3 Tertia, non accipiendi munera, circaTertia,|non acci-|piendi mu-|nera pro|quo specia-|lis assigna-|ta pœna|Regiâ or-|dinatione.

quod cum Auditoribus pari pede currunt: de qui-

bus dictum Titulo 3. Cap. 4. immò plus illi viden-

tur vrgeri Regiâ ordinatione, quæ est 50. inter

priores, & sic in illâ: Sopena que haziendo lo con-

trario paguen lo que asi recibieren con las setenas, demas

deser castigados conforme su culpa. Sic ibi: pro quo ta-

men sententia est iudicis requisita. Quia verò iu-

dices generales non sunt, sed solùm eorum, quæ

ad Regium patrimonium spectāt, circa quod plu-

rimi nullam habent dependentiam faciliùs in il-A quibus|accipere|possint.

lis occurret ratio, quæ munerum acceptionem

honestet; ab iis scilicet, qui nec litem habeant nec

credantur habituri: qui esse possunt innumeri.

Videtur autem iuxta mentem Regum nostro-

rum esse, vt ij à muneribus accipiendis se cautè

contineant, quia satis pingue illis salarium assig-

nauit: idem ferè scilicet, quod Auditoribus, quod

non ita cum Regiis aliis ministris factum: hos

enim Regii patrimonij curam habentes superio-

rem, manus oportet habeant præ aliis puriores.

  4 Quarta, non ferendi sententiam circaQuarta,|non iudi-|candi per|seipsos,|quæ juris|peritiam|exigunt.

caussas, quæ ius, & non factum solummodò

concernunt; in illis enim adeundus Prorex, qui

iudices nominet Auditores: sic enim lege dispo-

situm, vt videri potest apud Dom. Solorzanum



Tomo 2. lib. 5. num 131. quod quidem obseruari

oportet, quia cùm Officiales isti superiores aucto-

ritatem suam nimis quantùm conentur tueri, &

independentiam ab Audientiis affectent, pericu-

lum esse potest, ne de sententiâ ferendâ delibe-

rent, vbi de iure quæstio est, cognitionem in se<-P>

@@0@

@@1@160 Thesauri Indici Titulus V. Cap. I.



<-P>sufficientẽ, & peritiam ad illius præsumentes de-

cisionem. Quod in caussis Ecclesiasticis sæpius

euenire solet apud laica tribunalia: ex affectio-

ne siquidem superioritatis in iudicando, quæstio-

nes de iure ad factum reducunt, quas ad se di-

cunt pertinere, iuxta dicta Titulo 2. numer. 62.



& 63.

  5 Quinta, explorandi personas, quibus Re-Quinta,|explorandi|personas,|cui Regia|gaza com-|mittitur.

gia vectigalia locantur, aut venduntur, & corum

fideiussores licèt hoc ad Regios Officiales infe-

rioris Tribunalis præcipuè spectet: vt in hoc hu-

mani respectus carnis & sanguinis, alijue præ-

cipuum imperium non habeant, sed omnia iuxta

ordinationes Regias, quæ de his disponunt, fi-

deliter transigantur. Vbi quidem latam culpam

ob defectum interuenire posse, dubitari nequit.

Rogo enim ministros dictos, an salarij proprij

receptionem ei committerent, de quo omnimo-

dam securitatem non haberent? Quis hoc cre-

dat? Ergo in Regio patrimonio administrandoNotanda|regula|circa|obligatio-|nem in|modo ad-|ministra-|tionis.|Alia ad|latam cul-|pam dig-|noscendam.

similis debet respectus inueniri. Quæ est optima

regula grauium Iuris-consultorum apud Dom.

Solorzanum in Politicâ pag. 1027. §. Pero sin

embargo. Latam quidem culpam sic omnes ex-

plicant, vt tunc contingat quando non adhibe-

tur diligentia circa rem aliquam, quam homines

communiter solent adhibere. Videatur post alios

à nobis adductos suprà cum P. Lessio lib. 2. cap.

7. n. 25. P. Rebellus de iustitia Parte 2. quæst. 10.

P. Fragosus Tom. 1. pag. 48. & P. Gaspar Hur-

tadus Disput. 5. de Restitutione difficult. 1. Atqui

circa securitatem facultatum ad alicuius curam

spectantium communiter homines ita agunt, vt

non nisi prudenter reputatis securis commit-

tantur: ergo cùm id in ministris, de quibus lo-

quimur, in casu prædicto deficiat, lata culpa est,

quam æquiparari dolo aduertunt communiter

Doctores: pro quo, & P. Azor Tomo 1. lib. 1.

Cap. 15. quæst. 5. Vide etiam Titulo præced. n. 77.

  6 Sexta obligatio est informandi RegiumSexta, in-|formandi|Regium|Consiliũ.

Consilium de progressu laboris sui, de quo il-

lud valde fuit estque solicitum, iuxta Ordinatio-



nem 52. ex citatis quæ habentur apud D. Esca-

lonam in fine Gazo-phylacij. Cum enim in hoc

tribunali ingentes fiant expensæ pro ministro-

rum sustentatione; si eorum labor nihil momen-

ti alicuius obtinet ad Regium patrimonium con-

feruandum, & ad meliorem formam reducen-

dum, quàm ea fuit, quæ ante erectionem eius-

dem habebatur; expensæ dictæ sunt prorsus inu-

tiles, & Rex in negotio magni momenti decipi-

tur ab iis, quos ipse diuitiis, & honoribus studet

cumulare; & quidem multi non sine fundamentis

magnis tribunal hoc inutile iudicarunt; vt videri

potest apud Dom. Solorzanum in Politicâ lib. 6.

cap. 16. Vnde & de illo tollendo sæpiùs in Re-

gio Indiarum Consilio actum: nec solùm inuti-

le, sed exitiale ob rationem dictam, magnorum

scilicet sumptuum in ministrorum sustentatione.

Cùm tamen alij contrarium censerent; si tamen

ministrorum numerus in duplum augeretur. Et

auctus quidem diebus istis, omnino tamen sine

fructu, quia non viri adlecti quos ætas & expe-Viros non|maturos|in Tribu-|nal adsci-|tos quàm|dolendum.

rientia cum peritiâ necessariâ commendarent, &

licèt vnus aut alter satis inter eos habeatur ido-

neus, ij tamen ætate longæui decessuri citò, rem

tantam in manibus eorum derelinquent, quos<-P>@@



<-P>qui vident, cum Heraclito aut Democrito aut

dolent aut rident, in munere constitutos. Etiam

cùm hæc scripta recognosco, illorum præcipuus

morte est repentinâ sublatus. Vtinam videant,

qui videre debent si aliquid vident; cùm adeò

conspicabilia sint, vt semicæcorum etiam possint

oculos prouocare.

  7 Septima, attentè peruidendi an Prætores,Septima,|attentissi-|mus in|Prætores|intuitus.

præsertim Indorum, Regias arcas, vt dicitur, in-

tegrarint; & circa rationes ab eis redditas specia-

liter inquirendi. In hoc enim magni esse insul-

tus solent, & propter varias dependentias inter

eos, & maiores Rationales dissimulari plura, quæ

Regij patrimonij incommodis peraguntur: & li-

cet hoc ad præfata reduci possit, oportet tamen

illud in speciali animaduerti, quia damnum hoc

cum oppressione est Indorum sociatum: defi-

ciente enim, quod ex tributis seu taxis colligi so-

let, periculum est iterum vexandi eos, qui iam

ea, ad quæ tenentur, vsque ad vltimum quadran-

tem persoluerunt. Vrgendi ergo Prætores dicti

inquisitione præualidâ, & ad reddendam ratio-

nem omnimodis constringendi, ne eorum pec-

catis satis execrabilibus implicentur. Et mirari

hoc loco licet Maiores istos Rationarios apud

Regium Indiarum Consilium conquestos se non

posse, quæ ad Regium patrimonium spectant,

liquidare, quia in Residentiis Prætorum, quæ

in Audientiis recognoscuntur, ab Auditoribus

impediuntur, eò quòd cum aliis caussis, ea, quæ

ad integrationem Regiarum arcarum pertinent,

tractabantur: vnde cognitio talis iis reseruata.

Post hæc autem, vbi tanta Regis nostri confi-

dentia dispicitur, caussam dictam perfunctoriè

discutere, & cum Regij patrimonij manifestis

dispendiis priuatos fouere affectus, & superua-

cuè iurisdictionis titulos ampliare, Et in his qui-Quæ in-|de restitu-|tionis obli-|gatio.

dem restitutionis obligatio est, atque euomendi

cum pectoris dirâ, ac durâ conuulsione, quod

alij cum voluptatis blandimento deuorarunt.

O stultam cogitationem! Erit autem obligatio

non ad integrum debitum, quia illud ægrè solet

etiam ab exactissimis recuperari; sed quantum

spei esse poterat, iuxta communem sententiam

Doctorum, nisi difficilis recuperatio ab ipso

Rationario ortum habuisset: sed etiam tunc non

est obligatio ad integritatem, quia etsi ille faci-

liùs, non tamen totaliter recepisset.

  8 Octaua non desistendi ab officij obliga-Officio in-|sistendi,|iuxta exi-|gentiam|negotiorũ,|neque il-|lud ob|puncta|quædam|honoris|omittere.

tionibus, nec deserendi negotium, quod instat,

ob puncta iurisdictionis, aut præcedentiæ in

concursu cum aliis, de quibus nonnulla habet

Dom. Solorzanus citato loco. Id enim Regi valde

displicebit, patrimonium inquam suum ob hu-

jusmodi vanos prætextus ad tempus negligi, &

sic dispendiis exponi. In eo ergo euentu Prore-

gis iudicio standum, & Consilium Regium in-

formandum, vt quod expedierit statuatur. Quòd

si in caussa sit, in quâ Prorex iurisdictionem non

exercet, nec locus ille, quem vellet, tribuatur,

cedat cum exclamatione sui iuris, & sibi certò

persuadeat id Regi fore gratissimum, cùm, & tri-

bunal illud Regium etiam sit, nec Regia aucto-

ritas vllum in eiusmodi cessione detrimentum

patiatur. Sed iam punctum hoc à Rege decisum,

& Rationario præcedentia concessa respectu

eius, cum quo erat controuersia. Et vtinam illi<-P>

@@0@

@@1@Officialium minorum tribunalium obligationes. 161

<-P>tam essent de Regio patrimonio, quàm de suâ

auctoritate soliciti. Non esset autem in contro-

uersiâ aliquâ peccatum graue in concursu deesse,

expectato Concilii Regii decreto, si per aliquem

æquè benè posset talis functio sine vllo scilicet

Regii censûs detrimento, semel, aut iterum exer-

ceri. Aliàs peccatum erit graue cum restitutio-Quale inde|peccatum,|& restitu-|tionis onus.

nis obligatione ob damnum emergens, & etiam

partis salarii ob ministerium denegatum; cùm

excusatio ab illis adducta, leuis sit, vt vidimus, vn-

de eos nequit releuare. Quidquid profectò ho-

noris illis a Rege tribuitur, propter sui patrimo-

nij respectum tribui manifestum est. Plus ergo

patrimonii sui curam, quàm eorum honorem in-

tendit; quando vnum rationem medii habet,

alterum finis. Cùm ergo punctum aliquod ho-



Dostları ilə paylaş:
1   ...   55   56   57   58   59   60   61   62   ...   143


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə